Toàn văn Quyết định 499/QĐ-BYT về hướng dẫn tạm thời giám sát và phòng, chống bệnh do vi rút Nipah ở người?

Toàn văn Quyết định 499/QĐ-BYT về hướng dẫn tạm thời giám sát và phòng, chống bệnh do vi rút Nipah ở người?

Ngày 13/2/2026, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định 499/QĐ-BYT năm 2026 về việc ban hành Hướng dẫn tạm thời giám sát và phòng, chống bệnh do vi rút Nipah ở người.

>>> TẢI VỀ Toàn văn Quyết định 499/QĐ-BYT năm 2026

Theo đó, tại Mục 2.1 Phần II ban hành kèm theo Quyết định 499/QĐ-BYT năm 2026 định nghĩa trường hợp bệnh và người tiếp xúc gần như sau:

(1) Trường hợp bệnh nghi ngờ Người có ít nhất một trong các nhóm triệu chứng sau:

- Sốt cấp tính và hội chứng viêm não cấp tính;

- Sốt cấp tính kèm đau đầu; Sốt cấp tính kèm ho hoặc khó thở. VÀ trong vòng 14 ngày trước khi khởi phát có một trong các yếu tố dịch tễ như sau:

- Đi đến, ở, về từ nơi có ổ dịch do NiV chưa chấm dứt theo thông tin của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và/hoặc Bộ Y tế của quốc gia có ổ dịch. - Tiếp xúc trực tiếp với trường hợp bệnh xác định do NiV.

- Tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm NiV.

(2) Trường hợp bệnh xác định Là người có kết quả xét nghiệm dương tính với NiV bằng một trong các phương pháp xét nghiệm sau:

- Phát hiện vật liệu di truyền của NiV bằng phương pháp Real-time RTPCR hoặc giải trình tự gen từ một trong các loại bệnh phẩm: dịch tiết đường hô hấp, nước tiểu, dịch não tủy, máu hoặc mô.

- Phân lập được NiV từ một trong các loại bệnh phẩm: dịch tiết đường hỗ hấp, nước tiểu, dịch não tủy, máu hoặc mô.

(3) Người tiếp xúc gần Là người thuộc một trong các trường hợp sau:

- Tiếp xúc trực tiếp với trường hợp bệnh do NiV xác định từ khi xuất hiện triệu chứng khởi phát cho đến khi trường hợp bệnh được cách ly y tế (chú ý cả quá trình vận chuyển người bệnh, xử lý thi thể trong mai táng, hoả táng)

- Tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể (nước bọt, nước tiểu, chất nôn, ...) của trường hợp bệnh do NiV xác định.

- Tiếp xúc với quần áo hoặc khăn trải giường hoặc vật dụng có dính chất tiết, dịch cơ thể của trường hợp bệnh do NiV xác định.

Tiếp xúc với động vật nhiễm vi rút Nipah hoặc chất tiết của động vật nhiễm Niv. Một số tình huống tiếp xúc/phơi nhiễm khác do cán bộ y tế trực tiếp điều tra, xác định, bao gồm cả phơi nhiễm trong phòng xét nghiệm (không thực hiện tốt an toàn sinh học).

Toàn văn Quyết định 499/QĐ-BYT về hướng dẫn tạm thời giám sát và phòng, chống bệnh do vi rút Nipah ở người? (Hình từ Internet)

Nội dung giám sát bệnh do vi rút Nipah ở người theo Quyết định 499/QĐ-BYT ra sao?

Căn cứ Mục 2.3 Phần II ban hành kèm theo Quyết định 499/QĐ-BYT năm 2026 quy định về nội dung giám sát như sau:

(1) Giám sát trên người

(i) Giám sát tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh Phát hiện tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh các trường hợp bệnh nghi ngờ và người tiếp xúc gần theo định nghĩa tại Hướng dẫn này. Tiến hành điều tra thông tin, lấy mẫu xét nghiệm để xác định tình trạng nhiễm NiV.

(ii) Giám sát tại cửa khẩu Phát hiện người nhập cảnh có triệu chứng nghi ngờ thông qua việc đo thân nhiệt, quan sát thực tế và điều tra xác định yếu tố dịch tễ liên quan vùng dịch bệnh lưu hành hoặc có liên quan trường hợp bệnh trước đó (Phụ lục 1).

(iii) Giám sát trong cộng đồng Khi có các dấu hiệu cảnh báo từ cộng đồng (trường hợp bệnh, trường hợp từ vong chưa rõ nguyên nhân có tiền sử dịch tễ về từ nơi có ổ dịch do NiV chưa chẩm dứt, có sự lưu hành của các động vật trung gian truyền bệnh, chùm ca viêm não trong cùng nơi ở, học tập, làm việc), ngành Y tế - Nông nghiệp và Môi trường

- Chính quyền địa phương phối hợp tiến hành giám sát dựa vào sự kiện (EBS) theo hướng dẫn tại Quyết định 2018/QĐ-BYT của Bộ Y tế về việc ban hành Hướng dẫn giám sát dựa vào sự kiện.

