Rủi ro thị trường là những rủi ro nào? Báo cáo nội bộ về rủi ro thị trường định kỳ 06 tháng của ngân hàng thương mại phải có nội dung nào?

Rủi ro thị trường là những rủi ro nào?

Theo khoản 15 Điều 3 Thông tư 83/2025/TT-NHNN (có hiệu lực từ ngày 01/07/2026) Rủi ro thị trường là rủi ro do biến động bất lợi của lãi suất, tỷ giá, giá vàng, giá chứng khoán và giá hàng hóa trên thị trường, bao gồm:

- Rủi ro lãi suất là rủi ro do biến động bất lợi của lãi suất trên thị trường đối với giá trị của giấy tờ có giá, công cụ tài chính có lãi suất, sản phẩm phái sinh lãi suất trên sổ kinh doanh của ngân hàng;

- Rủi ro ngoại hối là rủi ro do biến động bất lợi của tỷ giá, giá vàng trên thị trường khi ngân hàng có trạng thái ngoại tệ, trạng thái vàng;

- Rủi ro giá cổ phiếu là rủi ro do biến động bất lợi của giá cổ phiếu trên thị trường đối với giá trị của cổ phiếu, giá trị chứng khoán phái sinh trên sổ kinh doanh của ngân hàng;

- Rủi ro giá hàng hóa là rủi ro do biến động bất lợi của giá hàng hóa trên thị trường đối với giá trị của sản phẩm phái sinh hàng hóa, giá trị của sản phẩm trong giao dịch giao ngay chịu rủi ro giá hàng hóa của ngân hàng.

Trước đây, căn cứ tại khoản 24 Điều 3 Thông tư 13/2018/TT-NHNN, được bổ sung bởi khoản 1 Điều 1 Thông tư 40/2018/TT-NHNN thì rủi ro thị trường là rủi ro do biến động bất lợi của lãi suất, tỷ giá, giá vàng, giá chứng khoán và giá hàng hóa trên thị trường. Rủi ro thị trường bao gồm:

- Rủi ro lãi suất là rủi ro do biến động bất lợi của lãi suất trên thị trường đối với giá trị của giấy tờ có giá, công cụ tài chính có lãi suất, sản phẩm phái sinh lãi suất trên sổ kinh doanh của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài;

- Rủi ro ngoại hối là rủi ro do biến động bất lợi của tỷ giá, giá vàng trên thị trường khi ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài có trạng thái ngoại tệ, trạng thái vàng;

- Rủi ro giá cổ phiếu là rủi ro do biến động bất lợi của giá cổ phiếu trên thị trường đối với giá trị của cổ phiếu, giá trị chứng khoán phái sinh trên sổ kinh doanh của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài;

- Rủi ro giá hàng hóa là rủi ro do biến động bất lợi của giá hàng hóa trên thị trường đối với giá trị của sản phẩm phái sinh hàng hóa, giá trị của sản phẩm trong giao dịch giao ngay chịu rủi ro giá hàng hóa của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Rủi ro thị trường (Hình từ Internet)

Báo cáo nội bộ về rủi ro thị trường định kỳ 06 tháng của ngân hàng thương mại phải có các nội dung nào?

Theo khoản 2 Điều 37 Thông tư 83/2025/TT-NHNN, định kỳ tối thiểu 06 tháng hoặc đột xuất, ngân hàng có báo cáo nội bộ về rủi ro thị trường, tối thiểu bao gồm:

- Tổng trạng thái rủi ro thị trường so với hạn mức rủi ro thị trường tại thời điểm báo cáo;

- Kết quả rà soát, đánh giá phương pháp, mô hình đo lường, theo dõi rủi ro thị trường (nếu có);

- Mức lãi (lỗ) thực tế và dự tính lãi (lỗ) theo giá trị thị trường của các giao dịch tự doanh;

- Các vi phạm về quản lý rủi ro thị trường và lý do vi phạm (nếu có);

- Các trường hợp bất thường trong hoạt động giao dịch tự doanh, thay đổi các giả định chính của phương pháp đo lường rủi ro thị trường;

- Kết quả kiểm tra sức chịu đựng về rủi ro thị trường trong kỳ báo cáo (nếu có);

- Các đề xuất, kiến nghị về quản lý rủi ro thị trường với cấp nhận báo cáo;

- Kết quả xử lý, khắc phục theo yêu cầu, kiến nghị của kiểm toán nội bộ, Ngân hàng Nhà nước, tổ chức kiểm toán độc lập, cơ quan có thẩm quyền khác (nếu có).

Trước đây, căn cứ tại khoản 2 Điều 40 Thông tư 13/2018/TT-NHNN có quy định như sau:

Báo cáo nội bộ về rủi ro thị trường

1. Chậm nhất cuối ngày làm việc, ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài có báo cáo nội bộ trong ngày về rủi ro thị trường đối với sổ kinh doanh, tối thiểu bao gồm các nội dung sau đây:

a) Tổng trạng thái rủi ro thị trường trong ngày;

b) Các phát hiện từ hoạt động kiểm soát đối với giao dịch tự doanh;

c) Mức lãi (lỗ) thực tế và dự tính lãi (lỗ) theo giá trị thị trường của các giao dịch tự doanh;

d) Các hạn mức giao dịch trong ngày và tình hình sử dụng các hạn mức này tính đến thời điểm kết thúc ngày giao dịch.

