Cách xác định thời điểm tham gia BHXH bắt buộc đối với tất cả hộ kinh doanh?
Căn cứ vào điểm m khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có quy định như sau:
Đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm xã hội tự nguyện
1. Người lao động là công dân Việt Nam thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm:
...
l) Đối tượng quy định tại điểm a khoản này làm việc không trọn thời gian, có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất;
m) Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh tham gia theo quy định của Chính phủ;
...
Bên cạnh đó, tại khoản 2 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP quy định về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc như sau:
Đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc
...
2. Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh quy định tại điểm m khoản 1 Điều 2 của Luật Bảo hiểm xã hội tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm:
a) Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai;
b) Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh không thuộc đối tượng quy định tại điểm a khoản này thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc từ ngày 01 tháng 7 năm 2029.
...
Theo quy định trên, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Đối với chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh không thuộc đối tượng nộp thuế theo phương pháp kê khai bắt buộc phải tham gia từ 01/07/2029.
Đồng thời, tại Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15 quy định từ ngày 01/01/2026, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sẽ không còn áp dụng phương pháp khoán thuế. Có thể hiểu rằng, từ năm 2026, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh phải nộp thuế theo phương pháp kê khai, không phân biệt doanh thu trên 1 tỷ hay dưới 1 tỷ đồng. Khi đã nộp thuế theo phương pháp kê khai thì thuộc đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc.
Đồng thời, Cơ quan bảo hiểm xã hội TP Hồ Chí Minh cũng đã trả lời về vấn đề này, cụ thể như sau:
Tóm tắt câu hỏi: Chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo phương thức khoán năm 2025. Từ ngày 1/1/2026, được chuyển thành nộp thuế theo phương pháp kê khai. Theo Nghị định số 158/2025/NĐ-CP thì thời hạn tham gia BHXH bắt buộc được tính từ ngày 31/01/2026 hay ngày 01/7/2029? Đáp: Căn cứ điểm m khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 2024; điểm a khoản 2 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP, từ ngày 01/7/2025, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Đối chiếu với quy định trên, trường hợp chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo phương thức khoán năm 2025, từ ngày 01/01/2026 được chuyển thành nộp thuế theo phương pháp kê khai. Như vậy, từ ngày 01/01/2026, chủ hộ kinh doanh thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. |
Như vậy, từ những quy định trên, thời điểm tham gia BHXH bắt buộc đối với tất cả hộ kinh doanh được xác định như sau:
- Đối với chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai trước ngày 01/01/2026:
+ Nếu thành lập trước ngày 01/07/2025: Tham gia BHXH bắt buộc từ ngày 01/07/2025 (ngày Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có hiệu lực thi hành)
+ Nếu thành lập sau ngày 01/07/2025: Tham gia vào thời điểm hộ kinh doanh mới thành lập và hoạt động kinh doanh.
- Đối với chủ hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán trước năm 2026 và chuyển sang nộp thuế theo phương pháp kê khai từ ngày 01/01/2026: Thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc kể từ ngày 01/01/2026.
- Đối với chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh không thuộc đối tượng nộp thuế theo phương pháp kê khai bắt buộc phải tham gia từ 01/07/2029.
Lưu ý: Dựa vào khoản 7 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 có quy định những trường hợp không phải đóng BHXH bao gồm:
- Chủ hộ kinh doanh là người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng.
- Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định.
Xem thêm: Hộ kinh doanh nộp thuế 0 đồng vẫn phải đóng BHXH bắt buộc từ năm 2026
Cách xác định thời điểm tham gia BHXH bắt buộc đối với tất cả hộ kinh doanh? (Hình từ Internet)
Khi nào hộ kinh doanh bị truy thu đóng BHXH năm 2026?
Tại khoản 2 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP quy định về đối tượng tham gia BHXH bắt buộc như sau:
Đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc
...
2. Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh quy định tại điểm m khoản 1 Điều 2 của Luật Bảo hiểm xã hội tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm:
a) Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai;
b) Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh không thuộc đối tượng quy định tại điểm a khoản này thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc từ ngày 01 tháng 7 năm 2029.
...
Theo quy định trên, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc (các chủ hộ kinh doanh còn lại áp dụng từ ngày 1/7/2029).
Căn cứ theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 8 Nghị định 158/2025/NĐ-CP có quy định về trường hợp bị truy thu BHXH bắt buộc như sau:
Truy thu, truy đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc
1. Các trường hợp truy thu, truy đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc:
...
c) Đối tượng quy định tại điểm m và điểm n khoản 1 Điều 2 của Luật Bảo hiểm xã hội đóng sau thời hạn đóng bảo hiểm xã hội chậm nhất quy định tại điểm b khoản 4 Điều 33 của Luật Bảo hiểm xã hội.
...
Như vậy, từ những quy định trên, chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai sẽ bị truy thu đóng BHXH bắt buộc khi không đóng BHXH đúng hạn theo quy định tại điểm b khoản 4 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Các khoản đóng BHXH có được trừ khi tính thuế TNCN không?
Căn cứ vào Điều 8 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 có quy định như sau:
Thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công
1. Thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được xác định bằng thu nhập tính thuế quy định tại khoản 2 Điều này, không phân biệt nơi trả thu nhập, nhân (x) với thuế suất tại Biểu thuế lũy tiến từng phần quy định tại Điều 9 của Luật này.
2. Thu nhập tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công là tổng thu nhập chịu thuế quy định tại khoản 2 Điều 3 của Luật này mà người nộp thuế nhận được trong kỳ tính thuế, trừ (-) đi các khoản đóng góp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối với một số ngành, nghề phải tham gia bảo hiểm bắt buộc, khoản đóng góp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội, mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ không vượt quá mức do Chính phủ quy định và các khoản giảm trừ quy định tại Điều 10 và Điều 11 của Luật này.
3. Thời điểm xác định thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công là thời điểm tổ chức, cá nhân trả thu nhập cho người nộp thuế hoặc thời điểm người nộp thuế nhận được thu nhập.
Theo quy định trên, thu nhập tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công = Tổng thu nhập chịu thuế - các khoản đóng góp BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối với một số ngành, nghề phải tham gia bảo hiểm bắt buộc, khoản đóng góp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ không vượt quá mức do Chính phủ quy định và các khoản giảm trừ quy định tại Điều 10 và Điều 11 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025.
Vì vậy, các khoản đóng BHXH sẽ được trừ khi tính thuế TNCN.
Bài viết này có hữu ích không?
- - Nội dung nêu trên là phần giải đáp, tư vấn của chúng tôi dành cho khách hàng của THƯ VIỆN PHÁP LUẬT. Nếu quý khách còn vướng mắc, vui lòng gửi về Email [email protected];
- - Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo;
- - Điều khoản được áp dụng có thể đã hết hiệu lực tại thời điểm bạn đang đọc;
- - Mọi ý kiến thắc mắc về bản quyền của bài viết vui lòng liên hệ qua địa chỉ mail [email protected];
