Tiêu chuẩn về dân số và số lượng đơn vị hành chính của thành phố trực thuộc trung ương hiện nay ra sao?

Tiêu chuẩn của thành phố trực thuộc trung ương được quy định như thế nào?

Trước đây, Căn cứ vào Điều 4 Nghị quyết 1211/2016/UBTVQH13 đã quy định về tiêu chuẩn của thành phố trực thuộc trung ương hiện nay như sau:

Tiêu chuẩn của thành phố trực thuộc trung ương

1. Quy mô dân số từ 1.500.000 người trở lên.

2. Diện tích tự nhiên từ 1.500 km2 trở lên.

3. Đơn vị hành chính trực thuộc:

a) Số đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc có từ 11 đơn vị trở lên;

b) Tỷ lệ số quận trên tổng số đơn vị hành chính cấp huyện từ 60% trở lên.

4. Đã được công nhận là đô thị loại đặc biệt hoặc loại I; hoặc khu vực dự kiến thành lập thành phố trực thuộc trung ương đã được phân loại đạt tiêu chí của đô thị loại đặc biệt hoặc loại I.

5. Cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội đạt quy định tại Phụ lục 1 ban hành kèm theo Nghị quyết này.

Theo như quy định trên thì một thành phố trực thuộc trung ương phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn như:

- Quy mô dân số:

+ Có từ 1 triệu 500 nghìn dân trở lên

- Diện tích tự nhiện

+ Từ 1 nghìn 5 trăm km2 trở lên

- Số lượng đơn vị hành chính cấp trực thuộc

+ Có từ 11 đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc trở lên

+ Số lượng quận trong tổng số đơn vị hành chính cấp huyện đạt tỷ lệ 60% trở lên

- Được công nhận là đô thị loại đặt biệt hoặc loại I; hoặc khu vực dự kiến thành lập thành phố trực thuộc trung ương đã được phân loại đạt tiêu chí của đô thị loại đặc biệt hoặc loại I

- Có có Cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội đạt tiêu chuẩn theo quy định pháp luật.

Tuy nhiên, trong thời gian tới thì tiêu chuẩn của thành phố trực thuộc trung ương sẽ có những thay đổi so với quy định hiện nay. Cụ thể, tại khoản 4 Điều 1 Nghị quyết 27/2022/UBTVQH15 quy định như sau:

Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 1211/2016/UBTVQH13 ngày 25 tháng 5 năm 2016 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính và phân loại đơn vị hành chính

...

4. Sửa đổi, bổ sung một số khoản của Điều 4 như sau:

a) Sửa đổi, bổ sung khoản 1 như sau:

“1. Quy mô dân số từ 1.000.000 người trở lên.”;

b) Sửa đổi, bổ sung khoản 3 như sau:

“3. Đơn vị hành chính trực thuộc:

a) Số đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc có từ 09 đơn vị trở lên;

b) Tỷ lệ số quận, thị xã, thành phố trực thuộc trên tổng số đơn vị hành chính cấp huyện từ 60% trở lên, trong đó có ít nhất là 02 quận.

Theo đó, trong thời gian tới thì tiêu chuẩn về quy mô dân số của thành phố trực thuộc trung ương sẽ giảm từ 1.5 triệu dân xuống còn 1 triệu dân.

Ngoài ra, tiêu chuẩn về số đơn vị hành của thành phố trực thuộc trung cũng có sự thay đổi như sau:

- Tỷ lệ số quận, thị xã, thành phố trực thuộc thành phố đạt 60% so với tổng số đơn vị hành chính cấp huyện (không còn chỉ quy định duy nhất về số lượng quận mà thay vào đó là cả quận, thị xã và thành phố trực thuộc thành phố).

- Phải có ít nhất 02 quận trong tổng số đơn vị hành chính cấp huyện của thành phố trực thuộc trung ương.

Hiện nay, tại Điều 4 Nghị quyết 112/2025/TBTVQH15 quy định về Tiêu chuẩn của thành phố như sau:

(1) Quy mô dân số từ 2.500.000 người trở lên.

(2) Diện tích tự nhiên từ 2.500 km2 trở lên.

(3) Tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã từ 30% trở lên.

(4) Tỷ lệ đô thị hóa từ 45% trở lên.

