Khi nào xuất hóa đơn ghi Bán cho người tiêu dùng?

Khi nào xuất hóa đơn ghi Bán cho người tiêu dùng?

Căn cứ điểm b khoản 4 Phụ lục nội dung của hóa đơn ban hành kèm theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP trường hợp người mua là người tiêu dùng cung cấp tên, địa chỉ, số định danh cá nhân thì trên hóa đơn phải thể hiện các thông tin này. Trường hợp người mua không cung cấp tên, địa chỉ, số định danh cá nhân thì trên hóa đơn phải thể hiện rõ "Bán cho người tiêu dùng"

Dẫn chiếu điểm b khoản 4 Phụ lục nội dung của hóa đơn ban hành kèm theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định như sau:

4. Tên, địa chỉ, mã số thuế hoặc mã số đơn vị có quan hệ với ngân sách hoặc số định danh cá nhân của người mua

...

b) Trường hợp người mua là người tiêu dùng cung cấp tên, địa chỉ, số định danh cá nhân thì trên hóa đơn phải thể hiện tên, địa chỉ, số định danh cá nhân (đối với người mua là người nước ngoài cung cấp thông tin để lập hóa đơn thì thông tin về địa chỉ, số định danh cá nhân có thể được thay thế bằng thông tin về số hộ chiếu hoặc giấy tờ xuất nhập cảnh và quốc tịch của khách hàng); trường hợp người mua không cung cấp tên, địa chỉ, số định danh cá nhân thì trên hóa đơn thể hiện rõ “Bán cho người tiêu dùng”. Một số trường hợp bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ đặc thù cho người tiêu dùng là cá nhân quy định tại điểm 9 Phụ lục này thì trên hóa đơn không phải thể hiện tên, địa chỉ, số định danh cá nhân của người mua.

Hóa đơn không có thông tin người mua hoặc hóa đơn xuất cho người tiêu dùng thì không có giá trị để tổ chức kinh tế, cơ quan, tổ chức khác, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sử dụng vào mục đích hạch toán chi phí hoặc quyết toán thuế theo quy định pháp luật về thuế.

...

Theo đó, từ ngày 01/7/2026, trường hợp người mua là người tiêu dùng không cung cấp tên, địa chỉ, số định danh cá nhân thì người bán phải thể hiện rõ “Bán cho người tiêu dùng” trên hóa đơn. Người bán không ghi “khách hàng không lấy hóa đơn” hoặc “khách hàng không cung cấp thông tin” để thay thế cho nội dung “Bán cho người tiêu dùng”.

Đồng thời, hóa đơn ghi “Bán cho người tiêu dùng” hoặc hóa đơn không có thông tin người mua sẽ không có giá trị để tổ chức kinh tế, cơ quan, tổ chức khác, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sử dụng vào mục đích hạch toán chi phí hoặc quyết toán thuế theo quy định của pháp luật về thuế.

Lưu ý: Một số trường hợp bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ đặc thù cho người tiêu dùng là cá nhân quy định tại điểm 9 Phụ lục nội dung của hóa đơn ban hành kèm theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP thì trên hóa đơn không phải thể hiện tên, địa chỉ, số định danh cá nhân của người mua.

Xem thêm:

>>> Cách tra cứu tình trạng Mẫu 04 SS HĐĐT đã được cơ quan thuế chấp nhận hay chưa?

>>> Lập hóa đơn điều chỉnh để điều chỉnh hóa đơn gốc hay hóa đơn đã điều chỉnh gần nhất? Ví dụ minh họa?

>>> 3 hành vi sử dụng hóa đơn có thể bị xem là trốn thuế là những hành vi nào?

>>>Hướng dẫn cách xác định tỷ giá xấp xỉ theo Thông tư 99/2025/TT-BTC?

Khi nào xuất hóa đơn ghi Bán cho người tiêu dùng? (Hình từ Internet)

Hàng bán trả lại ai phải xuất hóa đơn?

Trước đây, trong thực tế, không ít doanh nghiệp áp dụng cách xử lý theo đó khi hàng hóa bị trả lại, người mua sẽ lập hóa đơn trả lại hàng cho người bán. Tuy nhiên, từ ngày 01/7/2026, quy định về xử lý hóa đơn điện tử khi trả lại hàng hóa theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC đã có sự thay đổi đáng chú ý.

