Chính thức thông qua Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi ngày 10/12/2025? Nội dung báo cáo giải trình tiếp thu dự thảo Luật SHTT sửa đổi?

Chính thức thông qua Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi ngày 10/12/2025? Nội dung báo cáo giải trình tiếp thu dự thảo Luật SHTT sửa đổi?

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá XV, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội tiến hành biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ với kết quả 432/438 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 91,33 %).

Như vậy, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi ngày 10/12/2025.

Trước khi tiến hành biểu quyết thông qua, Quốc hội nghe trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ với các nội dung sau:

- Về ghi nhận, quản lý tài sản trí tuệ trong doanh nghiệp, dự thảo có điều khoản chung về ghi nhận, quản lý tài sản trí tuệ trong doanh nghiệp, rồi giao Chính phủ quy định chi tiết về hạch toán, thuyết minh, chuẩn mực định giá. Trong đó, có cả tài sản chưa đủ điều kiện để ghi nhận trên bảng cân đối kế toán sẽ được ghi trong sổ theo dõi riêng về tài sản trí tuệ, có thể tự định giá nhưng chỉ có giá trị nội bộ. Đây là biện pháp để thúc đẩy doanh nghiệp quản lý các tài sản trí tuệ của mình.

- Về cải cách thủ tục hành chính, báo cáo cho biết, dự thảo đã có quy định về chuyển đổi số toàn diện để giảm thời gian thẩm định nội dung sáng chế từ 18 tháng xuống còn 12 tháng, và có cơ chế thẩm định nhanh trong 3 tháng. Đây là cải cách mạnh mẽ.

- Về sản phẩm do AI tạo ra, dự thảo Luật quy định AI không phải chủ thể quyền sở hữu trí tuệ. Sản phẩm do AI tự động tạo ra, không có sự tham gia của con người thì không được bảo hộ bản quyền, sáng chế như là tác phẩm của con người.

Sản phẩm do con người sử dụng AI như một công cụ để tạo ra, con người có đóng góp sáng tạo đáng kể như ý tưởng, chỉ đạo, lựa chọn, chỉnh sửa kết quả của AI thì có thể công nhận là tác giả, nhà sáng chế.

Nếu con người có đóng góp ít, dùng AI như một đồng nghiệp, ví dụ chỉ đưa ra yêu cầu, ngữ cảnh thì không phải tác giả nhưng có quyền sử dụng và thương mại. Cơ bản các nước đang tiếp cận theo cách này.

- Đối với việc sử dụng thông tin để huấn luyện AI, báo cáo nêu rõ, dự thảo quy định thông tin đã được công bố hợp pháp, công khai và công chúng được phép tiếp cận thì được sử dụng với mục đích huấn luyện AI, tức là đầu vào cho AI. Nhưng với điều kiện là kết quả đầu ra của AI không xâm phạm quyền tác giả.

- Về mở rộng đối tượng bảo hộ sở hữu trí tuệ, dự thảo bổ sung kiểu dáng công nghiệp đối với sản phẩm phi vật lý để phù hợp với xu thế công nghệ mới, nhất là công nghệ số. Dự thảo sẽ giao Chính phủ quy định chi tiết về điều kiện bảo hộ đối với lại sản phẩm này.

- Về nâng cao nhận thức và tăng cường thực thi, nâng cao nhận thức xã hội và doanh nghiệp về sở hữu trí tuệ là xử lý gốc. Sở hữu trí tuệ được đưa vào giáo dục phổ thông, đại học, truyền thông mạnh mẽ cho doanh nghiệp và cộng đồng. Dự thảo Luật bổ sung thẩm quyền cho tòa án sở hữu trí tuệ, bổ sung các hình phạt mang tính răn đe, coi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ cũng như là ăn cắp trong thế giới thực, phải được xử lý nghiêm minh. Chuyển thực thi lên môi trường số là một giải pháp có tính đột phá trong dự thảo Luật.

