Công văn 5526/TNI-NVDTPC nâng cao phòng ngừa hành vi lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên nhằm che giấu doanh thu, trốn thuế ra sao?

Công văn 5526/TNI-NVDTPC nâng cao phòng ngừa hành vi lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên nhằm che giấu doanh thu, trốn thuế ra sao?

Ngày 11/6/2026, Thuế tỉnh Tây Ninh đã có Công văn 5526/TNI-NVDTPCnăm 2026 về việc tuyên truyền nâng cao tuân thủ pháp luật kế toán, thuế và phòng ngừa hành vi lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên nhằm che giấu doanh thu, trốn thuế.

TẢI VỀ Công văn 5526/TNI-NVDTPC năm 2026

Theo đó, Công văn 5526/TNI-NVDTPC năm 2026 nâng cao phòng ngừa hành vi lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên nhằm che giấu doanh thu, trốn thuế, cụ thể như sau:

1. Các quy định của pháp luật về kế toán và thuế

- Hành vi trốn thuế theo khoản 4 Điều 45 Luật Quản lý thuế 2025, trong đó có hành vi “không ghi chép, ghi nhận trong sổ kế toán các khoản thu liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp”.

- Người nộp thuế thực hiện chế độ kế toán phù hợp với loại hình, quy mô và đối tượng áp dụng, cụ thể:

Doanh nghiệp thực hiện chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC ngày 27/10/2025, Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 hoặc Thông tư 58/2026/TT-BTC ngày 25/5/2026 của Bộ Tài chính, tùy theo đối tượng áp dụng.

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thực hiện chế độ kế toán theo Thông tư 152/2025/TT-BTC ngày 31/12/2025 của Bộ Tài chính.

Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thực hiện chế độ kế toán theo Thông tư 71/2024/TT-BTC ngày 07/10/2024 của Bộ Tài chính.

- Tập trung vào yêu cầu và nguyên tắc ghi sổ kế toán.

Yêu cầu: Phản ánh đầy đủ, trung thực, kịp thời, rõ ràng các nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh trên một hệ thống sổ kế toán tài chính thống nhất.

Nguyên tắc ghi nhận: Ghi sổ theo các nghiệp vụ kinh tế phát sinh, vào sổ một cách kịp thời và nhất quán theo thời gian phát sinh phù hợp với kỳ kế toán, không phụ thuộc vào việc thu/chi tiền.

- Căn cứ Điều 17 và khoản 2, khoản 3, khoản 4 Điều 143 Luật Quản lý thuế 2019, người nộp thuế có trách nhiệm khai thuế chính xác, trung thực, 2 đầy đủ, nộp hồ sơ thuế đúng thời hạn và chịu trách nhiệm trước pháp luật về hồ sơ thuế đã nộp.

Các hành vi không ghi chép trong sổ kế toán các khoản thu liên quan đến việc xác định số thuế phải nộp; không xuất hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ; ghi giá trị trên hóa đơn thấp hơn giá trị thanh toán thực tế; sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ để làm giảm số thuế phải nộp được xác định là hành vi trốn thuế theo quy định.

- Căn cứ Luật Kế toán 2015 ngày 20/11/2015 của Quốc hội, cụ thể:

Khoản 1, khoản 2, khoản 3 và khoản 4 Điều 5; khoản 3, khoản 6 Điều 6; khoản 1 Điều 24; khoản 2, khoản 3, khoản 4 và khoản 6 Điều 26 Luật Kế toán 2015, các nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh phải được lập chứng từ, ghi nhận đầy đủ, kịp thời, chính xác, trung thực, đúng bản chất giao dịch vào sổ kế toán và báo cáo tài chính.

Khoản 1, điểm b khoản 2 Điều 9; khoản 10 Điều 13; khoản 1 và khoản 2 Điều 25 Luật Kế toán 2015 mỗi đơn vị kế toán chỉ sử dụng một hệ thống sổ kế toán cho một kỳ kế toán năm; nghiêm cấm hành vi lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên hoặc cung cấp, công bố báo cáo tài chính có số liệu không đồng nhất trong cùng một kỳ kế toán.

- Doanh nghiệp, tổ chức không coi là có hành vi vi phạm nếu sử dụng hệ thống kế toán tài chính và kế toán quản trị, báo cáo nội bộ, báo cáo phân tích, dự toán, báo cáo phục vụ công ty mẹ, báo cáo theo chuẩn mực quốc tế, hệ thống ERP/POS/BI hoặc các phân hệ quản trị khác, với điều kiện các dữ liệu này có thể đối chiếu, giải trình và không được sử dụng để che giấu giao dịch, doanh thu, tài sản, nợ phải trả hoặc nghĩa vụ thuế.

