Điển tích điển cố là gì? Một số điển tích, điển cố là gì? Học sinh lớp 9 được lưu ban bao nhiêu lần trong một cấp học?

Điển tích điển cố là gì? Một số điển tích điển cố là gì? Cách nhận biết điển tích điển cố là gì?

- Trong văn chương, điển tích điển cố là những yếu tố thể hiện sự am hiểu sâu sắc về văn hóa và lịch sử. Đây là cách người viết, người làm thơ mượn lại những câu chuyện, hình ảnh, sự kiện hay nhân vật nổi tiếng trong quá khứ để diễn đạt một nội dung mới một cách hàm súc, cô đọng mà giàu ý nghĩa.

- Điển tích thường là những câu chuyện cổ hoặc các sự kiện nổi bật trong sử sách, truyền thuyết, văn học cổ, có tính triết lý hoặc mang bài học đạo đức. Chúng thường kể về các nhân vật lịch sử, những tấm gương trung hiếu, tiết nghĩa hoặc những sự kiện mang tính giáo huấn.

- Điển cố thì thiên về việc sử dụng tên người, địa danh, câu nói, hình ảnh đã trở thành biểu tượng trong văn hóa hoặc văn học cổ. Có thể coi điển cố là “phiên bản ngắn gọn” của điển tích, dùng hình ảnh tượng trưng để gợi lại cả một câu chuyện phía sau.

Một số điển tích điển cố là gì?

- Ví dụ điển tích:

“Tướng sĩ một lòng phụ tử, hòa nước sông chén rượu ngọt ngào”

(Nguyễn Trãi)

Câu thơ này nhắc đến một câu chuyện xưa ở Trung Quốc. Một vị tướng quân khi nhận được vò rượu quý đã hòa vào nước sông để toàn quân cùng uống. Hành động đó khiến binh sĩ cảm động, càng thêm quyết tâm chiến đấu. Đây chính là điển tích – mượn chuyện cũ để ngợi ca tinh thần đoàn kết, gắn bó giữa tướng và quân.

- Ví dụ điển cố:

“Sầu đong càng lắc càng đầy

Ba thu dồn lại một ngày dài ghê.”

(Nguyễn Du)

Trong hai câu thơ, hình ảnh “ba thu” gợi đến câu thơ cổ trong Kinh Thi – “Một ngày không gặp nhau như ba mùa thu xa cách.” Cụm từ ấy không kể một câu chuyện cụ thể, nhưng nhắc đến một biểu tượng văn hóa gắn liền với nỗi nhớ. Đó chính là điển cố.

Cách nhận biết điển tích điển cố là gì?

- Để phân biệt và nhận diện điển tích, điển cố trong văn bản, người đọc cần lưu ý:

+ Phía sau mỗi hình ảnh, từ ngữ ấy là một câu chuyện hoặc nhân vật có thật hoặc trong truyền thuyết.

+ Thường là các yếu tố thuộc văn hóa phương Đông, đặc biệt là văn hóa Trung Hoa cổ hoặc văn học trung đại Việt Nam.

+ Khi gặp những từ ngữ có vẻ “cổ xưa” hoặc gây tò mò, nên tìm hiểu thêm trong các chú thích hoặc tài liệu văn học để hiểu trọn nghĩa.

Thông tin mang tính tham khảo!

Điển tích điển cố là gì? Một số điển tích, điển cố là gì? Học sinh lớp 9 được lưu ban bao nhiêu lần trong một cấp học? (Hình từ Internet)

Điển tích điển cố nằm trong chương trình giáo dục môn Ngữ văn lớp mấy?

Căn cứ Chương trình giáo dục phổ thông môn Ngữ văn được ban hành kèm theo Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT quy định về nội dung chương trình giáo dục môn ngữ văn lớp 9 như sau:

KIẾN THỨC TIẾNG VIỆT

1.1. Sự khác biệt về nghĩa của một số yếu tố Hán Việt dễ gây nhầm lẫn (ví dụ: đồng trong đồng dao, đồng âm, đồng minh; minh trong thanh minh, minh oan, u minh)

1.2. Điển tích, điển cố (ví dụ: Ngưu Lang - Chức Nữ, Tái ông thất mã): đặc điểm và tác dụng

1.3. Nghĩa và cách dùng tên viết tắt các tổ chức quốc tế quan trọng ( như: UN, UNESCO, UNICEF, WHO, WB, IMF, ASEAN, WTO,...)

