Thiết kế bảo đảm an toàn bức xạ đối với nhà máy điện hạt nhân được quy định ra sao? Phương tiện giám sát bức xạ gồm những gì?

Thiết kế bảo đảm an toàn bức xạ đối với nhà máy điện hạt nhân được quy định ra sao?

Thiết kế bảo đảm an toàn bức xạ đối với nhà máy điện hạt nhân được quy định tại Điều 101 Thông tư 07/2026/TT-BKHCN, cụ thể:

(1) Phải có các biện pháp trong thiết kế để bảo đảm liều chiếu xạ đối với nhân viên vận hành được duy trì dưới các giới hạn liều cho phép và ở mức thấp nhất trong phạm vi hợp lý có thể đạt được, đồng thời xem xét đầy đủ các ràng buộc về liều chiếu xạ liên quan.

(2) Các nguồn bức xạ trong toàn bộ nhà máy phải được xác định đầy đủ, toàn diện; các liều chiếu xạ và rủi ro bức xạ liên quan phải được duy trì theo nguyên lý ALARA; tính toàn vẹn của vỏ bọc nhiên liệu phải được bảo đảm; đồng thời việc hình thành và vận chuyển các sản phẩm ăn mòn và sản phẩm hoạt hóa phải được kiểm soát.

(3) Vật liệu sử dụng trong chế tạo cấu trúc, hệ thống và bộ phận phải được lựa chọn sao cho giảm thiểu khả năng kích hoạt vật liệu.

(4) Phải có biện pháp ngăn ngừa việc phát tán chất phóng xạ, chất thải phóng xạ và nhiễm bẩn phóng xạ trong phạm vi nhà máy.

(5) Mặt bằng tổng thể nhà máy phải được bố trí sao cho bảo đảm kiểm soát chặt chẽ việc ra vào của nhân viên đối với các khu vực có nguy cơ chiếu xạ hoặc nhiễm bẩn phóng xạ. Việc bố trí này kết hợp với hệ thống thông gió phải ngăn ngừa hoặc giảm thiểu liều chiếu xạ và mức độ lan truyền chất nhiễm bẩn.

(6) Nhà máy phải được phân vùng kiểm soát dựa trên hệ số chiếm cứ dự kiến, mức liều chiếu xạ và mức độ nhiễm bẩn phóng xạ trong các trạng thái vận hành và điều kiện sự cố. Phải có biện pháp che chắn bức xạ phù hợp để ngăn ngừa hoặc giảm thiểu liều chiếu xạ.

(7) Thiết kế và bố trí nhà máy phải bảo đảm liều chiếu xạ đối với nhân viên trong trạng thái vận hành bình thường bao gồm cả thay đảo nhiên liệu, bảo trì và bảo dưỡng được duy trì theo nguyên lý ALARA, có tính đến việc sử dụng các thiết bị chuyên dụng cần thiết.

(8) Thiết bị của nhà máy cần bảo trì thường xuyên hoặc vận hành thủ công phải được bố trí trong các khu vực có suất liều thấp nhằm giảm phơi nhiễm cho nhân viên của nhà máy.

(9) Phải có công trình, trang thiết bị để tẩy xạ cho nhân viên vận hành và thiết bị của nhà máy.

Thiết kế bảo đảm an toàn bức xạ đối với nhà máy điện hạt nhân được quy định ra sao? Phương tiện giám sát bức xạ gồm những gì? (Hình từ Internet)

Phương tiện giám sát bức xạ đối với nhà máy điện hạt nhân gồm những gì?

Phương tiện giám sát bức xạ đối với nhà máy điện hạt nhân được quy định tại Điều 102 Thông tư 07/2026/TT-BKHCN, cụ thể như sau:

(1) Phải trang bị các thiết bị bảo đảm giám sát mức bức xạ trong mọi trạng thái vận hành và sự cố trong cơ sở thiết kế, trong phạm vi có thể thực hiện được đối với các điều kiện mở rộng thiết kế.

(2) Phải trang bị các thiết bị đo suất liều cố định để giám sát suất liều chiếu xạ tại các vị trí trong nhà máy nơi nhân viên thường xuyên tiếp cận và nơi có thay đổi mức phóng xạ trong các trạng thái vận hành mà chỉ cho phép nhân viên tiếp cận trong khoảng thời gian quy định.

(3) Thiết bị đo suất liều cố định phải có các tính năng như sau:

- Hiển thị mức phóng xạ tại các vị trí cần thiết trong nhà máy điện hạt nhân khi xảy ra sự cố;

- Cung cấp đầy đủ thông tin tại phòng điều khiển và các vị trí điều khiển để nhân viên có thể thực hiện các hành động can thiệp khi cần thiết.