2. Nhận diện hành vi rủi ro, vi phạm cần phòng ngừa

Người nộp thuế cần rà soát, phòng ngừa các hành vi, dấu hiệu rủi ro sau:

- Sai lệch giữa doanh thu, hóa đơn và dòng tiền.

- Dữ liệu không đồng nhất giữa sổ sách kế toán và tờ khai thuế.

- Phát sinh doanh thu không được phản ánh đầy đủ qua hóa đơn, chứng từ hợp pháp.

- Không bảo đảm tính nhất quán giữa doanh thu trên phần mềm quản lý nội bộ và doanh thu xuất hóa đơn kê khai thuế.

- Sử dụng song song nhiều phần mềm bán hàng.

- Sử dụng hóa đơn không hợp pháp để hạch toán chi phí và các hành vi nghiêm cấm khác.

3. Hệ quả pháp lý khi vi phạm

Trường hợp người nộp thuế lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên nhằm che giấu doanh thu, trốn thuế hoặc thực hiện các hành vi gian lận về kế toán, hóa đơn, chứng từ, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, người nộp thuế có thể bị:

- Xử phạt vi phạm hành chính về thuế; kế toán.

- Truy thu số thuế thiếu, tiền chậm nộp.

- Truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi vi phạm nghiêm trọng theo quy định của pháp luật.

4. Lợi ích của việc tuân thủ đúng pháp luật kế toán, thuế

Việc ghi chép sổ sách kế toán đầy đủ, trung thực, thống nhất và kê khai thuế đúng quy định giúp người nộp thuế:

- Giảm thiểu rủi ro pháp lý và chi phí xử lý vi phạm.

- Nâng cao uy tín, minh bạch tài chính.

- Tăng khả năng tiếp cận vốn, hợp tác với đối tác lớn.

- Phát triển bền vững trong dài hạn.

Công văn 5526/TNI-NVDTPC nâng cao phòng ngừa hành vi lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên nhằm che giấu doanh thu, trốn thuế ra sao? (Hình từ Internet)

Cách viết sổ kế toán cho doanh nghiệp siêu nhỏ từ 1/7/2026 theo Thông tư 58/2026/TT-BTC ra sao?

(1) GTGT, TNDN theo tỷ lệ % trên doanh thu (Điều 5 Thông tư 58/2026/TT-BTC)

Tải về Mẫu S1-DNSN

(2) GTGT theo tỷ lệ %, TNDN trên thu nhập tính thuế (Điều 6 Thông tư 58/2026/TT-BTC)

(3) GTGT khấu trừ, TNDN theo tỷ lệ % doanh thu (Điều 7 Thông tư 58/2026/TT-BTC)

(4) GTGT khấu trừ, TNDN trên thu nhập tính thuế (Điều 8 Thông tư 58/2026/TT-BTC)

*Danh mục số kế toán khác (Điều 9 Thông tư 58/2026/TT-BTC)

*Danh mục chứng từ khác (Điều 9 Thông tư 58/2026/TT-BTC)

>> Hướng dẫn áp dụng chế độ kế toán Thông tư 58/2026

Mức phạt lập 2 sổ kế toán 2026 ra sao? Lập 2 sổ kế toán có thể bị truy cứu TNHS lên đến 20 tù ra sao?

Ngày 31/3/2026, Cục thuế đã có Công văn 1902/CT-CĐS năm 2026 phối hợp ngăn chặn hành vi gian lận thuế sử dụng song song hai hệ thống số kế toán tài chính

TẢI VỀ Công văn 1902/CT-CĐS năm 2026

Theo đó, mức phạt lập 2 sổ kế toán 2026 được nêu như sau:

Theo quy định tại khoản 10 Điều 13 Luật Kế toán 2015 quy định hành vi bị nghiêm cẩm:

Các hành vi bị nghiêm cấm

...

10. Lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên hoặc cung cấp, công bố các báo cáo tài chính có số liệu không đồng nhất trong cùng một kỳ kế toán.

...

Theo đó, hành vi lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên trong cùng một kỳ kế toán là hành vi bị nghiêm cấm.

