Chế độ thai sản đối với Lao động nam nhận nuôi con nuôi năm 2026 ra sao?

Lao động nam nhận nuôi con nuôi có được hưởng chế độ thai sản không?

Có. Điều 139 Bộ luật Lao động 2019 và Điều 56 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đều quy định lao động nam nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi cũng được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.

Cụ thể:

Nghỉ thai sản

- Lao động nam khi vợ sinh con, người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi, lao động nữ mang thai hộ và người lao động là người mẹ nhờ mang thai hộ được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội.

(khoản 5 Điều 139 Bộ luật Lao động 2019)

Chế độ thai sản đối với Lao động nam nhận nuôi con nuôi năm 2026 ra sao? (Hình từ Internet)

Lao động nhận nuôi con nuôi phải đóng BHXH bao lâu mới được hưởng chế độ thai sản?

Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định lao động nam nhận nuôi con nuôi cần đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi nhận nuôi con nuôi để được hưởng chế độ thai sản. Tuy nhiên, đối tượng con nuôi ở đây phải dưới 06 tháng tuổi.

Cụ thể:

Đối tượng và điều kiện hưởng chế độ thai sản

- Đối tượng quy định tại các điểm a, b, c, d, i, k, l, m và n khoản 1 và khoản 2 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 được hưởng chế độ thai sản khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:

+ Lao động nữ mang thai;

+ Lao động nữ sinh con;

+ Lao động nữ mang thai hộ;

+ Lao động nữ nhờ mang thai hộ;

+ Người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi;

+ Người lao động sử dụng các biện pháp tránh thai mà các biện pháp đó phải được thực hiện tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh;

+ Lao động nam đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc có vợ sinh con, vợ mang thai hộ sinh con.

- Đối tượng quy định tại các điểm b, c, d và đ khoản 1 Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh con hoặc nhận con khi nhờ mang thai hộ hoặc nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi.

(khoản 2 Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội 2024)

Con nuôi phải dưới bao nhiêu tháng tuổi thì lao động mới được hưởng chế độ thai sản?

Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định lao động nam phải nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi thì mới được hưởng chế độ thai sản.

Cả vợ và chồng cùng đóng BHXH, khi nhận nuôi con nuôi thì cả hai có được nghỉ hưởng thai sản không?

Không phải. Điều 56 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định trường hợp cả cha và mẹ cùng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản theo quy định thì chỉ cha hoặc mẹ được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản.

Cụ thể:

Chế độ thai sản khi nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi

- Người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi thì được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản kể từ ngày giao nhận con nuôi cho đến khi con đủ 06 tháng tuổi.

+ Trường hợp cả cha và mẹ cùng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản quy định tại khoản 2 Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 thì chỉ cha hoặc mẹ được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản.

- Người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi không nghỉ việc thì chỉ được hưởng trợ cấp một lần theo quy định tại Điều 58 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.

(khoản 1 Điều 56 Luật Bảo hiểm xã hội 2024)

Lao động nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi được nghỉ bao nhiêu tháng thai sản?

Điều 56 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định lao động nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản kể từ ngày giao nhận con nuôi cho đến khi con đủ 06 tháng tuổi.

Theo đó, người lao động nhận nuôi con nuôi có thể được nghỉ tối đa gần 6 tháng tùy vào thời gian giao nhận con nuôi.

Thời gian nghỉ thai sản khi nhận nuôi con nuôi tính từ ngày nào?

Điều 56 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định thời gian nghỉ thai sản khi nhận nuôi con nuôi được tính từ ngày giao nhận con nuôi cho đến khi con đủ 06 tháng tuổi.

Nhận nuôi con nuôi được hưởng những khoản tiền thai sản nào? Mức hưởng bao nhiêu?

Nhận nuôi con nuôi có thể được hưởng 02 khoản tiền thai sản: tiền thai sản và trợ cấp 1 lần.

Tiền thai sản

Điều 59 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định người lao động nhận nuôi con nuôi sẽ được hưởng tiền trợ cấp thai sản bằng 100% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc của 06 tháng gần nhất trước khi nghỉ việc hưởng chế độ thai sản.

Trợ cấp 01 lần

Đồng thời, Điều 58 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi đủ điều kiện đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi thì được trợ cấp một lần.

Trường hợp người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi không nghỉ việc thì chỉ được hưởng trợ cấp một lần theo quy định tại Điều 56 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.

Mức trợ cấp một lần cho mỗi con nuôi được nhận bằng 02 lần mức tham chiếu tại tháng người lao động nhận nuôi con nuôi.

Tại khoản 13 Điều 141 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định về việc chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu quy định tại Luật này bằng mức lương cơ sở. Tại thời điểm mức lương cơ sở bị bãi bỏ thì mức tham chiếu không thấp hơn mức lương cơ sở đó.

Đồng thời, Điều 3 Nghị định 73/2024/NĐ-CP quy định mức lương cơ sở đang áp dụng hiện nay là 2.340.000 đồng.

Do đó, mức trợ cấp một lần cho người lao động nhận nuôi con nuôi hiện nay sẽ bằng 4.680.000 đồng/con nuôi được nhận.

Tuy nhiên, dự kiến từ ngày 01/7/2026 mức lương cơ sở sẽ được tăng lên bằng 2.530.000.

Khi đó mức trợ cấp một lần cho người lao động nhận nuôi con nuôi sẽ bằng 5.060.000 đồng/con nuôi được nhận.

>> Tải về: Xem chi tiết Dự thảo Nghị định thay thế mức lương cơ sở 2.340.000 đồng

Thời gian nghỉ thai sản khi nhận nuôi con nuôi có được tính vào thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu không?