Căn cứ điểm c khoản 5 Điều 10 Thông tư 91/2026/TT-BTC quy định nguyên tắc xử lý hóa đơn điện tử trong trường hợp trả lại hàng hóa, dịch vụ được thực hiện như sau:

Xử lý hóa đơn điện tử đã lập

...

5. Xử lý hóa đơn điện tử đã lập trong một số trường hợp như sau:

...

c) Xử lý hóa đơn điện tử trong trường hợp trả lại hàng hóa, dịch vụ:

c.1) Trường hợp trả lại hàng hóa: Trường hợp người mua trả lại toàn bộ hoặc một phần hàng hóa (bao gồm cả trường hợp đổi hàng làm thay đổi giá trị của hàng hóa đã mua) thì người bán lập hóa đơn điều chỉnh, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận về việc người mua lập hóa đơn khi trả lại hàng hóa thì người mua lập hóa đơn điện tử giao cho người bán; người bán, người mua thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định khi bán hàng hóa;

c.2) Trường hợp hàng hóa là tài sản thuộc diện phải đăng ký quyền sử dụng, quyền sở hữu theo quy định của pháp luật và tài sản đã được đăng ký theo tên người mua thì khi trả lại hàng hóa đảm bảo phù hợp với pháp luật liên quan, nếu người mua là đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử thì người mua thực hiện lập hóa đơn trả lại hàng cho người bán;

c.3) Đối với trường hợp hoàn phí, giảm phí, giảm hoa hồng môi giới bảo hiểm và các khoản chi để giảm thu khác theo quy định của pháp luật kinh doanh bảo hiểm: Căn cứ vào hóa đơn đã lập, người bán lập hóa đơn điều chỉnh giao cho khách hàng tham gia bảo hiểm, không phân biệt đã chi tiền hay chưa chi tiền. Trên hóa đơn ghi rõ số tiền phí bảo hiểm hoàn, giảm, lý do hoàn, giảm. Trường hợp người bán và người mua có thỏa thuận về việc lập văn bản thỏa thuận trước khi lập hóa đơn điều chỉnh thì biên bản hoặc thỏa thuận bằng văn bản được lưu giữ cùng với hóa đơn thu phí bảo hiểm tại doanh nghiệp và xuất trình khi cơ quan thuế hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.

Đối với trường hợp phí bảo hiểm chưa thu được tiền mà doanh nghiệp bảo hiểm đã thực hiện lập hóa đơn theo quy định, doanh nghiệp bảo hiểm căn cứ vào dữ liệu phí bảo hiểm chưa thu được tiền để lập hóa đơn điều chỉnh tổng hợp cho các khoản phí chưa thu được tiền của tháng trước, kèm theo bảng kê các số hóa đơn, số tiền và tiền thuế điều chỉnh.

Đối với các trường hợp quy định tại điểm c.1, điểm c.2, điểm c.3 khoản 5 Điều này, người bán, người mua phải có đầy đủ hồ sơ, chứng từ liên quan đến việc trả lại hàng hóa, dịch vụ và phải xuất trình khi cơ quan thuế hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu;

c.4) Trường hợp người bán đã lập hóa đơn khi thu tiền trước khi cung cấp dịch vụ hoặc lập hóa đơn thu tiền đối với hoạt động kinh doanh bất động sản, xây dựng cơ sở hạ tầng, xây dựng nhà để bán, nhà chuyển nhượng sau đó phát sinh việc huỷ hoặc chấm dứt giao dịch và huỷ một phần việc cung cấp dịch vụ thì người bán thực hiện điều chỉnh hóa đơn điện tử đã lập theo quy định tại điểm c.1 khoản 5 Điều này.

...

Theo đó, nguyên tắc chung trường hợp người mua trả lại toàn bộ hoặc một phần hàng hóa, bao gồm cả trường hợp đổi hàng làm thay đổi giá trị của hàng hóa đã mua, thì người bán lập hóa đơn điều chỉnh. Trường hợp các bên có thỏa thuận về việc người mua lập hóa đơn khi trả lại hàng hóa thì người mua lập hóa đơn điện tử giao cho người bán.

