Dưới đây là phần tư vấn chi tiết đối với quy định mới về hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học theo Nghị định 125/2026/NĐ-CP (có hiệu lực thi hành từ ngày 06/04/2026):
Xem bản tư vấn bằng Tiếng Anh tại đây: Tải
Hướng dẫn quy định hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục đại học theo Nghị định 125/2026/NĐ-CP (Hình từ Internet)
Nội dung chính
Nghị định 125/2026/NĐ-CP thiết lập khung pháp lý toàn diện, bao gồm tổ chức, quản lý, nhóm nghiên cứu, tài chính, quỹ và đầu tư cho hoạt động khoa học công nghệ tại trường đại học. Cụ thể:
Đối tượng áp dụng: Cơ sở giáo dục đại học, đơn vị trực thuộc, giảng viên, nghiên cứu viên, người học và các tổ chức, cá nhân liên quan, bao gồm cả doanh nghiệp hợp tác. (CSPL: Khoản 2 Điều 1 Nghị định 125/2026/NĐ-CP).
Phát triển nhóm nghiên cứu: Khái quát về mô hình nghiên cứu, cơ quan nhà nước đã phân định rõ 02 loại hình nhóm nghiên cứu với yêu cầu về số lượng thành viên tối thiểu như sau:
Nhóm nghiên cứu tiềm năng: Yêu cầu có ít nhất 03 thành viên, trong đó trưởng nhóm là giảng viên cơ hữu và ít nhất 02 thành viên chủ chốt.
Nhóm nghiên cứu mạnh: Yêu cầu có ít nhất 05 thành viên, trong đó trưởng nhóm là giảng viên cơ hữu và ít nhất 04 thành viên chủ chốt.
Cơ chế hợp tác linh hoạt giữa Nhà trường - Doanh nghiệp: Pháp luật thiết lập khung hợp tác mở, trong đó doanh nghiệp đóng vai trò chủ động đặt hàng, đồng tài trợ, xây dựng phòng thí nghiệm, tham gia đào tạo và tiếp nhận giảng viên/người học đến thực tập, làm việc. Đặc biệt, doanh nghiệp được phép sử dụng linh hoạt Quỹ phát triển khoa học và công nghệ của mình để chi trả cho hàng loạt các hoạt động hợp tác đa dạng. Các bên được quyền khai thác, ứng dụng kết quả nghiên cứu và chia sẻ lợi ích minh bạch theo thỏa thuận. (CSPL: Khoản 4 và Khoản 5 Điều 12 Nghị định 125/2026/NĐ-CP).
Quỹ phát triển KH&CN và Tài chính: Trường được trích tối đa 20% thu nhập tính thuế hàng năm và tối thiểu 8% (với đại học) hoặc 5% (cơ sở khác) từ nguồn thu học phí để lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ. (CSPL: Điểm a Khoản 3 và Khoản 5 Điều 20 Nghị định 125/2026/NĐ-CP).
Thành lập Doanh nghiệp KH&CN: Cơ sở giáo dục đại học được quyền thành lập, tham gia thành lập và góp vốn vào doanh nghiệp khoa học công nghệ. Trường được phép sử dụng tài sản trí tuệ, thương hiệu, cơ sở vật chất để góp vốn kinh doanh, thương mại hóa sản phẩm. (CSPL: khoản 1, khoản 2 Điều 5 Nghị định 125/2026/NĐ-CP)
Tác động lớn nhất
Cơ sở giáo dục đại học nay đã có khung pháp lý vững chắc, rõ ràng hơn để tự chủ tổ chức các nhóm nghiên cứu mạnh, thành lập doanh nghiệp khoa học công nghệ và lập quỹ đầu tư. Đồng thời, doanh nghiệp hợp tác có cơ sở tốt hơn để thiết kế dự án R&D, chuyển giao công nghệ và đầu tư đồng hành. (CSPL: Điều 5, Điều 6, Điều 7, Điều 12, Khoản 1 và Khoản 3 Điều 20 Nghị định 125/2026/NĐ-CP).
Rủi ro nếu không tuân thủ
Đối với Nhà trường: Nếu không kịp thời cập nhật quy chế nội bộ, nhà trường sẽ dễ vướng mắc về thẩm quyền khi thành lập quỹ, chi tiêu tài chính, phê duyệt giảm giờ giảng hoặc triển khai các nhóm nghiên cứu mạnh. (Khoản 3 Điều 3, Điểm c Khoản 1 Điều 8, Điểm a Khoản 2 Điều 10 và Điểm a Khoản 3 Điều 11 Nghị định 125/2026/NĐ-CP).
Đối với Doanh nghiệp hợp tác: Nếu hợp tác nghiên cứu với trường đại học nhưng thiếu căn cứ thỏa thuận mới, các dự án sẽ bị chậm phê duyệt, khó giải ngân và có rủi ro không được tính vào chi phí hợp lệ của quỹ phát triển KH&CN.
Kế hoạch hành động đề xuất
Cơ sở giáo dục đại học cần rà soát lại ngay toàn bộ điều lệ, quy chế tài chính, quy trình quản lý nhiệm vụ khoa học công nghệ và quy chế chi tiêu nội bộ. Thực hiện kiện toàn tổ chức, hoạt động các mô hình trong vòng 12 tháng kể từ ngày 06/04/2026. (CSPL: Khoản 2 Điều 23 Nghị định 125/2026/NĐ-CP).
Cả nhà trường và doanh nghiệp cần chuẩn hóa ngay bộ hồ sơ hợp tác nghiên cứu, đầu tư, chuyển giao công nghệ, thiết lập cơ chế chia sẻ lợi ích minh bạch đối với tài sản trí tuệ sinh ra từ hợp tác chung.
Lưu ý và khuyến nghị dành cho khách hàng
Điều khoản chuyển tiếp:
Các nhóm nghiên cứu mạnh, doanh nghiệp KH&CN, hay quỹ phát triển KH&CN đã được lập theo Nghị định 109/2022/NĐ-CP cũ vẫn được duy trì hoạt động nhưng bắt buộc phải rà soát, điều chỉnh kiện toàn trong vòng 12 tháng.
Thẩm định giá tài sản trí tuệ:
Khi khai thác, chuyển giao công nghệ, việc thẩm định giá tài sản trí tuệ bắt buộc phải được thực hiện thông qua doanh nghiệp thẩm định giá hoặc Hội đồng thẩm định giá nhà nước để làm căn cứ pháp lý chuyển nhượng, góp vốn.
>> Liên hệ Công ty luật SBLAW để được tư vấn chi tiết
Bài viết được tư vấn bởi
Luật sư Nguyễn Thanh Hà
Bài viết này có hữu ích không?
- - Nội dung nêu trên là phần giải đáp, tư vấn của chúng tôi dành cho khách hàng của THƯ VIỆN PHÁP LUẬT. Nếu quý khách còn vướng mắc, vui lòng gửi về Email [email protected];
- - Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo;
- - Điều khoản được áp dụng có thể đã hết hiệu lực tại thời điểm bạn đang đọc;
- - Mọi ý kiến thắc mắc về bản quyền của bài viết vui lòng liên hệ qua địa chỉ mail [email protected];