(4) Phải trang bị các thiết bị giám sát cố định để đo hoạt độ của các chất phóng xạ trong không khí tại các khu vực:

- Có nhân viên thường xuyên làm việc;

- Có mức độ phóng xạ trong không khí cần áp dụng biện pháp bảo vệ;

- Khu vực có khả năng nhiễm bẩn phóng xạ do sai hỏng thiết bị hoặc khi xảy ra trường hợp bất thường khác.

(5) Phải có biện pháp phát tín hiệu cảnh báo tại phòng điều khiển và tại các vị trí thích hợp khác khi phát hiện nồng độ hạt nhân phóng xạ vượt quá mức quy định. Ngoài ra, phải bố trí thiết bị giám sát tại các khu vực có nguy cơ nhiễm bẩn phóng xạ do hư hỏng thiết bị hoặc các tình huống vận hành dự kiến khác.

(6) Phải trang bị các thiết bị cố định và các cơ sở thí nghiệm để kịp thời xác định nồng độ phóng xạ được lựa chọn trong các hệ thống xử lý chất lưu, cũng như trong các mẫu khí và mẫu chất lỏng được lấy từ các hệ thống của nhà máy hoặc từ môi trường, trong các trạng thái vận hành và trong các điều kiện sự cố.

(7) Phải trang bị thiết bị cố định để giám sát các chất thải phóng xạ và các chất thải có khả năng nhiễm bẩn trước, trong quá trình và sau khi xả ra môi trường. Thiết bị phải có khả năng cảnh báo tự động khi các thông số giám sát vượt giới hạn quy định.

(8) Phải trang bị các thiết bị đo nhiễm bẩn bề mặt; các thiết bị giám sát cố định (như cổng đo bức xạ, thiết bị đo tay và chân) phải được bố trí tại các lối ra chính từ các khu vực kiểm soát và khu vực được giám sát nhằm phục vụ kiểm tra nhân viên và thiết bị.

(9) Phải có các cơ sở để giám sát liều chiếu xạ và nhiễm bẩn của nhân viên vận hành; phải có quy trình đánh giá và ghi nhận liều tích lũy của người lao động theo thời gian.

(10) Phải có các biện pháp đánh giá liều chiếu xạ và các tác động phóng xạ khác (nếu có) tại khu vực lân cận nhà máy thông qua chương trình giám sát môi trường, bao gồm đo suất liều hoặc nồng độ hoạt độ, đặc biệt xem xét:

- Các đường truyền phơi nhiễm đến con người, bao gồm cả chuỗi thực phẩm;

- Các tác động phóng xạ (nêu có) đối với môi trường xung quanh;

- Khả năng tích tụ và tích lũy các chất phóng xạ trong môi trường;

- Khả năng tồn tại các tuyến xả thải phóng xạ trái phép.

Nguyên tắc bảo đảm an toàn bức xạ an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân là gì?

Căn cứ theo Điều 6 Luật Năng lượng nguyên tử 2025 có quy định về nguyên tắc bảo đảm an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân như sau:

(1) Tổ chức, cá nhân tiến hành công việc bức xạ, xây dựng cơ sở bức xạ, xây dựng cơ sở hạt nhân chịu trách nhiệm chính về bảo đảm an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân; xây dựng, duy trì và thúc đẩy văn hóa an toàn, văn hóa an ninh.

(2) Bảo đảm để lợi ích do công việc bức xạ mang lại phải lớn hơn những rủi ro, thiệt hại có thể gây ra cho con người, tài sản, xã hội và môi trường; bảo vệ thế hệ hiện tại và tương lai.

(3) Bảo đảm liều chiếu xạ đối với công chúng và nhân viên bức xạ không vượt quá giới hạn cho phép theo quy định của pháp luật về năng lượng nguyên tử; bảo vệ bức xạ phải được tối ưu hóa để bảo đảm mức độ an toàn cao nhất có thể đạt được một cách hợp lý.

(4) Chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực và kế hoạch ứng phó sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân; áp dụng biện pháp giảm thiểu tác hại của bức xạ khi xảy ra sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân; bảo đảm trách nhiệm giải trình của cơ quan quản lý nhà nước trong xử lý sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân.

(5) Bảo đảm quyền tiếp cận của người dân, cộng đồng dân cư với thông tin về an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân; chuẩn bị và ứng phó sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân theo quy định của pháp luật.