2. Định kỳ tối thiểu 06 tháng, ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài có báo cáo nội bộ về rủi ro thị trường, tối thiểu bao gồm các nội dung sau đây:

a) Tổng trạng thái rủi ro thị trường so với hạn mức rủi ro thị trường tại thời điểm báo cáo;

b) Kết quả rà soát, đánh giá phương pháp, mô hình đo lường, theo dõi rủi ro thị trường (nếu có);

c) Mức lãi (lỗ) thực tế và dự tính lãi (lỗ) theo giá trị thị trường của các giao dịch tự doanh;

d) Các vi phạm về quản lý rủi ro thị trường và lý do vi phạm (nếu có);

đ) Các trường hợp bất thường trong hoạt động giao dịch tự doanh, thay đổi các giả định chính của phương pháp đo lường rủi ro thị trường;

e) Các đề xuất, kiến nghị về quản lý rủi ro thị trường với cấp nhận báo cáo;

g) Kết quả thực hiện các yêu cầu, kiến nghị về quản lý rủi ro thị trường, hoạt động tự doanh của kiểm toán nội bộ, Ngân hàng Nhà nước, tổ chức kiểm toán độc lập và các cơ quan chức năng khác.

Như vậy, theo quy định trên thì báo cáo nội bộ về rủi ro thị trường định kỳ 06 tháng của ngân hàng thương mại phải có các nội dung sau:

- Tổng trạng thái rủi ro thị trường so với hạn mức rủi ro thị trường tại thời điểm báo cáo;

- Kết quả rà soát, đánh giá phương pháp, mô hình đo lường, theo dõi rủi ro thị trường (nếu có);

- Mức lãi (lỗ) thực tế và dự tính lãi (lỗ) theo giá trị thị trường của các giao dịch tự doanh;

- Các vi phạm về quản lý rủi ro thị trường và lý do vi phạm (nếu có);

- Các trường hợp bất thường trong hoạt động giao dịch tự doanh, thay đổi các giả định chính của phương pháp đo lường rủi ro thị trường;

- Các đề xuất, kiến nghị về quản lý rủi ro thị trường với cấp nhận báo cáo;

- Kết quả thực hiện các yêu cầu, kiến nghị về quản lý rủi ro thị trường, hoạt động tự doanh của kiểm toán nội bộ, Ngân hàng Nhà nước, tổ chức kiểm toán độc lập và các cơ quan chức năng khác.

Kiểm soát rủi ro thị trường trong hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng thương mại phải đảm bảo những yêu cầu nào?

Theo khoản 2 Điều 36 Thông tư 83/2025/TT-NHNN, ngân hàng thực hiện theo dõi, kiểm soát rủi ro thị trường đối với rủi ro lãi suất, rủi ro ngoại hối, rủi ro giá cổ phiếu và rủi ro giá hàng hóa tối thiểu đảm bảo:

- Theo dõi trạng thái rủi ro thị trường gắn với từng loại tài sản tài chính, nợ phải trả tài chính, khoản mục ngoại bảng;

- Cảnh báo sớm về khả năng vi phạm hạn mức rủi ro thị trường;

- Ngân hàng phải thường xuyên đánh giá trạng thái rủi ro thị trường thực tế (bao gồm cả các giao dịch phòng ngừa rủi ro thị trường) và kịp thời điều chỉnh hạn mức rủi ro thị trường (nếu cần thiết) để đảm bảo tuân thủ hạn mức rủi ro thị trường của ngân hàng;

- Việc điều chỉnh hạn mức rủi ro thị trường phải được thông báo kịp thời cho các cá nhân, bộ phận có liên quan để thực hiện giao dịch tự doanh, kiểm soát rủi ro thị trường.

Trước đây, căn cứ tại khoản 3 Điều 39 Thông tư 13/2018/TT-NHNN thì kiểm soát rủi ro thị trường trong hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng thương mại phải đảm bảo những yêu cầu sau:

- Cảnh báo sớm về khả năng vi phạm hạn mức rủi ro thị trường;

- Cuối mỗi ngày giao dịch, ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải đánh giá khả năng tuân thủ hạn mức rủi ro thị trường trên cơ sở trạng thái rủi ro thị trường thực tế (bao gồm cả các giao dịch phòng ngừa rủi ro thị trường) và điều chỉnh hạn mức rủi ro thị trường (nếu cần thiết);

- Việc điều chỉnh hạn mức rủi ro thị trường phải được thông báo kịp thời cho giao dịch viên, đơn vị giao dịch và các cá nhân, bộ phận có liên quan để thực hiện giao dịch tự doanh, kiểm soát rủi ro thị trường cho ngày giao dịch tiếp theo.