Giám sát an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân trong quá trình vận hành thử ra sao theo Nghị định 316?

Giám sát an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân trong quá trình vận hành thử ra sao?

Căn cứ theo Điều 33 Nghị định 316/2025/NĐ-CP có quy định về việc giám sát an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân trong quá trình vận hành thử như sau:

(1) Trách nhiệm giám sát của cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia:

- Kiểm tra, giám sát quá trình vận hành thử để bảo đảm tuân thủ chương trình vận hành thử đã được phê duyệt; bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật về an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân;

- Thực hiện giám sát, đánh giá việc triển khai thử nghiệm các cấu trúc, hệ thống, bộ phận liên quan đến an toàn, đặc biệt là các thử nghiệm tích hợp, kiểm tra nạp nhiên liệu và kiểm định an toàn trước khi tới hạn lần đầu;

- Kiểm tra và đánh giá độc lập về mức độ phát thải phóng xạ, kiểm soát liều chiếu xạ và các biện pháp bảo đảm an toàn trong suốt quá trình vận hành thử;

- Xem xét báo cáo vận hành thử, đánh giá kết quả;

- Định kỳ hàng tháng lập báo cáo giám sát gửi Bộ Khoa học và Công nghệ.

(2) Nội dung giám sát:

- Bảo đảm xác minh việc đáp ứng yêu cầu thiết kế, phát hiện sai lệch (nếu có) có khả năng ảnh hưởng tới vận hành an toàn của nhà máy điện hạt nhân;

- Bảo đảm việc thử nghiệm không gây ra rủi ro mất an toàn hạt nhân, không vượt quá các giới hạn và điều kiện vận hành, đồng thời phù hợp với các tiêu chuẩn an toàn được áp dụng.

(3) Tạm đình chỉ vận hành thử tổ máy điện hạt nhân:

- Việc vận hành thử có thể bị tạm đình chỉ trong các trường hợp sau: phát hiện vi phạm nghiêm trọng quy định về an toàn trong quá trình vận hành thử; không tuân thủ các điều kiện, giới hạn vận hành đã được phê duyệt; chủ đầu tư, tổ chức vận hành thử không thực hiện vận hành thử trong vòng 12 tháng kể từ ngày được cấp giấy phép vận hành thử; phát sinh tình huống nghiêm trọng đòi hỏi đánh giá lại toàn bộ quy trình vận hành thử;

- Bộ Khoa học và Công nghệ có thẩm quyền ra quyết định tạm đình chỉ việc vận hành thử.

(4) Chủ đầu tư, tổ chức vận hành có trách nhiệm lập báo cáo giải trình, đề xuất các biện pháp bảo đảm tuân thủ đầy đủ quy định về an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân, gửi Bộ Khoa học và Công nghệ xem xét.

(5) Trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận được báo cáo giải trình, Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm thẩm định và thông báo kết quả cho chủ đầu tư, tổ chức vận hành. Việc tiếp tục thi công chỉ được thực hiện sau khi có văn bản chấp thuận của Bộ Khoa học và Công nghệ.

(6) Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định chi tiết về trình tự, thủ tục tạm đình chỉ và cho phép tiếp tục vận hành thử tổ máy điện hạt nhân.

Giám sát an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân trong quá trình vận hành thử ra sao theo Nghị định 316? (Hình từ Internet)

Thử nghiệm không có nhiên liệu hạt nhân như thế nào? Thành phần hồ sơ bao gồm những gì theo Nghị định 316?

Căn cứ theo quy định tại Điều 31 Nghị định 316/2025/NĐ-CP có quy định về việc thử nghiệm không có nhiên liệu hạt nhân như sau:

(1) Chủ đầu tư có trách nhiệm nộp 01 bộ hồ sơ bản giấy (bằng tiếng Việt và tiếng Anh) kèm theo bản điện tử của hồ sơ đề nghị phê duyệt chương trình vận hành thử tổ máy điện hạt nhân trực tiếp tại Bộ Khoa học và Công nghệ hoặc qua dịch vụ bưu chính công ích. Trường hợp có sự khác nhau giữa hồ sơ bản giấy và bản điện tử, nội dung hồ sơ bản giấy có giá trị pháp lý cuối cùng.

