Giải quyết tranh chấp lao động mới nhất 2026: Thủ tục, hòa giải, khởi kiện và án phí ra sao?

Có mấy loại tranh chấp lao động theo pháp luật hiện hành?

Tại Điều 179 Bộ luật Lao động 2019, pháp luật hiện hành chia tranh chấp lao động thành 02 loại chính:

(1) Tranh chấp lao động cá nhân là tranh chấp giữa người lao động với người sử dụng lao động; giữa người lao động với doanh nghiệp, tổ chức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; giữa người lao động thuê lại với người sử dụng lao động thuê lại;

(2) Tranh chấp lao động tập thể là tranh chấp về quyền hoặc về lợi ích giữa một hay nhiều tổ chức đại diện người lao động với người sử dụng lao động hoặc một hay nhiều tổ chức của người sử dụng lao động. Loại này được chia làm 2 loại chính:

- Tranh chấp lao động tập thể về quyền là tranh chấp giữa một hay nhiều tổ chức đại diện người lao động với người sử dụng lao động hoặc một hay nhiều tổ chức của người sử dụng lao động phát sinh trong trường hợp sau đây:

+ Có sự khác nhau trong việc hiểu và thực hiện quy định của thỏa ước lao động tập thể, nội quy lao động, quy chế và thỏa thuận hợp pháp khác;

+ Có sự khác nhau trong việc hiểu và thực hiện quy định của pháp luật về lao động;

+ Khi người sử dụng lao động có hành vi phân biệt đối xử đối với người lao động, thành viên ban lãnh đạo của tổ chức đại diện người lao động vì lý do thành lập, gia nhập, hoạt động trong tổ chức đại diện người lao động; can thiệp, thao túng tổ chức đại diện người lao động; vi phạm nghĩa vụ về thương lượng thiện chí.

- Tranh chấp lao động tập thể về lợi ích bao gồm:

+ Tranh chấp lao động phát sinh trong quá trình thương lượng tập thể;

+ Khi một bên từ chối thương lượng hoặc không tiến hành thương lượng trong thời hạn theo quy định của pháp luật.

Giải quyết tranh chấp lao động mới nhất 2026: Thủ tục, hòa giải, khởi kiện và án phí ra sao? (Hình từ Internet)

Đình công có phải là một hình thức tranh chấp lao động không?

Không. Theo Điều 179 Bộ luật Lao động 2019, tranh chấp lao động chỉ bao gồm tranh chấp lao động cá nhân và tranh chấp lao động tập thể (về quyền hoặc về lợi ích). Trong khi đó, Điều 198 Bộ luật Lao động 2019 quy định đình công là sự ngừng việc của người lao động nhằm đạt được yêu cầu trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động, còn Điều 199 Bộ luật Lao động 2019 chỉ cho phép tiến hành đình công đối với tranh chấp lao động tập thể về lợi ích. Do đó, đình công không phải là một hình thức tranh chấp lao động mà là một biện pháp đấu tranh tập thể hợp pháp được thực hiện trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động tập thể về lợi ích.

Hòa giải tranh chấp lao động cá nhân có bắt buộc trước khi khởi kiện không?

Tại Điều 188 Bộ luật Lao động 2019 Việc hòa giải qua Hòa giải viên lao động phần lớn là bắt buộc trước khi khởi kiện ra Tòa, ngoại trừ 6 trường hợp sau không bắt buộc phải qua thủ tục hòa giải:

- Về xử lý kỷ luật lao động theo hình thức sa thải hoặc về trường hợp bị đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động;

- Về bồi thường thiệt hại, trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng lao động;

- Giữa người giúp việc gia đình với người sử dụng lao động;

- Về bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, về bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật về bảo hiểm y tế, về bảo hiểm thất nghiệp theo quy định của pháp luật về việc làm, về bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động;

- Về bồi thường thiệt hại giữa người lao động với doanh nghiệp, tổ chức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng;

- Giữa người lao động thuê lại với người sử dụng lao động thuê lại.

Thời hạn hòa giải tranh chấp lao động cá nhân là bao nhiêu ngày?

Tại Điều 188 Bộ luật Lao động 2019 thì thời hạn hòa giải tranh chấp lao động cá nhân tối đa là 05 ngày làm việc kể từ ngày Hòa giải viên lao động nhận được yêu cầu giải quyết. Trong khoảng thời gian này, Hòa giải viên phải kết thúc việc hòa giải và lập biên bản hòa giải.

Những tranh chấp lao động nào không bắt buộc phải hòa giải trước?

Tại Điều 188 Bộ luật Lao động 2019 Tranh chấp lao động cá nhân phải được giải quyết thông qua thủ tục hòa giải của hòa giải viên lao động trước khi yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động hoặc Tòa án giải quyết.

Trừ các tranh chấp lao động sau đây không bắt buộc phải qua thủ tục hòa giải:

- Về xử lý kỷ luật lao động theo hình thức sa thải hoặc về trường hợp bị đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động;

- Về bồi thường thiệt hại, trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng lao động;

- Giữa người giúp việc gia đình với người sử dụng lao động;

- Về bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, về bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật về bảo hiểm y tế, về bảo hiểm thất nghiệp theo quy định của pháp luật về việc làm, về bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động;

- Về bồi thường thiệt hại giữa người lao động với doanh nghiệp, tổ chức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng;

- Giữa người lao động thuê lại với người sử dụng lao động thuê lại.

Trình tự thủ tục, khi hòa giải tranh chấp lao động cá nhân được pháp luật quy định như thế nào?

Căn cứ quy định tại Điều 14 Nghị định 22/2017/NĐ-CP quy định các bên có quyền lựa chọn quy tắc hòa giải của tổ chức hòa giải thương mại để tiến hành hòa giải hoặc tự thỏa thuận trình tự, thủ tục hòa giải.

Trường hợp các bên không có thỏa thuận về trình tự, thủ tục hòa giải thì hòa giải viên thương mại tiến hành hòa giải theo trình tự, thủ tục mà hòa giải viên thương mại thấy phù hợp với tình tiết vụ việc, nguyện vọng của cá bên và được các bên chấp thuận.

- Tranh chấp có thể do một hoặc nhiều hòa giải viên thương mại tiến hành theo thỏa thuận của các bên.

- Tại bất kỳ thời điểm nào trong quá trình hòa giải, hòa giải viên thương mại đều có quyền đưa ra đề xuất nhằm giải quyết tranh chấp.

- Địa điểm, thời gian hòa giải được thực hiện theo thỏa thuận của các bên, và do trong tài viên lựa chọn trong trường hợp các bên không có thỏa thuận.

Bên cạnh đó, theo quy định tại Điều 15 và Điều 16 Nghị định 22/2017/NĐ-CP quy định về kết quả hòa giải và công nhận kết quả

- Khi đạt được kết quả hòa giải thành các bên lập văn bản về kết quả hòa giải thành.

- Văn bản về kết quả hòa giải thành có hiệu lực thi hành đối với các bên theo quy định của pháp luật dân sự.

- Văn bản về kết quả hòa giải thành gồm các nội dung chính sau đây:

+ Căn cứ tiến hành hòa giải;

+ Thông tin cơ bản về các bên;

+ Nội dung chủ yếu của vụ việc;

+ Thỏa thuận đạt được và giải pháp thực hiện;

+ Các nội dung khác theo thỏa thuận của các bên phù hợp với quy định của pháp luật.

- Văn bản về kết quả hòa giải thành có chữ ký của các bên và hòa giải viên thương mại.

- Văn bản về kết quả hòa giải thành được xem xét công nhận theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự.

Lưu ý: Trường hợp không đạt được kết quả hòa giải thành, các bên có quyền tiếp tục hòa giải hoặc yêu cầu Trọng tài hoặc Tòa án giải quyết tranh chấp theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, thủ tục hòa giải chấm dứt trong các trường hợp (Điều 17 Nghị định 22/2017/NĐ-CP):

- Khi các bên đạt được kết quả hòa giải thành.

- Khi hòa giải viên thương mại xét thấy không cần thiết tiếp tục thực hiện hòa giải, sau khi tham khảo ý kiến của các bên.

- Theo đề nghị của một hoặc các bên tranh chấp.

Hòa giải không thành thì tranh chấp lao động được giải quyết tiếp như thế nào?

Tại khoản 7 Điều 188 Bộ luật Lao động 2019 hòa giải không thành trong tranh chấp lao động cá nhân thì các bên có thể lựa chọn một trong các phương thức sau để giải quyết tranh chấp:

- Yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động giải quyết theo quy định tại Điều 189 Bộ luật Lao động 2019

- Yêu cầu Tòa án giải quyết.

Tranh chấp lao động khởi kiện ra tòa án nào có thẩm quyền giải quyết?

Tranh chấp lao động khởi kiện ra Tòa án nhân dân khu vực (Tòa Dân sự Tòa án nhân dân khu vực) có thẩm quyền giải quyết sơ thẩm.

(Tại Điều 35, Điều 36 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 được sửa đổi bởi khoản 2 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Tố tụng hành chính, Luật Tư pháp người chưa thành niên, Luật Phá sản và Luật Hòa giải, đối thoại tại tòa án 2025)

Thời hiệu khởi kiện tranh chấp lao động cá nhân là bao lâu?

Theo quy định của Điều 190, Điều 194 Bộ luật Lao động 2019, thời hiệu để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp lao động cá nhân là 01 năm kể từ ngày phát hiện ra hành vi mà bên tranh chấp cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị vi phạm.

Án phí khi khởi kiện tranh chấp lao động được tính như thế nào?

Căn cứ theo Danh mục A Danh mục án phí, lệ phí Tòa án Ban hành kèm theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 thì án phí khi khởi kiện tranh chấp lao động được tính như sau:

- Đối với tranh chấp lao động không có giá ngạch: án phí là 300.000 đồng.

- Đối với tranh chấp lao động có giá ngạch:

+ Đối với vụ án có giá ngạch từ 6.000.000 đồng trở xuống: án phí là 300.000 đồng.

+ Đối với vụ án có giá ngạch từ trên 6.000.000 đồng đến 400.000.000 đồng: án phí là 3% giá trị tranh chấp, nhưng không thấp hơn 300.000 đồng.

+ Đối với vụ án có giá ngạch từ trên 400.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng: án phí là 12.000.000 đồng + 2% của phần giá trị có tranh chấp vượt quá 400.000.000 đồng.

+ Đối với vụ án có giá ngạch từ trên 2.000.000.000 đồng: án phí là 44.000.000 đồng + 0,1% của phần giá trị có tranh chấp vượt 2.000.000.000 đồng.

Lưu ý: Miễn án phí với người lao động khởi kiện đòi tiền lương, trợ cấp mất việc làm, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, tiền bồi thường về tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; giải quyết những vấn đề bồi thường thiệt hại hoặc vì bị sa thải, chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật;

Giải quyết tranh chấp lao động cá nhân cần bảo đảm những nguyên tắc như thế nào?

Căn cứ theo Điều 180 Bộ luật Lao động 2019 quy định về nguyên tắc giải quyết tranh chấp lao động:

- Tôn trọng quyền tự định đoạt thông qua thương lượng của các bên trong suốt quá trình giải quyết tranh chấp lao động.

- Coi trọng giải quyết tranh chấp lao động thông qua hòa giải, trọng tài trên cơ sở tôn trọng quyền và lợi ích của hai bên tranh chấp, tôn trọng lợi ích chung của xã hội, không trái pháp luật.

- Công khai, minh bạch, khách quan, kịp thời, nhanh chóng và đúng pháp luật.

- Bảo đảm sự tham gia của đại diện các bên trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động.

- Việc giải quyết tranh chấp lao động do cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động tiến hành sau khi có yêu cầu của bên tranh chấp hoặc theo đề nghị của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền và được các bên tranh chấp đồng ý.