Đình công tự phát (không qua công đoàn) có hợp pháp không? Xử lý thế nào?
Điều 204 Bộ luật Lao động 2019 quy định việc đình công tự phát (không qua công đoàn) thuộc trường hợp đình công bất hợp pháp.
Cụ thể:
Trường hợp đình công bất hợp pháp
- Không thuộc trường hợp được đình công quy định tại Điều 199 Bộ luật Lao động 2019.
- Không do tổ chức đại diện người lao động có quyền tổ chức và lãnh đạo đình công.
- Vi phạm các quy định về trình tự, thủ tục tiến hành đình công theo quy định của Bộ luật Lao động 2019.
- Khi tranh chấp lao động tập thể đang được cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết theo quy định của Bộ luật Lao động 2019.
- Tiến hành đình công trong trường hợp không được đình công quy định tại Điều 209 Bộ luật Lao động 2019.
- Khi đã có quyết định hoãn hoặc ngừng đình công của cơ quan có thẩm quyền theo quy định tại Điều 210 Bộ luật Lao động 2019.
(khoản 2 Điều 204 Bộ luật Lao động 2019)
Theo đó, trường hợp đình công không do tổ chức đại diện người lao động có quyền tổ chức và lãnh đạo đình công thì được xem là đình công bất hợp pháp.
Xử lý đình công tự phát (không qua công đoàn) như sau:
NSDLĐ yêu cầu Tòa án tuyên bố cuộc đình công là bất hợp pháp. Sau khi đã có quyết định của Tòa án về cuộc đình công là bất hợp pháp thì người lao động đang tham gia đình công phải ngừng ngay đình công và trở lại làm việc.
Trường hợp người lao động không ngừng đình công thì tùy theo mức độ vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật lao động theo quy định của pháp luật về lao động. Cụ thể như sau:
(1) Người lao động có thể bị xử lý kỷ luật lao động bằng các hình thức sau: (Quy định tại Điều 124 Bộ luật Lao động 2019)
- Khiển trách.
- Kéo dài thời hạn nâng lương không quá 06 tháng.
- Cách chức.
- Sa thải.
(2) Người lao động gây thiệt hại cho người sử dụng lao động thì tổ chức đại diện người lao động tổ chức và lãnh đạo đình công phải bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.
- Đình công làm tổn hại máy, thiết bị, tài sản của người sử dụng lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng (quy định tại điểm c khoản 2 Điều 34 Nghị định 12/2022/NĐ-CP).
Lưu ý: Nếu các hành vi đình công bất hợp pháp gây hậu quả nghiêm trọng, đủ yếu tố để cấu thành tội phạm thì người lao động sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định.
(Điều 217 Bộ luật Lao động 2019)

Đình công tự phát (không qua công đoàn) có hợp pháp không? Xử lý thế nào? (Hình từ Internet)
Trong thời gian đình công, người lao động có được trả lương không?
Điều 207 Bộ luật Lao động 2019 quy định trong thời gian đình công, người lao động không được trả lương do không thực hiện công việc theo hợp đồng lao động.
Cụ thể:
Bản chất của đình công là việc ngừng việc tạm thời, nên nghĩa vụ làm việc không được thực hiện thì người sử dụng lao động cũng không có nghĩa vụ trả lương cho khoảng thời gian này.
Tuy nhiên, đối với những người lao động không tham gia đình công nhưng phải ngừng việc do ảnh hưởng từ cuộc đình công, họ có thể được trả lương ngừng việc theo quy định của pháp luật.
(Điều 207 Bộ luật Lao động 2019)
Đình công tự phát và đình công hợp pháp khác nhau như thế nào?
Bộ luật Lao động 2019 quy định đình công tự phát và đình công hợp pháp khác nhau chủ yếu ở tính pháp lý, chủ thể tổ chức và trình tự thủ tục.
Cụ thể:
1. Đình công hợp pháp: Là cuộc đình công đáp ứng đầy đủ các điều kiện:
- Phát sinh từ tranh chấp lao động tập thể về lợi ích
- Đã qua thủ tục hòa giải nhưng không thành
- Do tổ chức đại diện người lao động (như công đoàn) đứng ra tổ chức
- Tuân thủ đúng trình tự như lấy ý kiến, ra quyết định, thông báo trước và tiến hành đình công.
- Không thuộc trường hợp bị cấm đình công.
Vì đáp ứng đúng quy định pháp luật nên người lao động tham gia đình công hợp pháp được bảo vệ quyền lợi và không bị coi là vi phạm kỷ luật lao động.
(Điều 199 Bộ luật Lao động 2019)
2. Đình công tự phát: Là cuộc đình công do người lao động tự ý tiến hành mà không thông qua tổ chức đại diện hợp pháp hoặc không tuân thủ trình tự, thủ tục.
Các cuộc đình công này thường chưa qua bước hòa giải hoặc không đúng phạm vi tranh chấp. Do đó, đình công tự phát thường bị coi là đình công trái pháp luật, và người lao động tham gia có thể đối mặt với rủi ro như bị xử lý kỷ luật, thậm chí ảnh hưởng đến việc làm.
(Điều 204 Bộ luật Lao động 2019)
Tóm lại, điểm khác biệt cốt lõi là: đình công hợp pháp thì đúng luật và được bảo vệ, còn đình công tự phát thì không đúng trình tự pháp lý và tiềm ẩn rủi ro pháp lý cho người lao động.
Bài viết này có hữu ích không?
- - Nội dung nêu trên là phần giải đáp, tư vấn của chúng tôi dành cho khách hàng của THƯ VIỆN PHÁP LUẬT. Nếu quý khách còn vướng mắc, vui lòng gửi về Email [email protected];
- - Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo;
- - Điều khoản được áp dụng có thể đã hết hiệu lực tại thời điểm bạn đang đọc;
- - Mọi ý kiến thắc mắc về bản quyền của bài viết vui lòng liên hệ qua địa chỉ mail [email protected];