(2) Giám sát ổ dịch trên động vật

- Giám sát ổ chứa tự nhiên là dơi và các vật chủ trung gian theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

- Khi phát hiện ổ dịch do NiV trên động vật, lập danh sách, theo dõi tất cả người tiếp xúc gần với động vật nhiễm bệnh trong vòng 14 ngày kể từ ngày tiếp xúc cuối.

Nếu ghi nhận các triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh do NiV thì thực hiện lấy mẫu xét nghiệm xác định tình trạng nhiễm NiV và quản lý trường hợp bệnh nghi ngờ.

Phân loại các nhóm bệnh truyền nhiễm theo quy định mới nhất ra sao?

Căn cứ khoản 1 Điều 3 Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm 2007 (được sửa đổi bởi khoản 1 Điều 1 Quyết định 3644/QĐ-BYT năm 2025) quy định về phân loại các nhóm bệnh truyền nhiễm sau đây:

(1) Nhóm A gồm các bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm có khả năng lây truyền rất nhanh, phát tán rộng và tỷ lệ tử vong cao hoặc chưa rõ tác nhân gây bệnh.

Các bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A bao gồm bệnh bại liệt; bệnh cúm A-H5N1; bệnh dịch hạch; bệnh đậu mùa; bệnh sốt xuất huyết do vi rút Ê - bô - la (Ebola), Lát-sa (Lassa) hoặc Mác-bớc (Marburg); bệnh sốt Tây sông Nin (Nile); bệnh sốt vàng; bệnh tả; bệnh viêm đường hô hấp cấp nặng do vi rút và các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm mới phát sinh chưa rõ tác nhân gây bệnh;

Tại Quyết định 3644/QĐ-BYT năm 2025, Bộ trưởng Bộ Y tế đã quyết định bổ sung bệnh do vi rút cúm A(H5N6); bệnh do vi rút cúm A(H9N2); bệnh do vi rút Nipah vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm A.

(2) Nhóm B gồm các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có khả năng lây truyền nhanh và có thể gây tử vong.

Các bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm B bao gồm bệnh do vi rút A-đê-nô (Adeno); bệnh do vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS); bệnh bạch hầu; bệnh cúm; bệnh dại; bệnh ho gà; bệnh lao phổi; bệnh do liên cầu lợn ở người; bệnh lỵ A-míp (Amibe); bệnh lỵ trực trùng; bệnh quai bị; bệnh sốt Đăng gơ (Dengue), sốt xuất huyết Đăng gơ (Dengue); bệnh sốt rét; bệnh sốt phát ban; bệnh sởi; bệnh tay-chân-miệng; bệnh than; bệnh thủy đậu; bệnh thương hàn; bệnh uốn ván; bệnh Ru-bê-ôn (Rubeon); bệnh viêm gan vi rút; bệnh viêm màng não do não mô cầu; bệnh viêm não vi rút; bệnh xoắn khuẩn vàng da; bệnh tiêu chảy do vi rút Rô-ta (Rota);

Tại Quyết định 740/QĐ-BYT năm 2016, Bộ trưởng Bộ Y tế đã quyết định bổ sung bệnh do vi rút Zika vào danh mục các bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm B.

Tại Quyết định 3644/QĐ-BYT năm 2025, Bộ trưởng Bộ Y tế đã quyết định bổ sung bệnh do Haemophilus influenzae týp b; bệnh do phế cầu; bệnh viêm đường hô hấp do vi rút hợp bào (RSV); bệnh viêm phổi do vi khuẩn Legionella pneumophila; bệnh do vi rút HPV (Human Papilloma Virus) ở người; bệnh do vi khuẩn Whitmore; bệnh do vi rút Chikungunya; bệnh ngộ độc thịt do vi khuẩn Clostridium botulinum; bệnh do vi khuẩn Listeria monocytogenes vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm B.

(3) Nhóm C gồm các bệnh truyền nhiễm ít nguy hiểm, khả năng lây truyền không nhanh.

Các bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm C bao gồm bệnh do Cờ-la-my-đi-a (Chlamydia); bệnh giang mai; các bệnh do giun; bệnh lậu; bệnh mắt hột; bệnh do nấm Can-đi-đa-an-bi-căng (Candida albicans); bệnh Nô-ca-đi-a (Nocardia); bệnh phong; bệnh do vi rút Xi-tô-mê-ga-lô (Cytomegalo); bệnh do vi rút Héc-péc (Herpes); bệnh sán dây; bệnh sán lá gan; bệnh sán lá phổi; bệnh sán lá ruột; bệnh sốt mò; bệnh sốt do Rích-két-si-a (Rickettsia); bệnh sốt xuất huyết do vi rút Han-ta (Hanta); bệnh do Tờ-ri-cô-mô-nát (Trichomonas); bệnh viêm da mụn mủ truyền nhiễm; bệnh viêm họng, viêm miệng, viêm tim do vi rút Cốc-xác-ki (Coxsakie); bệnh viêm ruột do Giác-đi-a (Giardia); bệnh viêm ruột do Vi-bờ-ri-ô Pa-ra-hê-mô-ly-ti-cút (Vibrio Parahaemolyticus) và các bệnh truyền nhiễm khác.