Nguồn phóng xạ vật liệu và thiết bị hạt nhân nằm ngoài sự kiểm soát là gì? Quy định pháp luật chi tiết ra sao?

Nguồn phóng xạ vật liệu hạt nhân và thiết bị hạt nhân nằm ngoài sự kiểm soát là gì?

Căn cứ theo quy định tại khoản 16 Điều 2 Nghị định 332/2025/NĐ-CP có định nghĩa cụ thể về chiếu xạ nghề nghiệp hiện nay như sau:

Giải thích từ ngữ:

...

15. Nguồn phóng xạ đã qua sử dụng là nguồn phóng xạ kín không còn được sử dụng và không có ý định tiếp tục được sử dụng trong công việc bức xạ đã được cấp phép.

16. Nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân, thiết bị hạt nhân nằm ngoài sự kiểm soát là nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân, thiết bị hạt nhân bị thất lạc, bị chiếm đoạt, bị bỏ rơi, bị chuyển giao bất hợp pháp, không được khai báo theo quy định tại Luật Năng lượng nguyên tử và Nghị định này.

17. Rào cản vật lý là hàng rào, tường hoặc chướng ngại vật nhằm kiểm soát việc ra vào, trì hoãn và ngăn chặn việc xâm nhập trái phép vào khu vực cần bảo vệ.

...

Theo đó, nguồn phóng xạ vật liệu hạt nhân và thiết bị hạt nhân nằm ngoài sự kiểm soát là các nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân hoặc thiết bị hạt nhân trong tình trạng bị thất lạc, bị chiếm đoạt, bị bỏ rơi, bị chuyển giao một cách bất hợp pháp hoặc không được thực hiện việc khai báo theo quy định tại Luật Năng lượng nguyên tử và Nghị định này.

Nguồn phóng xạ vật liệu và thiết bị hạt nhân nằm ngoài sự kiểm soát là gì? Quy định pháp luật chi tiết ra sao? (Hình từ Internet)

Phát hiện và xử lý nguồn phóng xạ vật liệu hạt nhân và thiết bị hạt nhân nằm ngoài sự kiểm soát như thế nào?

Căn cứ theo quy định tại Điều 12 Nghị định 332/2025/NĐ-CP có quy định về việc phát hiện và xử lý nguồn phóng xạ vật liệu hạt nhân và thiết bị hạt nhân nằm ngoài sự kiểm soát cụ thể như sau:

(1) Tổ chức, cá nhân khi phát hiện nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân, thiết bị hạt nhân nằm ngoài sự kiểm soát có trách nhiệm thông báo ngay cho một trong các cơ quan sau: Ủy ban nhân dân cấp xã nơi gần nhất, cơ quan chuyên môn giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý nhà nước trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, cơ quan công an, cơ quan quản lý nhà nước về phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

(2) Cơ sở sử dụng phế liệu sắt, thép làm nguyên liệu sản xuất có trách nhiệm trang bị thiết bị hoặc áp dụng biện pháp kỹ thuật phù hợp nhằm phát hiện và ngăn ngừa việc đưa nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân nằm ngoài sự kiểm soát vào quá trình sản xuất.

(3) Cơ sở y tế có trách nhiệm thông báo kịp thời cho các cơ quan chuyên môn giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý nhà nước trong lĩnh vực y tế và năng lượng nguyên tử khi phát hiện dấu hiệu hoặc triệu chứng nghi ngờ do phơi nhiễm bức xạ ion hóa gây ra.

(4) Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chủ trì xử lý khi xảy ra vụ việc trên địa bàn, có trách nhiệm tổ chức thực hiện kế hoạch ứng phó sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân cấp tỉnh đối với tình huống phát hiện nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân, thiết bị hạt nhân nằm ngoài sự kiểm soát.

(5) Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Công an và các cơ quan liên quan có trách nhiệm:

- Phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong quá trình xử lý nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân và thiết bị hạt nhân nằm ngoài sự kiểm soát;

- Chỉ đạo Cục An toàn bức xạ và hạt nhân hướng dẫn chuyên môn, hỗ trợ kỹ thuật cho địa phương trong việc xác minh, tìm kiếm và ứng phó với tình huống nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân và thiết bị hạt nhân nằm ngoài sự kiểm soát;

- Tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ đối với các trường hợp có tính chất nghiêm trọng hoặc tình trạng khẩn cấp về bức xạ và hạt nhân;

- Định kỳ đánh giá hiệu quả hệ thống phát hiện và xử lý nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân và thiết bị hạt nhân nằm ngoài sự kiểm soát, cập nhật chương trình phối hợp và xử lý liên ngành;

- Hướng dẫn kỹ thuật, đào tạo và chia sẻ dữ liệu liên quan đến nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân, thiết bị hạt nhân nằm ngoài kiểm soát;

- Xây dựng cơ chế phối hợp và xử lý trong việc kiểm tra, phát hiện chất phóng xạ tại các cửa khẩu, các đường tiểu ngạch và các địa điểm quan trọng đối với an ninh quốc gia.

Kinh phí bảo đảm việc phát hiện tìm kiếm xử lý lưu giữ nguồn phóng xạ vật liệu hạt nhân và thiết bị hạt nhân nằm ngoài sự kiểm soát quy định ra sao?

Căn cứ theo quy định tại Điều 13 Nghị định 332/2025/NĐ-CP có quy định về kinh phí bảo đảm việc phát hiện tìm kiếm xử lý lưu giữ nguồn phóng xạ vật liệu hạt nhân và thiết bị hạt nhân nằm ngoài sự kiểm soát như sau:

- Kinh phí cho hoạt động phát hiện, tìm kiếm, xử lý và lưu giữ nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân và thiết bị hạt nhân nằm ngoài sự kiểm soát được bảo đảm từ ngân sách nhà nước, bố trí trong dự toán của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương có liên quan, bao gồm:

+ Kinh phí đầu tư trang thiết bị, phương tiện, hạ tầng kỹ thuật và cơ sở lưu giữ tạm thời nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân và thiết bị hạt nhân;

+ Kinh phí cho công tác tìm kiếm, thu hồi, xử lý, vận chuyển và lưu giữ an toàn nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân và thiết bị hạt nhân nằm ngoài sự kiểm soát;

+ Trường hợp khẩn cấp, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được phép tạm ứng kinh phí từ nguồn dự phòng ngân sách địa phương để triển khai kịp thời hoạt động tìm kiếm, xử lý; việc sử dụng và quyết toán thực hiện theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước.

- Trường hợp xác định được tổ chức, cá nhân là chủ sở hữu hoặc đơn vị lưu giữ nguồn phóng xạ, vật liệu hạt nhân, thiết bị hạt nhân bị chiếm đoạt, thất lạc, bỏ rơi hoặc chuyển giao bất hợp pháp, tổ chức, cá nhân đó phải hoàn trả toàn bộ chi phí phát sinh cho việc tìm kiếm, xử lý và lưu giữ theo quy định nêu trên; tùy tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự.