Có được yêu cầu xin lỗi công khai kèm theo bồi thường thiệt hại khi uy tín thương mại bị sụt giảm do một bên vi phạm hợp đồng?

Có được yêu cầu xin lỗi công khai kèm theo bồi thường thiệt hại khi uy tín thương mại bị sụt giảm do một bên vi phạm hợp đồng?

Yêu cầu xin lỗi công khai được quy định tại Điều 11 Bộ luật Dân sự 2015 là một trong các hình thức áp dụng để bảo vệ quyền dân sự của cá nhân, pháp nhân bị xâm phạm.

Theo đó, căn cứ khoản 7 Điều 292 Luật Thương mại 2005 về các loại chế tài trong thương mại thì các bên giao kết có thể thỏa thuận hình thức chế tài và có thể áp dụng hình thức bảo vệ quyền dân sự bằng thỏa thuận buộc xin lỗi công khai khi có vi phạm hợp đồng thương mại, nội dung thỏa thuận không được trái quy định pháp luật.

Bên cạnh đó, trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh khi có đầy đủ căn cứ tại Điều 303 Luật Thương mại 2005.

Đồng thời, bồi thường thiệt hại trong lĩnh vực thương mại là chế tài áp dụng độc lập không phụ thuộc vào việc áp dụng các chế tài khác theo quy định tại Điều 316 Luật Thương mại 2005.

>> Thế nào là bồi thường thiệt hại trong hợp đồng thương mại?

>> Hợp đồng thương mại là gì? Mức lãi suất chậm thanh toán trong hợp đồng thương mại được quy định như thế nào?

Có được yêu cầu xin lỗi công khai kèm theo bồi thường thiệt hại khi uy tín thương mại bị sụt giảm do một bên vi phạm hợp đồng? (Hình ảnh từ Internet)

Yêu cầu xin lỗi công khai có được áp dụng chế tài trong thương mại?

Các loại chế tài trong thương mại theo Điều 292 Luật Thương mại 2005 bao gồm:

Các loại chế tài trong thương mại

1. Buộc thực hiện đúng hợp đồng.

2. Phạt vi phạm.

3. Buộc bồi thường thiệt hại.

4. Tạm ngừng thực hiện hợp đồng.

5. Đình chỉ thực hiện hợp đồng.

6. Huỷ bỏ hợp đồng.

7. Các biện pháp khác do các bên thoả thuận không trái với nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên và tập quán thương mại quốc tế.

Bên cạnh đó tại Điều 316 Luật Thương mại 2005 quy định về Quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại khi đã áp dụng các chế tài khác như sau:

Quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại khi đã áp dụng các chế tài khác

Một bên không bị mất quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại đối với tổn thất do vi phạm hợp đồng của bên kia khi đã áp dụng các chế tài khác.

Như vậy, quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại được thực hiện độc lập với các hình thức chế tài khác theo luật định như trên.

Tuy nhiên, trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh khi đảm bảo có đầy đủ căn cứ tại Điều 303 Luật Thương mại 2005 bao gồm:

Căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại

Trừ các trường hợp miễn trách nhiệm quy định tại Điều 294 của Luật này, trách nhiệm bồi thường thiệt hại phát sinh khi có đủ các yếu tố sau đây:

1. Có hành vi vi phạm hợp đồng;

2. Có thiệt hại thực tế;

3. Hành vi vi phạm hợp đồng là nguyên nhân trực tiếp gây ra thiệt hại.

Đồng thời, căn cứ Điều 11 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về Các phương thức bảo vệ quyền dân sự bao gồm:

Các phương thức bảo vệ quyền dân sự

Khi quyền dân sự của cá nhân, pháp nhân bị xâm phạm thì chủ thể đó có quyền tự bảo vệ theo quy định của Bộ luật này, luật khác có liên quan hoặc yêu cầu cơ quan, tổ chức có thẩm quyền:

1. Công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền dân sự của mình.

2. Buộc chấm dứt hành vi xâm phạm.

3. Buộc xin lỗi, cải chính công khai.

4. Buộc thực hiện nghĩa vụ.

5. Buộc bồi thường thiệt hại.

6. Hủy quyết định cá biệt trái pháp luật của cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền.

7. Yêu cầu khác theo quy định của luật.

Như vậy, yêu cầu buộc xin lỗi công khai là một phương thức bảo vệ quyền dân sự khi chủ thể quyền bị xâm phạm.

