Không kiểm hàng hóa khi nhận, đại lý bán ra cho người tiêu dùng gây thiệt hại, ai bồi thường?

Không kiểm hàng hóa khi nhận, đại lý bán ra cho người tiêu dùng gây thiệt hại, ai bồi thường?

Căn cứ khoản 5 Điều 4 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 quy định về Quyền của người tiêu dùng bao gồm:

Quyền của người tiêu dùng

...

5. Yêu cầu tổ chức, cá nhân kinh doanh bồi thường thiệt hại khi sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật, sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ không phù hợp tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, không bảo đảm an toàn, đo lường, số lượng, khối lượng, chất lượng, công dụng, giá, nội dung khác theo quy định của pháp luật hoặc không đúng với đăng ký, thông báo, công bố, niêm yết, quảng cáo, giới thiệu, giao kết, cam kết của tổ chức, cá nhân kinh doanh.

Đồng thời, tại khoản 2 Điều 34 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 quy định về các Tổ chức, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm bồi thường thiệt hại do hàng hóa có khuyết tật gây ra bao gồm:

Bồi thường thiệt hại do sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật gây ra

...

2. Tổ chức, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm bồi thường thiệt hại quy định tại khoản 1 Điều này bao gồm:

a) Tổ chức, cá nhân sản xuất sản phẩm, hàng hóa;

b) Tổ chức, cá nhân nhập khẩu sản phẩm, hàng hóa;

c) Tổ chức, cá nhân gắn tên thương mại lên sản phẩm, hàng hóa hoặc sử dụng nhãn hiệu, chỉ dẫn thương mại khác cho phép nhận biết đó là tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, hàng hóa;

d) Tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động trung gian thương mại đối với sản phẩm, hàng hóa;

đ) Tổ chức, cá nhân trực tiếp cung cấp sản phẩm, hàng hóa cho người tiêu dùng;

e) Tổ chức, cá nhân khác chịu trách nhiệm về sản phẩm, hàng hóa theo quy định khác của pháp luật có liên quan.

Tại khoản 1 và khoản 3 Điều 6 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 quy định về Nguyên tắc bảo vệ người tiêu dùng cũng nêu rõ:

Nguyên tắc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

1.Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng là trách nhiệm của Nhà nước, tổ chức, cá nhân và toàn xã hội.

....

3. Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng phải được chủ động thực hiện kịp thời, công bằng, minh bạch, đúng pháp luật.

Từ các quy định trên, quyền lợi người tiêu dùng được ưu tiên bảo vệ kịp thời theo quy định của pháp luật.

Theo đó, khi hàng hóa lỗi gây ra thiệt hại, các chủ thể chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại bao gồm cả bên giao đại lý và đại lý trực tiếp thực hiện giao dịch mua bán với người tiêu dùng.

Như vậy, người tiêu dùng có quyền yêu cầu một hoặc các bên thực hiện trách nhiệm bồi thường thiệt hại để đảm bảo quyền lợi cơ bản theo quy định pháp luật.

Việc không kiểm tra hàng hóa khi nhận có thể phát sinh trách nhiệm về nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng đại lý nhưng không ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng trong việc mua bán sản phẩm, hàng hóa theo quy định pháp luật.

>> Tổ chức kinh doanh giao kết hợp đồng theo mẫu với người tiêu dùng không được quy định những điều khoản nào?

>> Doanh nghiệp giao kết hợp đồng theo mẫu với người tiêu dùng có được quyền thỏa thuận cho phép doanh nghiệp được giải thích hợp đồng không?

Không kiểm hàng hóa khi nhận, đại lý bán ra cho người tiêu dùng gây thiệt hại, ai bồi thường? (Hình ảnh từ Internet)

Không kiểm tra khi nhận hàng có làm mất quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại của đại lý?

Căn cứ quy định tại Điều 166 Luật Thương mại 2005 về Đại lý thương mại như sau:

Đại lý thương mại

Đại lý thương mại là hoạt động thương mại, theo đó bên giao đại lý và bên đại lý thỏa thuận việc bên đại lý nhân danh chính minh mua, bán hàng hóa cho bên giao đại lý cung ứng dịch vụ của bên giao đại lý cho khách hàng để hưởng thù lao.

