Giải đáp của Cơ quan thuế về vướng mắc quy định khấu trừ thuế TNCN 10% với thu nhập vãng lai?

PHẦN HỎI: Theo Nghị định 253/2026/ND-CP về hướng dẫn Luật thuế TNCN, tại khoản 2 điều 50 - Khấu trừ thuế có quy định: "Trường hợp cá nhân chỉ có thu nhập thuộc đối tượng phải khấu trừ thuế theo tỷ lệ nêu trên nhưng ước tính tổng thu nhập chịu thuế của cá nhân sau khi giảm trừ gia cảnh chưa đến mức phải nộp thuế thì cá nhân có thu nhập làm cam kết gửi tổ chức chi trả để tổ chức chi trả làm căn cứ tạm thời chưa khấu trừ..." Vậy câu hỏi tôi xin được Cơ quan thuế giải đáp có hai ý:

1. Cá nhân chỉ có thu nhập thuộc đói tượng phải khấu trừ theo tỷ lệ nêu trên nghĩa là cá nhân đó chỉ có thu nhập từ các hợp đồng dịch vụ, khoán...mà không phải hợp đồng lao động theo quy định của Bộ luật lao động đúng hay không

2. Trường hợp tại thời điểm làm cam kết, cá nhân đó chỉ có thu nhập nêu trên, hoặc cá nhân đó tự ý khai báo với đơn vị chi trả thu nhập sai thông tin (ví dụ trước đó có làm cho công ty khác và có ký hợp đồng lao động - theo quy định Bộ luật lao động) nhưng sau đó làm việc tại công ty khác và ký hợp đồng lao động theo quy định của Bộ luật lao động, thì đơn vị trước đó cá nhân làm cam kết có bị Cơ quan thuế yêu cầu khấu trừ 10% theo quy định của Nghị định 253 hay không?

PHẦN GIẢI ĐÁP CỦA CƠ QUAN THUẾ

Về vấn đề này, Thuế tỉnh Thanh Hóa trả lời vướng mắc như sau:

Căn cứ khoản 2 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP về khấu trừ thuế:

"2. Tổ chức, cá nhân trả tiền lương, tiền công, tiền thù lao, tiển chỉ khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng (bao gồm cả trường hợp trả tiền lương, thu nhập khác cho người lao động đã chấm dứt hợp đồng lao động) mà mức chi trả thu nhập từ 05 triệu đồng/lần trở lên thì phải khấu trừ thuế và nộp số thuế đã khấu trừ của cá nhân theo tỷ lệ 10% trên thu nhập trước khi trả thu nhập cho cá nhân. Trường hợp mức chi trả thu nhập dưới 05 triệu đồng/lần thì tổ chức, cá nhân trả thu nhập được khấu trừ thuế theo tỷ lệ 10% khi cá nhân có yêu cầu.”

Cá nhân thuộc đối tượng khấu trừ theo tỷ lệ nêu trên là cá nhân cư trú không ký hợp đồng hoặc ký hợp đồng lao dộng dưới 03 tháng mà mức chi trả từ 05 triệu đồng/lần trở lên.

Căn cứ khoản 1 Điều 67 Nghị định 253/2026/NĐ-CP về khấu trừ thuế, khai thuế thay, nộp thuế thay:

“ Tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập (kể cả chủ quản nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số khác có chức năng đặt hàng trực tuyến và chức năng thanh toán, tổ chức ký hợp đồng làm đại lý bán đúng giá đối với hoạt động bảo hiểm, xổ số, bán hàng đa cấp, tổ chức ký hợp đồng với cá nhân thực hiện hoạt động môi giới; tổ chức, cá nhân trả thu nhập cho cá nhân không cư trú; tổ chức, cá nhân là bên Việt Nam hoàn trả chi phí tiền lương, tiền công cho bên nước ngoài) trước khi chi trả các khoản thu nhập cho cá nhân có trách nhiệm thực hiện khấu trừ và nộp số thuế đã khấu trừ của người nộp thuế, trừ các khoản thu nhập quy định tại khoản 4 Điều này."

Trường hợp tại thời điểm làm cam kết, cá nhân đó chỉ có thu nhập nêu trên, hoặc cá nhân đó tự ý khai báo với đơn vị chi trả thu nhập sai thông tin (ví dụ trước đó có làm cho công ty khác và có ký hợp đồng lao động - theo quy định Bộ luật lao động) nhưng sau đó làm việc tại công ty khác và ký hợp đồng lao động theo quy định của Bộ luật lao động, thì đơn vị trước đó cá nhân làm cam kết vẫn phải khấu trừ 10% theo quy định.

STT

Điểm mới

Nội dung chi tiết

CCPL

1

Phân loại thu nhập để tính thuế: Cung cấp dịch vụ nhưng không đăng ký kinh doanh bị tính thuế như tiền công, tiền lương

Thu nhập từ kinh doanh: Áp dụng cho cá nhân hành nghề độc lập có giấy phép/chứng chỉ hành nghề và có đăng ký kinh doanh.

Thu nhập từ tiền lương, tiền công: Áp dụng cho tiền thù lao từ cung cấp dịch vụ của cá nhân không đăng ký kinh doanh, không đăng ký thuế (bất kể có chứng chỉ hành nghề hay không).

Điều 7 và Điều 8, Nghị định 253/2026/NĐ-CP

2

Quy đổi thu nhập và thời điểm xác định thuế

Quy đổi ngoại tệ: Tính theo tỷ giá mua vào của ngân hàng nơi mở tài khoản tại thời điểm phát sinh thu nhập. Nếu không mở tài khoản tại Việt Nam thì dùng tỷ giá trung tâm hoặc tỷ giá tính chéo của Ngân hàng Nhà nước.