(2) Thành phần hồ sơ bao gồm:

- Đơn đề nghị phê duyệt chương trình vận hành thử;

- Chương trình vận hành thử, trong đó bao gồm đầy đủ các thử nghiệm tiến hành trong giai đoạn thử nghiệm không có nhiên liệu hạt nhân;

- Tài liệu mô tả hệ thống quản lý chất lượng giai đoạn vận hành thử;

- Bản thuyết minh năng lực của tổ chức tiến hành vận hành thử.

(3) Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức thẩm định hồ sơ đề nghị phê duyệt chương trình vận hành thử bảo đảm các yêu cầu sau:

- Kiểm tra việc đáp ứng các yêu cầu quy định tại khoản 3 Điều 30 Nghị định này đối với chương trình vận hành thử giai đoạn thử nghiệm không có nhiên liệu hạt nhân;

- Kiểm tra việc đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn và quy định kỹ thuật nước ngoài áp dụng;

- Kiểm tra, đánh giá hồ sơ năng lực của tổ chức tiến hành vận hành thử.

(4) Trình tự, thủ tục thẩm định:

- Trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận hồ sơ, Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ của hồ sơ và thông báo bằng văn bản yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ nếu hồ sơ chưa đầy đủ, hợp lệ;

- Trường hợp không thuê tư vấn hỗ trợ kỹ thuật nước ngoài, Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan liên quan hoàn thành việc thẩm định hồ sơ đề nghị phê duyệt chương trình vận hành thử tổ máy điện hạt nhân trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày tiếp nhận đầy đủ hồ sơ hợp lệ;

- Trường hợp thuê tư vấn hỗ trợ kỹ thuật nước ngoài, thời hạn thẩm định được tính từ ngày ký hợp đồng thuê tư vấn nhưng không quá 06 tháng. Việc ký kết hợp đồng thuê tư vấn phải được hoàn thành trong thời hạn không quá 06 tháng kể từ ngày tiếp nhận đầy đủ hồ sơ hợp lệ. Trường hợp hết thời hạn quy định mà chưa ký được hợp đồng thuê tư vấn hỗ trợ kỹ thuật (nếu có), Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định việc gia hạn thời hạn ký kết hợp đồng và thời gian thẩm định tương ứng;

- Thời gian thẩm định quy định tại điểm b và điểm c khoản 4 Điều 31 Nghị định 316/2025/NĐ-CP không bao gồm thời gian cần thiết để sửa đổi, bổ sung hồ sơ theo yêu cầu của cơ quan chủ trì thẩm định;

- Chủ đầu tư có trách nhiệm hoàn thiện hồ sơ theo kết luận thẩm định trong thời hạn không quá 02 tháng;

- Trong thời hạn không quá 01 tháng kể từ ngày nhận được hồ sơ hoàn chỉnh, Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát, xác nhận và phê duyệt chương trình vận hành thử tổ máy điện hạt nhân; trường hợp không phê duyệt, phải có văn bản nêu rõ lý do và gửi cho chủ đầu tư.

(5) Trong quá trình thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ có quyền:

- Yêu cầu chủ đầu tư, tổ chức, cá nhân có liên quan cung cấp thông tin phục vụ công tác thẩm định và giải trình trong trường hợp cần thiết;

- Thuê các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có đủ năng lực và kinh nghiệm tư vấn hỗ trợ kỹ thuật để thực hiện một phần hoặc toàn bộ công việc phục vụ công tác thẩm định.

(6) Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm trả kết quả xử lý hồ sơ đề nghị phê duyệt chương trình vận hành thử tổ máy điện hạt nhân cho chủ đầu tư trực tiếp tại trụ sở Bộ Khoa học và Công nghệ hoặc qua dịch vụ bưu chính công ích; trường hợp không phê duyệt, phải có văn bản nêu rõ lý do và gửi cho chủ đầu tư.

(7) Sau khi hoàn thành giai đoạn thử nghiệm không có nhiên liệu hạt nhân, chủ đầu tư có trách nhiệm lập báo cáo kết quả thử nghiệm không có nhiên liệu hạt nhân, trong đó cần thể hiện việc đáp ứng các yêu cầu sau đây:

- Các cấu trúc, hệ thống, bộ phận đáp ứng các yêu cầu thiết kế đối với các thử nghiệm riêng lẻ và các thử nghiệm tích hợp;

- Các thiết bị đo lường và điều khiển được xác minh khả năng hoạt động ở điều kiện vận hành;

- Các sai lệch so với thiết kế cần được ghi nhận và có phương án xử lý thích hợp, bảo đảm không ảnh hưởng đến các điều kiện an toàn.

(8) Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định chi tiết về nội dung chương trình vận hành thử; trình tự, thủ tục điều chỉnh chương trình vận hành thử; nội dung báo cáo kết quả thử nghiệm không có nhiên liệu hạt nhân.

Yêu cầu chung đối với vận hành thử tổ máy điện hạt nhân là gì?

Căn cứ theo Điều 30 Nghị định 316/2025/NĐ-CP, thực hiện vận hành thử tổ máy điện hạt nhân cần bảo đảm những yêu cầu chung sau:

(1) Vận hành thử tổ máy điện hạt nhân nhằm xác minh sự phù hợp của đặc tính kỹ thuật trên thực tế so với thiết kế, bảo đảm các hệ thống vận hành an toàn, ổn định và đáp ứng các yêu cầu về an toàn bức xạ và an toàn hạt nhân.

(2) Chủ đầu tư phải lập chương trình vận hành thử, bao gồm kiểm tra và thử nghiệm toàn bộ cấu trúc, hệ thống và bộ phận liên quan tới an toàn nhằm bảo đảm khả năng vận hành an toàn theo thiết kế. Chương trình vận hành thử phải có mục tiêu, nội dung và phương pháp rõ ràng, bảo đảm nhân sự có liên quan dễ hiểu và dễ thực hiện.

(3) Việc vận hành thử phải đáp ứng các yêu cầu sau:

- Thực hiện đầy đủ các thử nghiệm theo chương trình vận hành thử đã được phê duyệt;

- Tiến hành từ giai đoạn thử nghiệm không có nhiên liệu hạt nhân đến giai đoạn vận hành thử có nhiên liệu hạt nhân; từ thử nghiệm riêng lẻ đến thử nghiệm tích hợp các hệ thống và toàn bộ tổ máy;

- Thử nghiệm theo lộ trình phù hợp với mức độ tăng dần về yêu cầu kỹ thuật và điều kiện vận hành;

- Có các điểm dừng kỹ thuật trong chương trình vận hành thử để đánh giá kết quả từng giai đoạn trước khi chuyển sang giai đoạn tiếp theo;

- Bảo đảm nhân sự tham gia vận hành, bảo trì, hỗ trợ kỹ thuật được đào tạo phù hợp;

- Tuân thủ hệ thống quản lý chất lượng;

- Không được tiến hành các thử nghiệm chưa được phân tích và đánh giá an toàn đối với giai đoạn vận hành thử có nhiên liệu hạt nhân; hoặc ngoài phạm vi xem xét trong báo cáo phân tích an toàn; hoặc có nguy cơ gây hư hại cho nhà máy điện hạt nhân, ảnh hưởng đến an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân;

- Đối với các cấu trúc, hệ thống và bộ phận được sử dụng chung cho nhiều tổ máy điện hạt nhân, phải thực hiện thử nghiệm để chứng minh khả năng đáp ứng yêu cầu về hiệu suất theo thiết kế và trong điều kiện sự cố đối với từng tổ máy và khi vận hành chung cho tất cả các tổ máy;

- Đối với địa điểm có nhiều tổ máy, phải có các biện pháp nhằm bảo đảm việc vận hành thử một tổ máy không gây ảnh hưởng đến an toàn của tổ máy khác đang vận hành, trong đó bao gồm cả biện pháp bảo đảm thông tin liên lạc đầy đủ.

(4) Tất cả các điều chỉnh phát sinh có liên quan đến an toàn trong quá trình vận hành thử phải được bổ sung vào hồ sơ thiết kế - kỹ thuật, báo cáo phân tích an toàn, tài liệu công nghệ và tài liệu vận hành nhà máy điện hạt nhân.

(5) Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định chi tiết về yêu cầu an toàn đối với vận hành thử nhà máy điện hạt nhân.