Bài viết với sự chia sẻ chuyên môn từ Luật sư Trần Viết Hà – Giám đốc Công ty Luật TNHH MTV Hà và Cộng sự, sẽ giúp làm rõ các quy định pháp luật liên quan đến việc không thi hành án tử hình đối với người bị kết án mắc bệnh ung thư và hình phạt áp dụng thay thế.
Để tra cứu chi tiết các quy định về hình phạt và điều kiện thi hành án, bạn có thể xem toàn văn Luật sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự năm 2025 hoặc đối chiếu tại Văn bản hợp nhất 135/VBHN-VPQH năm 2025 Bộ luật Hình sự.
Quy định không thi hành án tử hình đối với người mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối
Tử hình là hình phạt đặc biệt nghiêm khắc nhất, tước bỏ tính mạng của người phạm tội.
Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam thể hiện sự khoan hồng và tính nhân đạo thông qua quy định không thi hành án tử hình đối với một số trường hợp đặc biệt.
Đối với câu hỏi người bị kết án tử hình mắc bệnh ung thư không phải thi hành án. Câu trả lời phụ thuộc vào giai đoạn bệnh ung thư mà người đó đang mắc phải.
Cụ thể, theo quy định tại điểm c khoản 3 Điều 40 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025 - Luật 86/2025/QH15) pháp luật quy định không thi hành án tử hình đối với người bị kết án nếu thuộc trường hợp:
Tử hình
...
3. Không thi hành án tử hình đối với người bị kết án nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:
....
c) Người mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối.
Như vậy, pháp luật hình sự hiện hành đã làm rõ người mắc bệnh ung thư được xem xét không thi hành án tử hình là bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối.
Đối với các trường hợp người bị kết án mắc các bệnh nan y, bệnh hiểm nghèo khác, không phải ung thư giai đoạn cuối, Bộ luật Hình sự hiện hành chưa có quy định cho phép không thi hành án.
Dù vậy, theo Luật Thi hành án hình sự, trong trường hợp sức khỏe người bị kết án suy kiệt nghiêm trọng, Hội đồng thi hành án tử hình có thể xem xét ra quyết định hoãn thi hành án nếu có trở ngại khách quan.
Người mắc ung thư giai đoạn cuối không phải thi hành án tử hình (Hình từ Internet)
Các trường hợp không áp dụng và không thi hành án tử hình
Nhằm đảm bảo quyền con người và mục đích giáo dục, răn đe của hình phạt, bên cạnh trường hợp không thi hành án đối người bị kết án tử hình mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối, khoản 2 và khoản 3 Điều 40 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025 - Luật 86/2025/QH15) còn quy định rõ các trường hợp không áp dụng hình phạt và không thi hành án tử hình khác, cụ thể như sau:
- Thứ nhất, đối với việc không áp dụng hình phạt tử hình: Không áp dụng hình phạt tử hình đối với người dưới 18 tuổi khi phạm tội, phụ nữ có thai, phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi hoặc người đủ 75 tuổi trở lên khi phạm tội hoặc khi xét xử.
- Thứ hai, đối với việc không thi hành án tử hình: Không thi hành án tử hình đối với người bị kết án nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:
(1) Phụ nữ có thai hoặc phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi;
(2) Người đủ 75 tuổi trở lên;
(3) Người mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối.
Người bị kết án tử hình mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối được chuyển thành hình phạt nào?
Căn cứ theo khoản 4 Điều 40 Bộ luật Hình sự 2015 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2025 - Luật 86/2025/QH15), đối với các trường hợp không thi hành án tử hình theo quy định (bao gồm người mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối) hoặc trường hợp người bị kết án tử hình được ân giảm, thì hình phạt tử hình sẽ được chuyển thành tù chung thân.
Về thủ tục chuyển đổi mức hình phạt, căn cứ khoản 3 Điều 3 Nghị quyết 03/2025/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, ngay sau khi nhận được danh sách người được chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân cùng hồ sơ vụ án và ý kiến của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao sẽ xem xét, ra quyết định chuyển hình phạt tử hình thành tù chung thân.
Quy định trên khẳng định, người bị kết án tử hình mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối không phải thi hành án tử hình nhưng không được miễn thi hành án mà vẫn phải tiếp tục chấp hành án phạt tù chung thân tại cơ sở giam giữ.
Bài viết được tư vấn bởi
Luật sư Trần Viết Hà
Bài viết này có hữu ích không?
- - Nội dung nêu trên là phần giải đáp, tư vấn của chúng tôi dành cho khách hàng của THƯ VIỆN PHÁP LUẬT. Nếu quý khách còn vướng mắc, vui lòng gửi về Email [email protected];
- - Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo;
- - Điều khoản được áp dụng có thể đã hết hiệu lực tại thời điểm bạn đang đọc;
- - Mọi ý kiến thắc mắc về bản quyền của bài viết vui lòng liên hệ qua địa chỉ mail [email protected];