(5) Vị trí, chức năng được xác định trong quy hoạch hoặc định hướng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt là trung tâm tổng hợp cấp quốc gia hoặc cấp vùng về kinh tế, tài chính, văn hóa, giáo dục, đào tạo, du lịch, y tế, khoa học và công nghệ, đầu mối giao thông, giao lưu trong nước và quốc tế, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của vùng hoặc cả nước.

(6) Đã được công nhận là đô thị loại I.

(7) Cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội đạt các chỉ tiêu sau:

- Cân đối ngân sách thuộc nhóm các địa phương không nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương;

- Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ trong tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) đạt từ 80% trở lên;

- Thu nhập bình quân đầu người trên năm cao hơn thu nhập bình quân đầu người trên năm của cả nước trong 03 năm gần nhất;

- Tốc độ tăng trưởng GRDP trong 03 năm gần nhất đạt hoặc vượt tốc độ tăng tổng sản phẩm trong nước (GDP);

- Tỷ lệ hộ nghèo (theo chuẩn nghèo đa chiều) thấp hơn tỷ lệ hộ nghèo của cả nước trong 03 năm gần nhất.

Tiêu chuẩn về dân số và số lượng đơn vị hành chính của thành phố trực thuộc trung ương hiện nay ra sao? (Hình từ Internet)

Đơn vị hành chính cấp tỉnh phải đảm bảo những tiêu chuẩn như thế nào?

Hiện nay, tai Điều 1 Nghị quyết 112/2025/TBTVQH15 quy định tiêu chuẩn của tỉnh như sau:

(1) Quy mô dân số:

- Tỉnh miền núi từ 900.000 người trở lên;

- Tỉnh không thuộc điểm a khoản này từ 1.400.000 người trở lên.

(2) Diện tích tự nhiên:

- Tỉnh miền núi từ 8.000 km2 trở lên;

- Tỉnh không thuộc điểm a khoản này từ 5.000 km2 trở lên.

(3) Có định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 05 năm của cả nước.

(4) Có ít nhất 01 đô thị đạt tiêu chuẩn đô thị loại II.

Thị xã phải đạt được những tiêu chuẩn như thế nào?

Trước đây, căn cứ vào Điều 6 Nghị quyết 1211/2016/UBTVQH13 đã quy định như sau:

Tiêu chuẩn của thị xã

1. Quy mô dân số từ 100.000 người trở lên.

2. Diện tích tự nhiên từ 200 km2 trở lên.

3. Đơn vị hành chính trực thuộc:

a) Số đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc có từ 10 đơn vị trở lên;

b) Tỷ lệ số phường trên tổng số đơn vị hành chính cấp xã từ 50% trở lên.

4. Đã được công nhận là đô thị loại III hoặc loại IV; hoặc khu vực dự kiến thành lập thị xã đã được phân loại đạt tiêu chí của đô thị loại III hoặc loại IV.

5. Cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội đạt quy định tại Phụ lục 1 ban hành kèm theo Nghị quyết này.

Như vậy, tiêu chuẩn của thị xã phải đảm bảo về diện tích tự nhiên, quy mô dân số, số đơn vị hành chính trực thuộc theo quy định trên.

Ngoài ra, thị xã phải được công nhận là đô thị loại III hoặc loại IV hoặc khu vực dự kiến lập thị xã đã được phân loại đạt tiêu chí loại III hoặc loại IV.

Bên cạnh đó, thì xã phải đạt được cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội theo quy định pháp luật.

Từ ngày 1/7/2025 sau khi thức hiện sắp xếp đơn vị hành chính thì đã bỏ cấp quận, huyện, thị xã... Thay vào đó hiện nay sẽ có các đơn vị hành chính cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và cấp phường, xã, đặc khu.

Tại Điều 2 Nghị quyết 112/2025/TBTVQH15 quy định về tiêu chuẩn của xã tại khu vực nông thôn như sau:

(1) Quy mô dân số:

- Xã miền núi từ 5.000 người trở lên;

- Xã ở hải đảo từ 2.500 người trở lên;

- Xã không thuộc điểm a và điểm b khoản này từ 16.000 người trở lên.

(2) Diện tích tự nhiên:

- Xã miền núi từ 100 km2 trở lên;

- Xã ở hải đảo từ 15 km2 trở lên;

- Xã không thuộc điểm a và điểm b khoản này từ 30 km2 trở lên.

(3) Có định hướng phát triển kinh tế - xã hội phù hợp với kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 05 năm của tỉnh, thành phố.