Có. Điều 53 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định đối với trường hợp người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi thì thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản được tính là thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, người lao động và người sử dụng lao động không phải đóng bảo hiểm xã hội.

(khoản 8 Điều 53 Luật Bảo hiểm xã hội 2024)

Tuy nhiên, trường hợp người lao động chấm dứt HĐLĐ, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc trước thời điểm nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi thì thời gian nghỉ thai sản không được tính là thời gian đóng bảo hiểm xã hội.

(điểm b khoản 4 Điều 9 Thông tư 12/2025/TT-BNV)

Cụ thể:

Việc tính thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản là thời gian đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc được hướng dẫn cụ thể như sau:

- Trường hợp hợp đồng lao động hết thời hạn trong thời gian người lao động nghỉ việc hưởng chế độ thai sản thì thời gian hưởng chế độ thai sản từ khi nghỉ việc hưởng chế độ thai sản đến trước khi hợp đồng lao động hết thời hạn được tính là thời gian đóng bảo hiểm xã hội, thời gian hưởng chế độ thai sản từ khi hợp đồng lao động hết thời hạn không được tính là thời gian đóng bảo hiểm xã hội;

- Thời gian hưởng chế độ thai sản đối với trường hợp chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc thôi việc trước thời điểm nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi không được tính là thời gian đóng bảo hiểm xã hội;

(khoản 4 Điều 9 Thông tư 12/2025/TT-BNV)

Lao động nhận nuôi con nuôi có được nhận trợ cấp một lần không?

Có. Điều 59 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định trường hợp người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi không nghỉ việc thì chỉ được hưởng trợ cấp một lần theo quy định tại Điều 58 Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Điều kiện hưởng: Đóng BHXH bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi nhận nuôi con nuôi.

Hồ sơ hưởng chế độ thai sản khi nhận nuôi con nuôi gồm những giấy tờ gì?

Mục 7 Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định 863/QĐ-BNV năm 2025 quy định hồ sơ hưởng chế độ thai sản đối với người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi gồm: (1) Danh sách người lao động nghỉ việc hưởng chế độ thai sản; (2) Bản sao giấy chứng nhận nuôi con nuôi; (3) biên bản giao nhận con.

Cụ thể:

(1) Thành phần hồ sơ

- Danh sách người lao động nghỉ việc hưởng chế độ thai sản do người sử dụng lao động lập (ngoại trừ trường hợp người lao động thôi việc trước thời điểm nhận nuôi con nuôi hoặc không còn người sử dụng lao động).

- Bản sao giấy chứng nhận nuôi con nuôi và biên bản giao nhận con.

⁕ Trường hợp các giấy tờ nêu trên hoặc các giấy tờ có nội dung tương tự do cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền của nước ngoài cấp thì phải đáp ứng được các yêu cầu:

+ Có bản dịch tiếng Việt được công chứng hoặc chứng thực theo quy định của pháp luật về công chứng, chứng thực;

+ Được hợp pháp hóa lãnh sự, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác.

(2) Số lượng hồ sơ: Không quy định

Thủ tục hưởng chế độ thai sản khi nhận nuôi con nuôi?

Điều 62 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định thủ tục hưởng chế độ thai sản khi nhận nuôi con nuôi 02 bước như sau: (1) Nộp hồ sơ; (2) Giải quyết hồ sơ.

- Người lao động có trách nhiệm nộp hồ sơ quy định tại Điều 61 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 cho người sử dụng lao động. Thời hạn nộp hồ sơ chậm nhất là 45 ngày kể từ ngày hết thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản.

+ Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ từ người lao động, người sử dụng lao động có trách nhiệm lập danh sách người lao động nghỉ việc hưởng chế độ thai sản kèm theo hồ sơ quy định tại Điều 61 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 nộp cho cơ quan bảo hiểm xã hội.

- Người lao động nộp hồ sơ quy định tại Điều 61 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 cho cơ quan bảo hiểm xã hội trong trường hợp thôi việc trước thời điểm sinh con, nhận con khi nhờ mang thai hộ, nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi hoặc không còn người sử dụng lao động.

- Cơ quan bảo hiểm xã hội có trách nhiệm giải quyết trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ từ người sử dụng lao động, 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ từ người lao động; trường hợp không giải quyết thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Công ty nợ BHXH, chưa đóng cho nhân viên thì lao động nhận nuôi con nuôi có được hưởng thai sản không?

Có. Khoản 3 Điều 8 Nghị định 158/2025/NĐ-CP Trường hợp người sử dụng lao động chưa đóng đủ số tiền phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thì giải quyết chế độ bảo hiểm xã hội trên cơ sở thời gian đã đóng bảo hiểm xã hội đối với người lao động đủ điều kiện hưởng chế độ bảo hiểm xã hội, xác nhận thời gian đóng bảo hiểm xã hội đến thời điểm đã đóng bảo hiểm xã hội đối với trường hợp người lao động thôi việc, chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc; sau khi thu hồi số tiền phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thì xác nhận bổ sung thời gian đóng bảo hiểm xã hội và thực hiện điều chỉnh lại mức hưởng chế độ bảo hiểm xã hội.

Do đó, nếu người lao động nhận nuôi con nuôi đáp đứng đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản thì vẫn được hưởng bình thường. Tuy nhiên, căn cứ tính hưởng chế độ thai sản chỉ tính đến thời điểm cuối cùng đóng BHXH. Điều này có thể làm ảnh hưởng đến số tiền mà người lao động được nhận.

Đồng thời, theo khoản 8 Điều 13 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định nếu doanh nghiệp không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc mà gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động thì phải bồi thường cho người lao động theo quy định của pháp luật.