[1] Trường hợp thông thường: Người bán lập hóa đơn điều chỉnh

Theo quy định mới, khi người mua trả lại toàn bộ hoặc một phần hàng hóa, nguyên tắc chung là người bán thực hiện lập hóa đơn điều chỉnh đối với hóa đơn đã lập trước đó.

Quy định này cũng áp dụng đối với trường hợp đổi hàng làm thay đổi giá trị của hàng hóa đã mua. Như vậy, doanh nghiệp không nên mặc nhiên yêu cầu người mua lập hóa đơn trả lại hàng như một quy trình bắt buộc.

Tuy nhiên, nếu người bán và người mua có thỏa thuận về việc người mua lập hóa đơn khi trả lại hàng hóa thì người mua được thực hiện lập hóa đơn điện tử giao cho người bán. Đây là trường hợp ngoại lệ trên cơ sở thỏa thuận giữa hai bên.

[2] Trường hợp đặc biệt: Tài sản đã đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng

Đối với hàng hóa là tài sản thuộc diện phải đăng ký quyền sử dụng hoặc quyền sở hữu theo quy định của pháp luật và đã được đăng ký theo tên người mua, việc lập hóa đơn khi trả lại hàng được xử lý theo quy định riêng.

Theo đó, nếu người mua là đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử thì khi trả lại hàng hóa, người mua thực hiện lập hóa đơn trả lại hàng cho người bán. Trường hợp người mua không thuộc đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử thì người bán thực hiện lập hóa đơn điều chỉnh theo quy định.

Quy định này thường được lưu ý đối với các loại tài sản phải đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng như ô tô, xe máy và các tài sản khác thuộc diện đăng ký theo quy định pháp luật.

[3] Một số trường hợp đặc biệt khác

Bên cạnh trường hợp trả lại hàng hóa thông thường, Thông tư 91/2026/TT-BTC còn quy định cách xử lý đối với một số trường hợp đặc thù.

Đối với hoàn phí, giảm phí, giảm hoa hồng môi giới bảo hiểm và các khoản chi để giảm thu khác theo quy định của pháp luật về kinh doanh bảo hiểm: căn cứ vào hóa đơn đã lập, người bán lập hóa đơn điều chỉnh giao cho khách hàng tham gia bảo hiểm, không phân biệt đã chi tiền hay chưa chi tiền. Trên hóa đơn phải thể hiện số tiền phí bảo hiểm hoàn, giảm và lý do hoàn, giảm.

Trường hợp người bán đã lập hóa đơn khi thu tiền trước khi cung cấp dịch vụ hoặc lập hóa đơn thu tiền đối với hoạt động kinh doanh bất động sản, xây dựng cơ sở hạ tầng, xây dựng nhà để bán, nhà chuyển nhượng nhưng sau đó phát sinh việc hủy hoặc chấm dứt giao dịch, người bán thực hiện điều chỉnh hóa đơn điện tử đã lập theo quy định.

[4] Hồ sơ, chứng từ khi trả lại hàng hóa

Doanh nghiệp cũng cần lưu ý rằng việc lập hóa đơn điều chỉnh hoặc hóa đơn trả lại hàng không thay thế cho hồ sơ chứng minh giao dịch trả lại hàng hóa.

Theo điểm c khoản 5 Điều 10 Thông tư 91/2026/TT-BTC đối với các trường hợp quy định tại tiết c.1, c.2 và c.3, người bán và người mua phải có đầy đủ hồ sơ, chứng từ liên quan đến việc trả lại hàng hóa, dịch vụ và phải xuất trình khi cơ quan thuế hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.

Do đó, tùy từng giao dịch, doanh nghiệp nên lưu giữ đầy đủ các tài liệu liên quan như thỏa thuận trả lại hàng, biên bản trả hàng, chứng từ giao nhận hàng hóa và các hồ sơ khác chứng minh việc trả lại hàng thực tế.

Quy định mới về thời điểm xuất hóa đơn điện tử áp dụng đối với 24 trường hợp?

Căn cứ theo Điều 9 Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định mới về thời điểm xuất hóa đơn điện tử 24 trường hợp như sau: