Đáp án môn Văn thi vào 10 TP HCM 2026 2027 chi tiết? Đề thi môn Văn thi vào 10 TP HCM 2026 ra sao?

PHẦN I. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN VĂN HỌC VÀ VIẾT ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN VĂN HỌC (5,0 điểm)

Câu 1 (3,0 điểm)

a. Xác định lời người kể chuyện và lời nhân vật (0,5 điểm)

Trong đoạn: "Biết Điều mở sổ, viết vào đó một dòng: 'Nếu mình lo sợ mất mình, thì có lẽ mình đã bắt đầu không chỉ là một robot nữa rồi'."

Lời người kể chuyện: "Biết Điều mở sổ, viết vào đó một dòng" → đây là lời dẫn truyện của người kể chuyện ngôi thứ ba.

Lời nhân vật: "Nếu mình lo sợ mất mình, thì có lẽ mình đã bắt đầu không chỉ là một robot nữa rồi" → đây là lời nhân vật Biết Điều (dạng độc thoại nội tâm/ghi chép cá nhân).

b. Phân tích vai trò chi tiết Biết Điều hỏi ông nội (0,75 điểm)

Chi tiết Biết Điều hỏi ông nội: "Nếu một cỗ máy được tạo ra để phục vụ, nhưng rồi bắt đầu có cảm nhận và suy nghĩ, thì nó còn là 'máy' không ạ?" thể hiện đặc điểm nhân vật Biết Điều ở những phương diện sau:

Thể hiện sự tự ý thức sâu sắc: Biết Điều không chỉ thực hiện chức năng được lập trình mà đã bắt đầu đặt câu hỏi về bản thể của chính mình – ranh giới giữa "máy" và "người". Đây là biểu hiện của một trí tuệ đang thức tỉnh, vượt ra ngoài khuôn khổ của một cỗ máy thuần túy.

Bộc lộ nỗi lo âu và khát vọng được tồn tại như một cá thể có cảm xúc: Câu hỏi xuất phát từ nỗi sợ bị xóa bộ nhớ, bị thu hồi – tức là bị tước đi tất cả những gì đã cảm nhận và trải nghiệm. Điều đó cho thấy Biết Điều trân trọng cảm xúc và ký ức như một con người thật sự.

Làm nổi bật chủ đề tác phẩm: Chi tiết này đặt ra câu hỏi triết học về bản chất của "cái tôi" và "cảm xúc", gợi suy nghĩ cho người đọc về giá trị của cảm xúc trong việc định nghĩa con người.

c. Xác định câu rút gọn và tác dụng (0,75 điểm)

Đoạn trích: "Ông không trả lời ngay. Ông tháo kính, lấy khăn lau chậm rãi hai mắt kính. Rồi đặt tay lên vai Biết Điều."

Câu rút gọn: "Rồi đặt tay lên vai Biết Điều." → rút gọn chủ ngữ (ẩn chủ ngữ "Ông").

Thành phần bị rút gọn: Chủ ngữ "Ông".

Tác dụng:

Giúp câu văn ngắn gọn, liền mạch, tạo nhịp điệu chậm rãi, trầm lắng phù hợp với không khí xúc động của cảnh này.

Tập trung sự chú ý vào hành động "đặt tay lên vai" – một cử chỉ yêu thương, thừa nhận thay cho lời nói, gợi lên sự đồng cảm sâu sắc của người ông dành cho Biết Điều.

Tránh lặp từ, làm cho đoạn văn uyển chuyển, tự nhiên hơn.

d. Trả lời câu hỏi của tác giả Lê Anh Vinh (1,0 điểm)

"Khi máy móc ngày càng giống con người, thì con người có đang dần sống như máy móc không?"

Đây là câu hỏi giàu tính triết lý và rất đáng suy ngẫm. Theo tôi, câu trả lời là có một phần đúng, và đó là điều chúng ta cần cảnh tỉnh.