2.1. Biến đổi và mở rộng cấu trúc câu (thay đổi trật tự các thành phần trong câu, thêm thành phần phụ,...): đặc điểm và tác dụng

2.2. Lựa chọn câu đơn - câu ghép, các kiểu câu ghép, các kết từ để nối các vế câu ghép

2.3. Câu rút gọn và câu đặc biệt: đặc điểm và chức năng

3.1. Biện pháp tu từ chơi chữ, điệp thanh và điệp vần: đặc điểm và tác dụng

3.2. Sự khác nhau giữa cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp; cách dùng dấu câu khi dẫn trực tiếp và gián tiếp

Như vậy, điển tích điển cố nằm trong chương trình giáo dục môn Ngữ văn lớp 9.

Học sinh lớp 9 được lưu ban bao nhiêu lần trong một cấp học?

Trước đây, căn cứ Điều 33 Điều lệ trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học được ban hành kèm theo Thông tư 32/2020/TT-BGDĐT quy định về tuổi của học sinh trung học cơ sở như sau:

Tuổi của học sinh trường trung học

1. Tuổi của học sinh vào học lớp 6 là 11 tuổi. Tuổi của học sinh vào học lớp 10 là 15 tuổi. Đối với những học sinh được học vượt lớp ở cấp học trước hoặc học sinh vào cấp học ở độ tuổi cao hơn tuổi quy định thì tuổi vào lớp 6 và lớp 10 được giảm hoặc tăng căn cứ vào tuổi của năm tốt nghiệp cấp học trước.

2. Học sinh là người dân tộc thiểu số, học sinh khuyết tật, học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, học sinh ở nước ngoài về nước có thể vào cấp học ở tuổi cao hơn 03 tuổi so với tuổi quy định.

3. Học sinh không được lưu ban quá 03 lần trong một cấp học.

4. Học sinh có thể lực tốt và phát triển sớm về trí tuệ có thể vào học trước tuổi hoặc học vượt lớp trong phạm vi cấp học. Việc xem xét đối với từng trường hợp cụ thể được thực hiện theo các bước sau:

a) Cha mẹ hoặc người đỡ đầu có đơn đề nghị với nhà trường.

b) Hiệu trưởng thành lập Hội đồng khảo sát, tư vấn gồm thành phần cơ bản sau: đại diện của Lãnh đạo trường và Ban đại diện cha mẹ học sinh của trường; giáo viên dạy lớp học sinh đang theo học.

c) Căn cứ kết quả khảo sát của Hội đồng khảo sát, tư vấn, hiệu trưởng xem xét, quyết định.

...

Như vậy, học sinh lớp 9 không được lưu ban quá 3 lần trong một cấp học.

Hiện nay, tại Điều 31 Điều lệ ban hành kèm theo Thông tư 15/2026/TT-BGDĐT quy định như sau:

Tuổi của học sinh phổ thông

1. Tuổi của học sinh vào học lớp một là 06 tuổi và được tính theo năm. Trẻ em khuyết tật, kém phát triển về thể lực hoặc trí tuệ, trẻ em ở những vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, trẻ em người dân tộc thiểu số, trẻ em gặp khó khăn trong học tập, trẻ em mồ côi không nơi nương tựa, trẻ em ở nước ngoài về nước, con em người nước ngoài học tập, làm việc ở Việt Nam có thể vào học lớp một ở độ tuổi cao hơn so với quy định nhưng không quá 03 tuổi. Trường hợp trẻ em vào học lớp một vượt quá 03 tuổi so với quy định sẽ do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú quyết định trên cơ sở đề nghị của cơ sở giáo dục.

Học sinh tiểu học học ở độ tuổi cao hơn tuổi quy định trong trường hợp học sinh học lưu ban, học sinh ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, học sinh là người dân tộc thiểu số, học sinh gặp khó khăn trong học tập, học sinh là người khuyết tật, học sinh kém phát triển về thể lực hoặc trí tuệ, học sinh mồ côi không nơi nương tựa, học sinh ở nước ngoài về nước và trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

2. Tuổi của học sinh vào học lớp sáu là 11 tuổi. Tuổi của học sinh vào học lớp mười là 15 tuổi, học sinh vào học lớp mười phải hoàn thành chương trình giáo dục trung học cơ sở hoặc tương đương. Đối với những học sinh được học vượt lớp ở cấp học trước hoặc học sinh vào cấp học ở độ tuổi cao hơn tuổi quy định thì tuổi vào lớp sáu và lớp mười được giảm hoặc tăng căn cứ vào tuổi của năm tốt nghiệp cấp học trước. Học sinh là người dân tộc thiểu số, học sinh gặp khó khăn trong học tập, học sinh khuyết tật, học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, học sinh ở nước ngoài về nước có thể vào cấp học ở tuổi cao hơn 03 tuổi so với tuổi quy định.

3. Học sinh không được lưu ban quá 03 lần trong một cấp học.

Theo đó, học sinh lớp 9 được lưu ban tối đa là 03 lần.