Thu nhập bằng hiện vật: Quy đổi theo giá trị giao dịch thông thường trên thị trường của sản phẩm/dịch vụ tương đương tại thời điểm phát sinh.

Thời điểm xác định thu nhập: Là thời điểm người sử dụng lao động trả lương hoặc thời điểm cá nhân nhận được thu nhập (bao gồm cả các khoản lợi ích không bằng tiền).

Điều 17 Nghị định 253/2026/NĐ-CP

3

Quy định về tiền ăn giữa ca áp dụng từ 01/7/2026

Mức mới: Phần tiền ăn giữa ca, ăn trưa vượt quá 1,2 triệu đồng/người/tháng mới tính vào thu nhập chịu thuế (trước đây mức khống chế là 730.000 đồng/tháng).

Trường hợp người sử dụng lao động tổ chức bữa ăn giữa ca, ăn trưa cho người lao động dưới các hình thức như trực tiếp nấu ăn, mua suất ăn, cấp phiếu ăn thì không tính vào thu nhập chịu thuế của cá nhân.

Khoản 2, Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

4

Cách tính thuế đối với tiền làm thêm giờ và làm việc ban đêm

Miễn thuế: Đối với tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ phù hợp với quy định của pháp luật lao động.

Phần tính thuế: Chỉ tính thuế đối với phần tiền lương vượt mức quy định của pháp luật.

Nghĩa vụ chứng minh: Doanh nghiệp phải lập bảng kê chi tiết thời gian và khoản tiền đã trả để xuất trình khi cơ quan thuế yêu cầu.

Điều 26 Nghị định 253/2026/NĐ-CP

5

Cách tính thuế đối với trợ cấp thôi việc, mất việc làm

Điểm mới: Nếu quy chế tài chính, hợp đồng lao động quy định mức trợ cấp cao hơn luật định thì toàn bộ phần thực chi vẫn không tính vào thu nhập chịu thuế (trước đây phần vượt mức quy định của Luật Lao động phải chịu thuế).

Khoản 1, Điều 8, Nghị định 253/2026/NĐ-CP

6

Mức giảm trừ đối với bảo hiểm hưu trí tự nguyện và Bảo hiểm nhân thọ

Mức giảm trừ mới: Tăng lên tối đa 03 triệu đồng/tháng (trước đây chỉ được trừ 01 triệu đồng/tháng).

Khoản 2, Điều 46, Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

7

Mức giảm trừ đối với chi phí Giáo dục và Y tế (Quy định mới hoàn toàn)

Chi phí Y tế: Giảm trừ tối đa 23 triệu đồng/năm cho các khoản khám chữa bệnh tại cơ sở y tế trong nước thuộc danh mục Bảo hiểm y tế chi trả.

Chi phí Giáo dục: Giảm trừ tối đa 24 triệu đồng/năm cho học phí từ mầm non đến đại học và đào tạo kỹ năng chuyên môn tại cơ sở trong nước.

Điều kiện: Phải có hóa đơn/chứng từ ghi thông tin người nộp thuế (hoặc người phụ thuộc) và không được chi trả từ nguồn tài trợ hay bảo hiểm khác.

Khoản 2, Điều 49, Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

8

Cách tính thuế đối với tiền nhà ở, điện nước cho người lao động

Nhà ở do đơn vị xây dựng: Không tính vào thu nhập chịu thuế của người lao động (không còn giới hạn địa bàn khu công nghiệp hay khu kinh tế như trước).

Tiền thuê nhà trả thay: Tính vào thu nhập chịu thuế theo số thực tế nhưng không quá 15% tổng thu nhập chịu thuế (chưa bao gồm tiền thuê nhà).

Khoản 1, Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

9

Cách tính thuế đối với chuyển nhượng tài sản số

Đối tượng: Bao gồm tài sản ảo, tài sản mã hóa và tài sản số khác.

Thuế suất: 0,1% tính trên giá chuyển nhượng.

Khoản 4 Điều 16 và Điều 62 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

10

Kê khai thuế trước và sau thời điểm 01/7/2026

Điều khoản chuyển tiếp: Các trường hợp đã kê khai, nộp thuế cho năm 2026 theo quy định cũ (trước ngày 01/7/2026) thì không phải nộp lại hồ sơ tháng/quý mà thực hiện điều chỉnh khi quyết toán thuế năm 2026.

Điều 70 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

11

Các trường hợp không cần quyết toán thuế thu nhập cá nhân

- Số thuế phải nộp nhỏ hơn số đã nộp và không yêu cầu hoàn thuế.

- Cá nhân có thu nhập vãng lai bình quân tháng không quá 15 triệu đồng đã được khấu trừ 10% tại nguồn.

Hệ thống quản lý thuế sẽ hỗ trợ tự động tổng hợp nguồn thu nhập nếu cá nhân chọn quyết toán trực tiếp.

Khoản 1, Điều 51, Nghị định 253/2025/NĐ-CP.

12

Quy định về thu nhập của người phụ thuộc và mức khấu trừ thuế

Mức thu nhập của người phụ thuộc (NPT): Tăng lên mức không quá 03 triệu đồng/tháng (trước đây là 01 triệu đồng).

Khấu trừ thuế 10%: Áp dụng cho mức chi trả từ 05 triệu đồng/lần trở lên đối với lao động không ký hợp đồng hoặc hợp đồng dưới 3 tháng (trước đây là từ 2 triệu đồng).

Thời hạn đăng ký NPT: Chậm nhất là ngày 31/12 của năm tính thuế.

Điều 3, Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC và Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.