Với đa số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, sau khi tiếp thu, giải trình, Luật đã chỉnh lý, sửa đổi, bổ sung 71 điều và bãi bỏ 8 điều. Nội dung các điều của Luật đã thể chế hóa các chủ trương, chính sách mới của Đảng, đáp ứng các yêu cầu, mục tiêu về sửa đổi, bổ sung Luật. Tư tưởng chính về sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ lần này là sở hữu trí tuệ phải biến kết quả nghiên cứu thành tài sản để có thể giao dịch. Sở hữu trí tuệ phải trở thành tài sản của doanh nghiệp, có thể định giá, mua bán, được đưa vào báo cáo tài chính, có thể là tài sản đảm bảo để đi vay, góp vốn, nhất là tài sản công nghệ mới, công nghệ số, AI.

Đây là bước chuyển từ tư duy bảo vệ quyền sang tài sản hóa, thương mại hóa và thị trường hóa sở hữu trí tuệ, đồng bộ với các luật về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghệ số, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ cao và chuyển giao công nghệ. Sở hữu trí tuệ trở thành công cụ cạnh tranh chiến lược của doanh nghiệp và quốc gia.

Chính thức thông qua Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi ngày 10/12/2025? Nội dung báo cáo giải trình tiếp thu dự thảo Luật SHTT sửa đổi? (Hình ảnh từ Internet)

Nội dung quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ hiện nay

Căn cứ theo quy định tại Điều 10 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 thì nội dung quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ gồm:

- Xây dựng, chỉ đạo thực hiện chiến lược, chính sách bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

- Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật về sở hữu trí tuệ.

- Tổ chức bộ máy quản lý về sở hữu trí tuệ; đào tạo, bồi dưỡng cán bộ về sở hữu trí tuệ.

- Cấp và thực hiện các thủ tục khác liên quan đến Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, Giấy chứng nhận đăng ký quyền liên quan, văn bằng bảo hộ các đối tượng sở hữu công nghiệp, Bằng bảo hộ giống cây trồng.

- Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về sở hữu trí tuệ; giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ.

- Tổ chức hoạt động thông tin, thống kê về sở hữu trí tuệ.

- Tổ chức, quản lý hoạt động giám định về sở hữu trí tuệ.

- Giáo dục, tuyên truyền, phổ biến kiến thức, pháp luật về sở hữu trí tuệ.

- Hợp tác quốc tế về sở hữu trí tuệ.

Đâu là các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả hiện nay?

Các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả theo quy định tại Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, được sửa đổi bởi khoản 5 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2009 như sau:

- Tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học được bảo hộ bao gồm:

+Tác phẩm văn học, khoa học, sách giáo khoa, giáo trình và tác phẩm khác được thể hiện dưới dạng chữ viết hoặc ký tự khác;

+ Bài giảng, bài phát biểu và bài nói khác;

+ Tác phẩm báo chí;

+ Tác phẩm âm nhạc;

+ Tác phẩm sân khấu;

+ Tác phẩm điện ảnh và tác phẩm được tạo ra theo phương pháp tương tự (sau đây gọi chung là tác phẩm điện ảnh);

+ Tác phẩm tạo hình, mỹ thuật ứng dụng;

+ Tác phẩm nhiếp ảnh;

+ Tác phẩm kiến trúc;

+ Bản họa đồ, sơ đồ, bản đồ, bản vẽ liên quan đến địa hình, kiến trúc, công trình khoa học;

+ Tác phẩm văn học, nghệ thuật dân gian;

+ Chương trình máy tính, sưu tập dữ liệu.

- Tác phẩm phái sinh chỉ được bảo hộ theo quy định tại khoản 1 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 nếu không gây phương hại đến quyền tác giả đối với tác phẩm được dùng để làm tác phẩm phái sinh.

- Tác phẩm được bảo hộ quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 phải do tác giả trực tiếp sáng tạo bằng lao động trí tuệ của mình mà không sao chép từ tác phẩm của người khác.

- Chính phủ hướng dẫn cụ thể về các loại hình tác phẩm quy định tại khoản 1 Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ 2005.

*Trên đây là thông tin về "Chính thức thông qua Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi ngày 10/12/2025? Nội dung báo cáo giải trình tiếp thu dự thảo Luật SHTT sửa đổi?".