Tuy nhiên hình thức này có thể được áp dụng như một biện pháp chế tài thương mại khi các bên có thỏa thuận về phương thức này nếu nội dung thỏa thuận không trái với quy định tại khoản 7 Điều 292 nêu trên.

Đồng thời, việc áp dụng chế tài xin lỗi công khai không làm mất quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại theo căn cứ Điều 316 Luật thương mại 2005.

Xác định mức thiệt hại do uy tín thương mại bị xâm phạm thế nào?

Tại Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015 như sau:

Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm

1. Thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm bao gồm:

a) Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại;

b) Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút;

c) Thiệt hại khác do luật quy định.

2. Người chịu trách nhiệm bồi thường trong trường hợp danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác bị xâm phạm phải bồi thường thiệt hại theo quy định tại khoản 1 Điều này và một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu. Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thần do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đa cho một người có danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm không quá mười lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.

Dựa vào thực tế áp dụng, sụt giảm uy tín thương mại thực tế gây ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu, lợi nhuận, hình ảnh, uy tín, danh dự của một công ty, doanh nghiệp, pháp nhân cụ thể trong hoạt động thương mại.

Theo định nghĩa tại khoản 1 Điều 3 Luật Thương mại 2005:

Giải thích từ ngữ

1. Hoạt động thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác.

Như vậy, khi uy tín thương mại bị sụt giảm ảnh hưởng trực tiếp đến mục đích sinh lợi của thương nhân theo luật định nêu trên.

Theo đó, thiệt hại do sụt giảm uy tín thương mại được xác định dựa trên quy định tại Điều 302 Luật Thương mại 2005 định nghĩa Bồi thường thiệt hại như sau:

Bồi thường thiệt hại

1. Bồi thường thiệt hại là việc bên vi phạm bồi thường những tổn thất do hành vi vi phạm hợp đồng gây ra cho bên bị vi phạm.

2. Giá trị bồi thường thiệt hại bao gồm giá trị tổn thất thực tế, trực tiếp mà bên bị vi phạm phải chịu do bên vi phạm gây ra và khoản lợi trực tiếp mà bên bị vi phạm đáng lẽ được hưởng nếu không có hành vi vi phạm.

Như vậy, mức thiệt hại cụ thể do sụt giảm uy tín thương mại bao gồm:

- Những tổn thất do hành vi vi phạm hợp đồng gây ra.

- Khoản lợi trực tiếp mà bên bị vi phạm đáng lẽ được hưởng nếu không có hành vi vi phạm.

Có thể tham khảo các khoản chi phí có thể được dùng để xác định thiệt hại khi uy tín thương mại bị sụt giảm theo quy định tại Điều 9 Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP về việc Hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật dân sự về trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng như sau:

Về thiệt hại do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm quy định tại Điều 592 của Bộ luật Dân sự

1. Chi phí hợp lý để hạn chế, khắc phục thiệt hại bao gồm: Chi phí cần thiết cho việc thu hồi, xóa bỏ vật phẩm, ấn phẩm, dữ liệu có nội dung xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người bị thiệt hại; chi phí cho việc thu thập tài liệu, chứng cứ chứng minh danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm; tiền tàu, xe đi lại, thuê nhà trọ (nếu có) theo giá trung bình ở địa phương nơi người bị thiệt hại chi trả để yêu cầu cơ quan chức năng xác minh sự việc, cải chính trên các phương tiện thông tin đại chúng; chi phí tổ chức xin lỗi, cải chính công khai tại nơi cư trú hoặc nơi làm việc của người bị thiệt hại và các chi phí thực tế, cần thiết khác để hạn chế, khắc phục thiệt hại (nếu có).

2. Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút được xác định như sau:

a) Trước khi danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm, người bị xâm phạm có thu nhập thực tế nhưng do danh dự, nhân phẩm, uy tín bị xâm phạm mà người bị xâm phạm phải thực hiện những công việc để hạn chế, khắc phục thiệt hại nên khoản thu nhập thực tế của họ bị mất hoặc bị giảm sút, thì họ được bồi thường khoản thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút đó;

b) Việc xác định thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị xâm phạm được thực hiện theo hướng dẫn tại khoản 2 Điều 7 Nghị quyết này