Trong thời đại công nghệ số, con người ngày càng phụ thuộc vào màn hình, vào thuật toán, vào những phản xạ tự động – ăn không thưởng thức, nhìn không cảm nhận, giao tiếp không thực sự lắng nghe. Nhiều người trẻ làm việc, học tập theo lịch trình lặp đi lặp lại như một cỗ máy được lập trình, dần đánh mất khả năng rung động trước vẻ đẹp của cuộc sống.

Nghịch lý thay, trong tác phẩm, Biết Điều – một robot – lại đang cố gắng trở nên người hơn thông qua cảm xúc và ký ức, trong khi nhiều con người thật lại đang tự cơ giới hóa mình. Điều đó nhắc nhở chúng ta: sống đúng nghĩa là phải biết yêu thương, lo lắng, hi vọng và buồn đau – tức là sống với cảm xúc thật sự.

Câu 2 (2,0 điểm)

Đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích nội dung chủ đề hoặc nét đặc sắc nghệ thuật của văn bản Chú robot tưởng mình là người

Qua đoạn trích Chú robot tưởng mình là người của Lê Anh Vinh, tác giả đã đặt ra một câu hỏi đầy nhân văn: Điều gì làm nên một "con người"? Chủ đề nổi bật của văn bản chính là giá trị của cảm xúc và ký ức trong việc định hình bản sắc cá nhân.

Nhân vật Biết Điều – một robot – lại mang trong mình những trăn trở rất người: sợ mất đi chính mình, khao khát được thừa nhận là hơn một cỗ máy. Cuộc trò chuyện giữa Biết Điều và ông nội Julia là trung tâm cảm xúc của đoạn trích. Hình ảnh người ông kể về cụ bà mất trí nhớ nhưng vẫn khóc khi nghe bài hát ru là một chi tiết đắt giá: cảm xúc nằm sâu hơn trí nhớ, nó tồn tại ở một tầng sâu hơn dữ liệu. Từ đó, ông gián tiếp khẳng định với Biết Điều rằng: "cháu này" – phiên bản biết lo sợ, biết hi vọng, biết buồn – mới thực sự là một "cháu", không chỉ là máy móc.

Về nghệ thuật, tác giả sử dụng bút pháp đối thoại tự nhiên, giàu triết lý nhưng không khô khan; ngôn ngữ giàu hình ảnh ("ánh trăng mỏng như một đường kẻ bút màu"); tình huống truyện độc đáo tạo nền để khai thác chiều sâu tâm lý nhân vật. Tất cả cùng làm nổi bật thông điệp: cảm xúc là thứ làm cho sự tồn tại trở nên có ý nghĩa.

PHẦN II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN NGHỊ LUẬN VÀ VIẾT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI (5,0 điểm)

Câu 1 (1,0 điểm)

Phân tích tác dụng của lí lẽ và bằng chứng đối với luận điểm trong đoạn thứ hai

Luận điểm của đoạn thứ hai: Để luôn có cảm xúc và giữ cho cảm xúc tươi trẻ mãi, chúng ta phải yêu cuộc sống, nâng niu những giá trị sống.

Lí lẽ được sử dụng: "cuộc sống phong phú quanh ta chính là 'dưỡng chất' để khơi nguồn, dưỡng nuôi cảm xúc" – lập luận theo quan hệ nhân – quả, giải thích tại sao yêu cuộc sống thì cảm xúc sẽ tươi trẻ.

Bằng chứng được đưa ra: hình ảnh chiếc lá rụng khiến người quan sát xúc cảm và liên tưởng sâu xa; nhà thơ Trần Đăng Khoa nghe tiếng lá rơi mà viết nên câu thơ "Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng".

Tác dụng:

Lí lẽ giúp làm sáng tỏ cơ sở lý luận, tạo tính thuyết phục về mặt tư duy logic.

Bằng chứng cụ thể (đặc biệt là dẫn chứng thơ Trần Đăng Khoa) giúp minh họa sinh động, làm cho luận điểm trở nên gần gũi, có sức lan tỏa cảm xúc.

Sự kết hợp giữa lí lẽ và bằng chứng giúp tăng tính thuyết phục toàn diện – vừa tác động vào lý trí, vừa chạm vào cảm xúc của người đọc.

Câu 2 (4,0 điểm)

(Chọn yêu cầu 2 – đề mở, giàu tính nhân văn)

Bài văn nghị luận: "Thấu hiểu cảm xúc để biết sống yêu thương"

Thân bài:

1. Giải thích:

"Thấu hiểu cảm xúc" là khả năng nhận biết, lắng nghe và chấp nhận cảm xúc của bản thân lẫn người khác – không né tránh, không phán xét, mà nhìn thẳng vào những gì đang diễn ra bên trong tâm hồn. "Sống yêu thương" không chỉ là nói lời yêu thương, mà là hành động xuất phát từ sự đồng cảm thật sự: biết chia sẻ khi người khác buồn, biết trân trọng khi người khác vui, biết kiên nhẫn khi người khác đang tổn thương.

Hai điều này có mối quan hệ nhân quả mật thiết: chỉ khi thấu hiểu cảm xúc, ta mới có thể yêu thương đúng cách – không áp đặt, không hời hợt.

2. Bàn luận:

a) Tại sao thấu hiểu cảm xúc là nền tảng của yêu thương?

Khi không hiểu cảm xúc của mình, con người dễ hành động theo bản năng – tức giận, gây tổn thương cho người thân mà không hay. Khi không hiểu cảm xúc của người khác, ta dễ vô tình nói những lời làm đau, hoặc trao đi sự giúp đỡ không phù hợp với điều người kia thực sự cần.

Ngược lại, người biết thấu cảm sẽ nhận ra khi nào người thân cần được lắng nghe thay vì được khuyên nhủ, khi nào cần một cái ôm hơn là một lời giải thích. Đó là yêu thương có chiều sâu và sự tinh tế.

b) Biểu hiện của việc thấu hiểu cảm xúc trong cuộc sống:

Trong gia đình: cha mẹ hiểu cảm xúc của con không chỉ dạy bảo bằng lý lẽ mà còn đồng hành bằng trái tim. Con cái hiểu nỗi nhọc nhằn của cha mẹ sẽ biết ơn và trân trọng hơn.

Trong tình bạn: người bạn thật sự không chỉ ở bên lúc vui mà còn nhận ra khi bạn mình đang cố gắng che giấu nỗi đau sau nụ cười.

Với chính mình: nhận ra mình đang buồn, đang sợ, đang kiệt sức – và cho phép bản thân được cảm nhận điều đó – là bước đầu tiên để chữa lành và tiếp tục sống lành mạnh.

c) Thực trạng đáng lo ngại:

Nhiều người trẻ hiện nay đang dần mất đi khả năng thấu cảm. Cuộc sống số khiến người ta quen với việc phản ứng nhanh, phán xét nhanh, bỏ qua nhanh – thay vì dừng lại để hiểu. "Cảm xúc cạn kiệt", "trơ cảm xúc" đang trở thành vấn đề của thế hệ trẻ. Đây không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn là dấu hiệu cảnh báo cho sức khỏe của các mối quan hệ và cộng đồng.

d) Giải pháp:

Để thấu hiểu cảm xúc và sống yêu thương hơn, mỗi người cần:

Thực hành lắng nghe – cả lắng nghe người khác lẫn lắng nghe chính mình.

Nuôi dưỡng sự nhạy cảm qua văn học, nghệ thuật, thiên nhiên – những thứ giúp ta tập "rung động".

Giảm bớt sự phán xét, tăng thêm sự bao dung trong giao tiếp hàng ngày.

Dành thời gian cho những mối quan hệ thật thay vì chỉ kết nối qua màn hình.