Phát hiện hàng giả, người tiêu dùng có được bồi thường thiệt hại khi đã sử dụng? Trách nhiệm bồi thường thiệt hại đối với hàng giả phát sinh khi nào?

Phát hiện hàng giả, người tiêu dùng có được bồi thường thiệt hại khi đã sử dụng?

Theo quy định tại khoản 5 Điều 4 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, người tiêu dùng có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại khi hàng hóa không đảm bảo chất lượng.

Đồng thời, bán hàng giả cho người tiêu dùng được coi là hành vi vi phạm nghĩa vụ hợp đồng mua bán tài sản giao kết theo Điều 430 Bộ luật dân sự 2015 khi không đảm bảo chất lượng của tài sản mua bán theo quy định tại Điều 432 Bộ luật dân sự 2015.

Như vậy, trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng được thực hiện theo quy định tại Điều 360 Bộ luật dân sự 2015 do vi phạm nghĩa vụ.

Và chủ thể được xác định tại Khoản 23 Điều 1 Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2025 (sửa đổi bổ sung Điều 61 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007) chịu trách nhiệm thực hiện bồi thường.

>>> Sản xuất hàng giả là gì? Sản xuất hàng giả đi tù mấy năm?

>>> Những điều khoản giao kết trong hợp đồng với người tiêu dùng không có hiệu lực trong trường hợp nào?

Phát hiện hàng giả, người tiêu dùng có được bồi thường thiệt hại khi đã sử dụng? (Hình ảnh từ Internet)

Hàng giả là gì?

Theo định nghĩa tại khoản 7 Điều 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP quy định hàng giả như sau:

- Hàng hóa có giá trị sử dụng, công dụng không đúng với nguồn gốc bản chất tự nhiên, tên gọi của hàng hóa; hàng hóa không có giá trị sử dụng, công dụng hoặc có giá trị sử dụng, công dụng không đúng so với giá trị sử dụng, công dụng đã công bố hoặc đăng ký;

- Hàng hóa có ít nhất một trong các chỉ tiêu chất lượng hoặc đặc tính kỹ thuật cơ bản hoặc định lượng chất chính tạo nên giá trị sử dụng, công dụng của hàng hóa chỉ đạt mức từ 70% trở xuống so với mức tối thiểu quy định tại quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn chất lượng đã đăng ký, công bố áp dụng hoặc ghi trên nhãn, bao bì hàng hóa;

- Thuốc giả theo quy định tại khoản 33 Điều 2 của Luật Dược năm 2016 và dược liệu giả theo quy định tại khoản 34 Điều 2 của Luật Dược năm 2016;

- Thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật không có hoạt chất; không có đủ loại hoạt chất đã đăng ký; có hoạt chất khác với hoạt chất ghi trên nhãn, bao bì hàng hóa; có ít nhất một trong các hàm lượng hoạt chất chỉ đạt từ 70% trở xuống so với mức tối thiểu quy định tại quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn chất lượng đã đăng ký, công bố áp dụng;

- Hàng hóa có nhãn hàng hóa hoặc bao bì hàng hóa ghi chỉ dẫn giả mạo tên, địa chỉ tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc nhập khẩu, phân phối hàng hóa; giả mạo mã số đăng ký lưu hành, mã số công bố, mã số mã vạch của hàng hóa hoặc giả mạo bao bì hàng hóa của tổ chức, cá nhân khác; giả mạo về nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa hoặc nơi sản xuất, đóng gói, lắp ráp hàng hóa;

- Tem, nhãn, bao bì hàng hóa giả.

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại đối với hàng giả phát sinh khi nào?

Căn cứ khoản 5 Điều 4 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 về Quyền của người tiêu dùng bao gồm:

Quyền của người tiêu dùng

...

5. Yêu cầu tổ chức, cá nhân kinh doanh bồi thường thiệt hại khi sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật, sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ không phù hợp tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, không bảo đảm an toàn, đo lường, số lượng, khối lượng, chất lượng, công dụng, giá, nội dung khác theo quy định của pháp luật hoặc không đúng với đăng ký, thông báo, công bố, niêm yết, quảng cáo, giới thiệu, giao kết, cam kết của tổ chức, cá nhân kinh doanh.

Đồng thời, giao dịch mua bán giữa người tiêu dùng với bên bán hàng được hình thành dựa trên hợp đồng mua bán tài sản tại Điều 430 Bộ luật Dân sự 2015 như sau:

Hợp đồng mua bán tài sản

Hợp đồng mua bán tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên bán chuyển quyền sở hữu tài sản cho bên mua và bên mua trả tiền cho bên bán.

Theo đó, chất lượng của tài sản mua bán cần đảm bảo theo quy định tại Điều 432 Bộ luật Dân sự 2015:

Chất lượng của tài sản mua bán

1. Chất lượng của tài sản mua bán do các bên thỏa thuận.

2. Trường hợp tiêu chuẩn về chất lượng của tài sản đã được công bố hoặc được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định thì thỏa thuận của các bên về chất lượng của tài sản không được thấp hơn chất lượng của tài sản được xác định theo tiêu chuẩn đã công bố hoặc theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

3. Khi các bên không có thỏa thuận hoặc thỏa thuận không rõ ràng về chất lượng tài sản mua bán thì chất lượng của tài sản mua bán được xác định theo tiêu chuẩn về chất lượng của tài sản đã được công bố, quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc theo tiêu chuẩn ngành nghề.

Trường hợp không có tiêu chuẩn về chất lượng của tài sản đã được công bố, quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và tiêu chuẩn ngành nghề thì chất lượng của tài sản mua bán được xác định theo tiêu chuẩn thông thường hoặc theo tiêu chuẩn riêng phù hợp với mục đích giao kết hợp đồng và theo quy định của Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Căn cứ Điều 608 Bộ luật dân sự 2015 quy định về Bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi người tiêu dùng như sau:

Bồi thường thiệt hại do vi phạm quyền lợi của người tiêu dùng

Cá nhân, pháp nhân sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ không bảo đảm chất lượng hàng hóa, dịch vụ mà gây thiệt hại cho người tiêu dùng thì phải bồi thường.

Như vậy, trường hợp, người tiêu dùng mua phải hàng giả được xem là hành vi vi phạm nghĩa vụ trong hợp đồng mua bán tài sản được xác định như trên. Theo đó, thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ được xác định tại Điều 361 Bộ luật Dân sự 2015 bao gồm:

Thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ

1. Thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ bao gồm thiệt hại về vật chất và thiệt hại về tinh thần.

2. Thiệt hại về vật chất là tổn thất vật chất thực tế xác định được, bao gồm tổn thất về tài sản, chi phí hợp lý để ngăn chặn, hạn chế, khắc phục thiệt hại, thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút.

3. Thiệt hại về tinh thần là tổn thất về tinh thần do bị xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín và các lợi ích nhân thân khác của một chủ thể.

Theo đó, trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ cần thực hiện theo Điều 360 Bộ luật Dân sự 2015 như sau:

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ

Trường hợp có thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ gây ra thì bên có nghĩa vụ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc luật có quy định khác.

Như vậy, người tiêu dùng có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại khi phát hiện hàng giả trong giao dịch mua bán theo các quy định nêu trên.