Chức năng an toàn cơ bản đối với thiết kế nhà máy điện hạt nhân gồm những gì? Áp dụng nguyên tắc bảo vệ theo chiều sâu ra sao?

Chức năng an toàn cơ bản đối với thiết kế nhà máy điện hạt nhân gồm những gì?

Các chức năng an toàn cơ bản đối với thiết kế nhà máy điện hạt nhân được quy định theo Điều 31 Thông tư 07/2026/TT-BKHCN, cụ thể:

Các chức năng an toàn cơ bản

1. Chức năng an toàn cơ bản của nhà máy điện hạt nhân bao gồm: kiểm soát phản ứng hạt nhân dây chuyền; tải nhiệt từ lò phản ứng và từ nơi lưu giữ nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng; giam giữ vật liệu phóng xạ, che chắn bức xạ, kiểm soát phát thải phóng xạ và hạn chế sự cố phát tán phóng xạ.

2. Thiết kế nhà máy điện hạt nhân phải bảo đảm các chức năng an toàn cơ bản quy định tại khoản 1 Điều này cho tất cả các trạng thái nhà máy điện hạt nhân.

3. Thiết kế nhà máy điện hạt nhân phải có phương tiện giám sát trạng thái nhà máy để bảo đảm việc thực hiện các chức năng an toàn quy định tại khoản 1 Điều này.

Theo đó, chức năng an toàn cơ bản của nhà máy điện hạt nhân bao gồm: kiểm soát phản ứng hạt nhân dây chuyền; tải nhiệt từ lò phản ứng và từ nơi lưu giữ nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng; giam giữ vật liệu phóng xạ, che chắn bức xạ, kiểm soát phát thải phóng xạ và hạn chế sự cố phát tán phóng xạ.

Thiết kế nhà máy điện hạt nhân phải bảo đảm các chức năng an toàn cơ bản quy định tại khoản 1 Điều 31 Thông tư 07/2026/TT-BKHCN cho tất cả các trạng thái nhà máy điện hạt nhân.

Thiết kế nhà máy điện hạt nhân phải có phương tiện giám sát trạng thái nhà máy để bảo đảm việc thực hiện các chức năng an toàn quy định tại khoản 1 Điều 31 Thông tư 07/2026/TT-BKHCN.

Chức năng an toàn cơ bản đối với thiết kế nhà máy điện hạt nhân gồm những gì? Áp dụng nguyên tắc bảo vệ theo chiều sâu ra sao? (Hình từ Internet)

Áp dụng nguyên tắc bảo vệ theo chiều sâu đối với thiết kế nhà máy điện hạt nhân như thế nào?

Việc áp dụng nguyên tắc bảo vệ theo chiều sâu đối với thiết kế nhà máy điện hạt nhân được quy định tại Điều 34 Thông tư 07/2026/TT-BKHCN, cụ thể:

(1) Thiết kế nhà máy điện hạt nhân phải áp dụng nguyên tắc bảo vệ theo chiều sâu, bảo đảm các cấp độ bảo vệ độc lập với nhau ở cấp độ tối đa.

(2) Thiết kế phải bảo đảm có nhiều cấp độ bảo vệ nhằm ngăn ngừa hậu quả của các sự cố có thể gây hại cho con người và môi trường; bảo đảm có biện pháp phù hợp để bảo vệ con người, môi trường và giảm thiểu hậu quả trong trường hợp không thể ngăn ngừa được sự cố.

(3) Các mức bảo vệ theo chiều sâu bao gồm:

- Mức 1: ngăn ngừa sai lệch khỏi trạng thái vận hành bình thường và sai hỏng các hạng mục quan trọng về an toàn;

- Mức 2: phát hiện và kiểm soát các sai lệch khỏi trạng thái vận hành bình thường, ngăn ngừa các tình huống vận hành dự kiến phát triển thành điều kiện sự cố;

- Mức 3: kiểm soát các sự cố trong phạm vi cơ sở thiết kế; ngăn ngừa hư hại vùng hoạt lò phản ứng hoặc việc phát thải phóng xạ mà cần tới biện pháp bảo vệ ngoài cơ sở; đưa nhà máy về trạng thái an toàn;

- Mức 4: ngăn chặn sự tiến triển của sự cố do sai hỏng mức 3 và giảm nhẹ hậu quả của sự cố nghiêm trọng;

- Mức 5: giảm thiểu hậu quả do phát thải chất phóng xạ.

