Thặng dư thương mại và thâm hụt thương mại là gì? Ảnh hưởng của thặng dư thương mại?

Thặng dư thương mại và thâm hụt thương mại là gì?

Hiện nay, không có văn bản pháp luật nào quy định cụ thể định nghĩa hai khái niệm thặng dư thương mai và thâm hụt thương mại là gì. Tuy nhiên, có thể hiểu như sau:

- Thặng dư thương mại là tình trạng khi giá trị xuất khẩu của một quốc gia lớn hơn giá trị nhập khẩu trong một khoảng thời gian nhất định. Nói cách khác, quốc gia đó xuất khẩu nhiều hơn nhập khẩu, dẫn đến một khoản dư thừa về thương mại.

Thặng dư thương mại thường được coi là dấu hiệu của một nền kinh tế mạnh mẽ, bởi vì nó cho thấy khả năng sản xuất hàng hóa và dịch vụ đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

- Thâm hụt thương mại là khi giá trị nhập khẩu của một quốc gia vượt quá giá trị xuất khẩu trong cùng một khoảng thời gian. Điều này có nghĩa là quốc gia đó tiêu thụ nhiều hàng hóa và dịch vụ từ nước ngoài hơn là xuất khẩu ra ngoài, dẫn đến cán cân thương mại âm.

*Thông tin chỉ mang tính chất tham khảo

Thặng dư thương mại và thâm hụt thương mại là gì? (Hình từ Internet)

Ảnh hưởng của thặng dư thương mại với thâm hụt thương như thế nào lên một quốc gia?

(1) Ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của thặng dư thương mại:

- Ảnh hưởng tích cực:

+ Tăng trưởng kinh tế bền vững: Thặng dư thương mại cho thấy nền kinh tế mạnh mẽ của một quốc gia đang sản xuất và xuất khẩu nhiều hàng hóa, điều này dẫn đến sự tăng trưởng kinh tế bền vững.

+ Dự trữ ngoại hối cao: Quốc gia có thặng dư thương mại sẽ tích lũy được nhiều ngoại tệ, từ đó tăng cường dự trữ ngoại hối. Điều này giúp ổn định tỷ giá tiền tệ và tạo điều kiện cho quốc gia này có khả năng chi trả các nghĩa vụ quốc tế.

- Ảnh hưởng tiêu cực:

+ Kinh tế mất cân đối: Nếu thặng dư thương mại đến từ một ngành cụ thể (ví dụ, xuất khẩu dầu mỏ hoặc khoáng sản), nền kinh tế có thể trở nên phụ thuộc quá nhiều vào một số ngành này, dẫn đến sự thiếu đa dạng và dễ bị "tổn thương" khi có biến động.

+ Tăng trưởng chậm trong tiêu dùng nội địa: Thặng dư thương mại có thể phản ánh sự thiếu hụt trong tiêu dùng nội địa, khi người dân và doanh nghiệp trong nước không chi tiêu đủ, khiến nhu cầu trong nước giảm. Điều này có thể ngăn sự phát triển của các ngành tiêu dùng nội địa và dịch vụ trong nước.

(2) Ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của thâm hụt thương mại:

- Ảnh hưởng tích cực:

+ Khuyến khích tiêu dùng và đầu tư: Khi một quốc gia có thâm hụt thương mại, điều này có thể là dấu hiệu cho thấy quốc gia đó tiêu dùng nhiều hơn hoặc đầu tư vào các ngành công nghiệp trong nước để thúc đẩy tăng trưởng.

+ Giá hàng hóa rẻ hơn: Thâm hụt thương mại thường đồng nghĩa với việc nhập khẩu nhiều hàng hóa từ nước ngoài. Nếu các sản phẩm nhập khẩu có giá thấp hơn hoặc chất lượng tốt hơn so với hàng trong nước, người tiêu dùng có thể mua được hàng hóa với giá cả hợp lý hơn. Điều này có thể giúp cải thiện mức sống của người dân, nhất là với những mặt hàng thiết yếu như thực phẩm, điện tử, nhiên liệu.

- Ảnh hưởng tiêu cực:

+ Giảm cơ hội việc làm trong nước: Khi hàng hóa nhập khẩu tràn vào thị trường nội địa với giá rẻ hơn hoặc chất lượng cao hơn, các doanh nghiệp trong nước có thể gặp khó khăn trong cạnh tranh. Nếu không thể mở rộng sản xuất hoặc thậm chí phải thu hẹp quy mô, điều này sẽ dẫn đến việc cắt giảm nhân sự, làm gia tăng tỷ lệ thất nghiệp, đặc biệt là trong các ngành sản xuất.

+ Giảm thu nhập: Khi việc làm giảm, thu nhập của người lao động cũng bị ảnh hưởng. Điều này có thể dẫn đến giảm chi tiêu và chất lượng cuộc sống của người lao động.

Lưu ý: Nội dung chỉ mang tính chất tham khảo

Giảm thuế nhập khẩu ưu đãi nhiều mặt hàng?

Vừa qua, ngày 31/3/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 73/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi của một số mặt hàng tại Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi theo Danh mục mặt hàng chịu thuế ban hành kèm theo Nghị định 26/2023/NĐ-CP ngày 31/5/2023 về Biểu thuế xuất khẩu, Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi, Danh mục hàng hóa và mức thuế tuyệt đối, thuế hỗn hợp, thuế nhập khẩu ngoài hạn ngạch thuế quan.

Xem toàn văn Nghị định 73/2025/NĐ-CP: tại đây

Nghị định 73/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi của một số mặt hàng quy định tại Phụ lục II - Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi theo Danh mục mặt hàng chịu thuế quy định tại Điều 3 Nghị định 26/2023/NĐ-CP thành các mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi mới.

Theo đó, giảm thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với:

- Mặt hàng ô tô mã HS 8703.23.63 và 8703.23.57 từ 64% xuống 50% và mặt hàng ô tô mã HS 8703.24.51 từ 45% xuống 32%;

- Mặt hàng Ethanol giảm từ 10% xuống 5%;

- Mặt hàng đùi gà đông lạnh giảm từ 20% xuống 15%;

- Mặt hàng hạt dẻ cười, chưa bóc vỏ giảm từ 15% xuống 5%;

- Mặt hàng hạnh nhân giảm từ 10% xuống 5%;

- Mặt hàng quả táo tươi giảm từ 8% xuống 5%;

- Mặt hàng quả anh đào ngọt (Cherry) giảm từ 10% xuống 5%;

- Mặt hàng nho khô giảm từ 12% xuống 5%;

- Mặt hàng gỗ và các sản phẩm gỗ gồm:

+ Nhóm 44.21: Các sản phẩm bằng gỗ (bao gồm các sản phẩm như mắc treo quần áo, quan tài, lõi cuộn chỉ, ống sợi và suốt sợi, guồng cuốn chỉ may và các sản phẩm tương tự, thanh gỗ để làm diêm…);

+ Nhóm 94.01 và 94.03: Ghế ngồi và các bộ phận của ghế ngồi; đồ nội thất bằng gỗ: giảm thuế nhập khẩu từ các mức thuế suất 20% và 25% xuống cùng một mức thuế suất là 0%;

- Mặt hàng khí tự nhiên dạng hóa lỏng (LNG) giảm từ 5% xuống 2%;

- Mặt hàng ethane: bổ sung mã HS 2711.19.00 vào chương 98 với mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi là 0%;

- Mặt hàng ngô hạt giảm từ 2% xuống 0%; mặt hàng khô dầu đậu tương giảm từ 1%, 2% xuống 0%.

Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành là ngày 31/3/2025.