Theo đó, tại khoản 2 Điều 173 Luật Thương mại 2005 quy định Nghĩa vụ của bên giao đại lý cụ thể bao gồm:

Nghĩa vụ của bên giao đại lý

Trừ trường hợp có thỏa thuận khác, bên giao đại lý có các nghĩa vụ sau đây:

....

2. Chịu trách nhiệm về chất lượng hàng hóa của đại lý mua bán hàng hóa, chất lượng dịch vụ của đại lý cung ứng dịch vụ.

Như vậy, hàng hóa lỗi có thể được xem là hành vi vi phạm nghĩa vụ trong hợp đồng đại lý theo quy định trên.

Căn cứ Điều 303 Luật Thương mại 2005 quy định về Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại bao gồm:

Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại

Trừ các trường hợp miễn trách nhiệm quy định tại Điều 294 của Luật này, trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh khi có đủ các yếu tố sau đây:

1. Có hành vi vi phạm hợp đồng;

2. Có thiệt hại thực tế;

3. Hành vi vi phạm hợp đồng là nguyên nhân trực tiếp gây ra thiệt hại.

Như vậy, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác, việc không kiểm tra khi nhận hàng làm phát sinh thiệt hại không đương nhiên làm mất quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại của đại lý đối với bên giao đại lý theo luật định như trên.

Tuy nhiên bên đại lý phải dựa trên căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại và chứng minh được tổn thất thực tế theo Điều 304 Luật Thương mại 2005. Đồng thời thực hiện nghĩa vụ hạn chế tổn thất kịp thời theo quy định Điều 305 Luật Thương mại 2005.

Trường hợp nào bên giao đại lý không phải bồi thường thiệt hại do hàng hóa lỗi?

Các trường hợp được miễn trách nhiệm được quy định tại Điều 294 Luật Thương mại 2005 như sau:

Các trường hợp miễn trách nhiệm đối với hành vi vi phạm

1. Bên vi phạm hợp đồng được miễn trách nhiệm trong các trường hợp sau đây:

a) Xảy ra trường hợp miễn trách nhiệm mà các bên đã thoả thuận;

b) Xảy ra sự kiện bất khả kháng;

c) Hành vi vi phạm của một bên hoàn toàn do lỗi của bên kia;

d) Hành vi vi phạm của một bên do thực hiện quyết định của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền mà các bên không thể biết được vào thời điểm giao kết hợp đồng.

2. Bên vi phạm hợp đồng có nghĩa vụ chứng minh các trường hợp miễn trách nhiệm.

Cụ thể tại khoản 5 Điều 175 Luật Thương mại 2005 về Nghĩa vụ của bên đại lý như sau:

Nghĩa vụ của bên đại lý

Trừ trường hợp có thỏa thuận khác, bên đại lý có các nghĩa vụ sau đây: ...

5. Bảo quản hàng hoá sau khi nhận đối với đại lý bán hoặc trước khi giao đối với đại lý mua; liên đới chịu trách nhiệm về chất lượng hàng hóa của đại lý mua bán hàng hóa, chất lượng dịch vụ của đại lý cung ứng dịch vụ trong trường hợp có lỗi do mình gây ra.

…

Như vậy, khi đại lý không tuân thủ đúng quy trình bảo quản hoặc trực tiếp gây ra lỗi của hàng hóa thì bên giao đại lý không phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong hợp đồng đại lý theo luật định như trên.

Tuy nhiên, miễn trách nhiệm tại hợp đồng đại lý không đương nhiên đồng thời được miễn trách nhiệm bồi thường thiệt hại đối với người tiêu dùng theo quy định tại khoản 1 Điều 34 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023:

Bồi thường thiệt hại do sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật gây ra

1. Tổ chức, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật do mình cung cấp gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe, tài sản của người tiêu dùng, kể cả khi tổ chức, cá nhân đó không biết hoặc không có lỗi trong việc phát sinh khuyết tật, trừ trường hợp quy định tại Điều 35 của Luật này.