(4) Thiết kế phải bảo đảm việc tồn tại nhiều mức bảo vệ không được coi là căn cứ để tiếp tục vận hành khi một mức bảo vệ bị mất. Tất cả các mức bảo vệ theo chiều sâu phải được duy trì trong mọi thời điểm và mọi sự nới lỏng chỉ được chấp nhận khi có luận chứng rõ ràng cho chế độ vận hành cụ thể.

(5) Thiết kế nhà máy điện hạt nhân phải đáp ứng các yêu cầu sau:

- Có nhiều rào cản vật lý ngăn ngừa việc phát tán vật liệu phóng xạ ra môi trường;

- Thiết kế trên phương pháp tiếp cận bảo thủ, xây dựng chất lượng cao nhằm giảm thiểu sai hỏng, ngăn ngừa sự cố ở cấp độ cao nhất có thể và sai lệch nhỏ về thông số nhà máy điện hạt nhân không dẫn đến hiệu ứng thăng giáng đột ngột;

- Có các đặc tính nội tại và kỹ thuật sao cho có thể giảm thiểu hoặc loại trừ việc khởi động hệ thống an toàn do sai hỏng hoặc sai lệch trong vận hành bình thường;

- Có các hệ thống an toàn tự động để kiểm soát các sai hỏng vượt quá khả năng của hệ thống điều khiển, giảm thiểu việc thao tác sớm của nhân viên vận hành;

- Có các cấu trúc, hệ thống, bộ phận và quy trình để kiểm soát và hạn chế hậu quả của các sai hỏng vượt quá khả năng của hệ thống an toàn;

- Có nhiều phương tiện bảo đảm thực hiện từng chức năng an toàn cơ bản, qua đó bảo đảm hiệu quả của các rào cản và giảm thiểu hậu quả của sai hỏng hoặc sai lệch trong vận hành bình thường.

(6) Duy trì yêu cầu bảo vệ theo chiều sâu bằng việc ngăn ngừa ở cấp độ tối đa các yếu tố như sau:

- Ảnh hưởng tới sự toàn vẹn của các lớp bảo vệ vật lý;

- Sai hỏng của một hoặc nhiều lớp bảo vệ;

- Sai hỏng của một lớp bảo vệ do sai hỏng của một lớp khác;

- Hậu quả của sai sót trong vận hành và bảo trì.

(7) Thiết kế phải bảo đảm ở mức độ cao nhất có thể rằng lớp bảo vệ thứ nhất, hoặc tối đa là lớp bảo vệ thứ hai, có khả năng ngăn chặn sai hỏng hoặc sai lệch khỏi trạng thái vận hành bình thường mà có thể xảy ra trong suốt tuổi thọ vận hành nhà máy điện hạt nhân phát triển thành điều kiện sự cố.

(8) Các mức bảo vệ theo chiều sâu phải độc lập với nhau ở cấp độ cao nhất có thể để tránh trường hợp sai hỏng của một mức làm giảm hiệu quả của các mức khác. Các đặc tính an toàn cho điều kiện mở rộng thiết kế, đặc biệt là các đặc tính giảm nhẹ hậu quả của sự cố nóng chảy nhiên liệu, phải độc lập với hệ thống an toàn ở cấp độ cao nhất có thể.

Bảo vệ bức xạ đối với thiết kế nhà máy điện hạt nhân ra sao?

Thiết kế nhà máy điện hạt nhân phải đáp ứng việc bảo vệ bức xạ theo quy định tại Điều 32 Thông tư 07/2026/TT-BKHCN, cụ thể như sau:

(1) Thiết kế nhà máy điện hạt nhân phải bảo đảm liều chiếu xạ đối với nhân viên tại nhà máy và công chúng không vượt quá giới hạn cho phép và tuân thủ nguyên lý ALARA trong các trạng thái vận hành bình thường và trong suốt thời gian vận hành theo thiết kế của nhà máy; duy trì dưới các giới hạn chấp nhận được cũng như nguyên lý ALARA trong điều kiện sự cố.

(2) Thiết kế phải đáp ứng yêu cầu như sau:

- Các trạng thái nhà máy có khả năng dẫn đến liều cao hoặc phát tán lượng lớn vật liệu phóng xạ ra môi trường phải được loại trừ trên thực tế;

- Các trạng thái nhà máy có khả năng xảy ra trong thực tế phải không gây hậu quả phóng xạ hoặc chỉ gây hậu quả không đáng kể.

(3) Phải thiết lập các mức giới hạn chấp nhận cho mục đích bảo vệ bức xạ phù hợp với các loại trạng thái nhà máy và tuân thủ quy định pháp luật.