Chính thức thông qua Luật Dân số mới nhất ngày 10/12/2025? Nội dung chính tại dự thảo Luật Dân số được chỉnh lý ra sao?

Chính thức thông qua Luật Dân số mới nhất ngày 10/12/2025?

Về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Thụy Hân, Phụ trách mạng Cộng Đồng Ngành Luật của LawSoft giải đáp như sau:

Theo chương trình làm việc tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, sáng ngày 10/12, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Dân số.

Sau khi nghe báo cáo tiếp thu, giải trình của Chính phủ, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Dân số với số lượng đại biểu tham gia là 450 Đại biểu (chiếm 95,14%), trong đó số lượng đại biểu tán thành là 448 đại biểu (chiếm 94,71%).

Như vậy, Luật Dân số chính thức được thông qua với sự đồng thuận cao của Quốc hội. Việc ban hành Luật Dân số được kì vọng sẽ góp phần nâng hiệu lực của Pháp lệnh Dân số năm 2003 lên một tầm cao mới, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho chính sách dân số quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

Một số nội dung chính tại dự thảo Luật Dân số được được cơ quan soạn thảo tiếp thu, chỉnh lý như sau:

- Thứ nhất là về phạm vi điều chỉnh, dự thảo đã rà soát, bổ sung phần giải thích từ ngữ và tập trung quy định vào các nội dung: duy trì mức sinh thay thế; giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh; thích ứng với già hóa dân số và dân số già; nâng cao chất lượng dân số; truyền thông, vận động, giáo dục về dân số; các điều kiện bảo đảm thực hiện công tác dân số.

- Thứ hai là về đề nghị điều chỉnh chính sách dân số của Nhà nước, Chính phủ đã tiếp thu và hoàn thiện dự thảo, bổ sung Điều 7 quy định về chính sách của Nhà nước đối với dân số. Các nội dung tại điều này là những quy định mang tính nguyên tắc, định hướng chung, thể hiện các nhóm chính sách tổng thể, vĩ mô của công tác dân số, bám sát đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước. Ngoài ra, dự thảo cũng quy định về duy trì mức sinh thay thế, thích ứng với già hóa dân số, nâng cao chất lượng dân số, tiếp cận theo vòng đời; bảo đảm các biện pháp dài hạn, căn cơ và khả thi trên cơ sở đánh giá thực tiễn và chọn lọc kinh nghiệm quốc tế.

- Thứ ba là về chính sách duy trì mức sinh thay thế, dự thảo luật đã bổ sung quy định tại khoản 4 Điều 7 theo hướng xây dựng khung định hướng chính sách tổng thể, bao gồm: chính sách giáo dục, chăm sóc sức khỏe, nhà ở và các chính sách khác nhằm gia tăng tỷ lệ sinh để đạt được mức sinh thay thế bền vững. Việc hỗ trợ tăng thời gian nghỉ thai sản và hỗ trợ tài chính khi sinh con được phân theo nhóm đối tượng, địa phương; đồng thời ưu tiên thuê mua và thuê mua nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở.

- Thứ tư là về các chính sách liên quan đến thích ứng với già hóa dân số, dự thảo luật đã chỉnh lý, bổ sung các quy định về chủ động chuẩn bị cho tuổi già, bao gồm: chuẩn bị về sức khỏe, tài chính, tâm lý; tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; tham gia học tập, nâng cao kiến thức, kỹ năng để duy trì sức khỏe thể chất, tinh thần và chức năng xã hội; tham gia các hoạt động hỗ trợ chăm sóc người cao tuổi. Dự thảo luật cũng đã bổ sung quy định về chăm sóc người cao tuổi, phát triển đa dạng các hình thức chăm sóc tại nhà và tại cộng đồng; phát triển nguồn nhân lực chăm sóc người cao tuổi trên cơ sở phân tách nhóm chăm sóc chính thức và nhóm chăm sóc không chính thức, đồng thời xây dựng cơ chế hỗ trợ đào tạo kỹ năng chăm sóc phù hợp với từng nhóm.

Cùng với đó, các nội dung cụ thể khác cũng đã đã được Chính phủ tiếp thu, giải trình và chỉnh lý trong dự thảo Luật Dân số trình Quốc hội.

Chính thức thông qua Luật Dân số mới nhất ngày 10/12/2025? Nội dung chính tại dự thảo Luật Dân số được chỉnh lý ra sao? (Hình từ Internet)

Quyền và nghĩa vụ của công dân về công tác dân số hiện nay

Căn cứ tại Điều 4 Pháp lệnh dân số năm 2003 quy định quyền và nghĩa vụ của công dân về công tác dân số hiện nay gồm có như sau:

(1) Công dân có các quyền sau đây:

- Được cung cấp thông tin về dân số;

- Được cung cấp các dịch vụ dân số có chất lượng, thuận tiện, an toàn và được giữ bí mật theo quy định của pháp luật;

- Lựa chọn các biện pháp chăm sóc sức khoẻ sinh sản, kế hoạch hoá gia đình và nâng cao chất lượng dân số;

- Lựa chọn nơi cư trú phù hợp với quy định của pháp luật.

(2) Công dân có các nghĩa vụ sau đây:

- Thực hiện kế hoạch hoá gia đình; xây dựng quy mô gia đình ít con, no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc và bền vững;

- Thực hiện các biện pháp phù hợp để nâng cao thể chất, trí tuệ, tinh thần của bản thân và các thành viên trong gia đình;

- Tôn trọng lợi ích của Nhà nước, xã hội, cộng đồng trong việc điều chỉnh quy mô dân số, cơ cấu dân số, phân bố dân cư, nâng cao chất lượng dân số;

- Thực hiện các quy định của Pháp lệnh này và các quy định khác của pháp luật có liên quan đến công tác dân số.

Trách nhiệm của Nhà nước, cơ quan, tổ chức trong công tác dân số hiện nay

Căn cứ tại Điều 5 Pháp lệnh dân số năm 2003 quy định trách nhiệm của Nhà nước, cơ quan, tổ chức trong công tác dân số hiện nay gồm:

- Nhà nước có chính sách, biện pháp để triển khai công tác dân số, thực hiện xã hội hoá công tác dân số, bảo đảm điều kiện thuận lợi cho công tác dân số phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

- Nhà nước có chính sách khuyến khích tổ chức, cá nhân đầu tư, hợp tác, giúp đỡ, hỗ trợ chương trình chăm sóc sức khoẻ sinh sản, kế hoạch hoá gia đình, nâng cao chất lượng dân số, ưu tiên đối với người nghèo, đồng bào các dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn.

- Cơ quan quản lý nhà nước về dân số có trách nhiệm chỉ đạo thực hiện công tác dân số; phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận để triển khai công tác dân số; thanh tra, kiểm tra việc thi hành pháp luật về dân số.

- Cơ quan, tổ chức trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm:

+ Lồng ghép các yếu tố dân số trong quy hoạch, kế hoạch, chính sách phát triển kinh tế - xã hội;

+ Tuyên truyền, vận động thực hiện công tác dân số;

+ Cung cấp các loại dịch vụ dân số;

+ Tổ chức thực hiện pháp luật về dân số trong cơ quan, tổ chức mình.