- Theo Điều 17 Luật Quản lý thuế 2019 được sửa đổi bởi khoản 4 Điều 6 Luật sửa đổi Luật Chứng khoán, Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập, Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, Luật Quản lý thuế, Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Dự trữ quốc gia, Luật Xử lý vi phạm hành chính 2024 quy định về trách nhiệm của người nộp thuế:

Trách nhiệm của người nộp thuế

1. Thực hiện đăng ký thuế, sử dụng mã số thuế theo quy định của pháp luật.

2. Khai chính xác, trung thực, đầy đủ và nộp hồ sơ thuế đúng thời hạn; chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác, trung thực, đầy đủ của hồ sơ thuế và các tài liệu cung cấp cho cơ quan thuế trong quá trình giải quyết hồ sơ thuế theo quy định của pháp luật về thuế.

...

- Điều 143 Luật Quản lý thuế 2019 quy định về hành vì trốn thuế bao gồm:

Hành vi trốn thuế

1. Không nộp hồ sơ đăng ký thuế; không nộp hồ sơ khai thuế; nộp hồ sơ khai thuế sau 90 ngày kể từ ngày hết thời hạn nộp hồ sơ khai thuế hoặc ngày hết thời hạn gia hạn nộp hồ sơ khai thuế theo quy định của Luật này.

2. Không ghi chép trong sổ kế toán các khoản thu liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp.

...

Theo các quy định nêu trên, tất cả nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh phải được ghi chép đầy đủ, chính xác và kịp thời trên một hệ thống sổ kế toán tài chính duy nhất.

Việc sử dụng song song hai hệ thống sổ kế toán nhằm che giấu doanh thu, che giấu quy mô hoạt động sản xuất, kinh doanh không chỉ làm thất thu ngân sách nhà nước mà còn tạo ra sự bất bình đẳng trong môi trường kinh doanh, ảnh hưởng tiêu cực đến kỷ cương pháp luật và niềm tin xã hội đối với việc chấp hành pháp luật thuế.

Cá nhân, tổ chức có hành vi lập 2 sổ kế toán nhằm gian lận thuế có thể phải chịu xử phạt VPHC và bị xử lý TNHS. Đơn cử:

- Điều 221 Bộ Luật hình sự 2015 được sửa đổi bởi điểm đ khoản 3 Điều 2 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017 về Tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng:

Tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng

1. Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn thực hiện một trong những hành vi sau đây, gây thiệt hại từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc dưới 100.000.000 đồng nhưng đã bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

...

đ) Lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên nhằm bỏ ngoài sổ kế toán tài sản, nguồn vốn, kinh phí của đơn vị kế toán.

...

Theo đó quy định nêu trên, hành vi lập 2 sổ kế toán nhằm gian lận thuế có thể bị xử lý hình sự theo quy định pháp luật, cụ thể:

Người có hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn thực hiện lập hai hệ thống sổ kế toán tài chính trở lên nhằm bỏ ngoài sổ kế toán tài sản, nguồn vốn, kinh phí của đơn vị kế toán, gây thiệt hại nhưng đã bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 20 năm (tùy mức độ tính chất hành vi vi phạm).

Bên cạnh đó, người phạm tội nêu trên còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản.

- Theo điểm b khoản 4 Điều 9 Nghị định 41/2018/NĐ-CP quy định xử phạt hành vi vi phạm quy định về sổ kế toán, cụ thể như sau:

Xử phạt hành vi vi phạm quy định về sổ kế toán

...

4. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau:

...

b) Để ngoài sổ kế toán tài sản, nợ phải trả của đơn vị hoặc có liên quan đến đơn vị nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

...

Theo đó, cá nhân có hành vi để ngoài sổ kế toán tài sản, nợ phải trả của đơn vị hoặc có liên quan đến đơn vị nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng (tùy mức độ tính chất hành vi vi phạm).

Bên cạnh đó, cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm buộc bổ sung vào sổ kế toán đối với các hành vi để ngoài sổ kế toán tài sản, nợ phải trả của đơn vị hoặc có liên quan đến đơn vị vi phạm.

Lưu ý: Mức phạt tiền nêu trên là mức phạt áp dụng đối với cá nhân. Đối với tổ chức có cùng hành vi vi phạm thì mức phạt tiền gấp 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân (Điều 6 Nghị định 41/2018/NĐ-CP được sửa đổi bởi Khoản 2 Điều 5 Nghị định 102/2021/NĐ-CP).