Nhà ở di động (mobile home) được xác định là động sản hay bất động sản dưới góc độ pháp luật dân sự?

Nhà ở di động (mobile home) được xác định là động sản hay bất động sản dưới góc độ pháp luật dân sự?

Tại khoản 1 Điều 2 Luật Nhà ở 2023 quy định:

Điều 2. Giải thích từ ngữ

Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:

1. Nhà ở là công trình xây dựng với mục đích để ở và phục vụ nhu cầu sinh hoạt của gia đình, cá nhân. Nhà ở được sử dụng vào mục đích để ở và mục đích không phải để ở mà pháp luật không cấm là nhà ở có mục đích sử dụng hỗn hợp.

[...]

Đồng thời, khoản 10 Điều 3 Luật Xây dựng 2014 được sửa đổi bởi điểm c khoản 1 Điều 1 Luật Xây dựng sửa đổi 2020 quy định:

Điều 3. Giải thích từ ngữ

Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:

[...]

10. Công trình xây dựng là sản phẩm được xây dựng theo thiết kế, tạo thành bởi sức lao động của con người, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể bao gồm phần dưới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dưới mặt nước và phần trên mặt nước.

[...]

Và căn cứ điểm b khoản 1 Điều 107 Bộ luật Dân sự 2015:

Điều 107. Bất động sản và động sản

1. Bất động sản bao gồm:

[...]

b) Nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất đai;

Theo quy định, một công trình xây dựng là sản phẩm được xây dựng theo thiết kế, tạo thành bởi sức lao động của con người, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể bao gồm phần dưới mặt đất, phần trên mặt đất, phần dưới mặt nước và phần trên mặt nước.

Tuy nhiên, Nhà di động là loại nhà có khả năng di chuyển từ nơi này sang nơi khác, thường được xây dựng trên khung sắt hoặc bánh xe có thể dễ dàng lắp đặt và tháo dỡ nên không đáp ứng điều kiện "liên kết định vị với đất" để được xem là một công trình xây dựng theo Luật Xây dựng nêu trên, đồng thời cũng không thỏa mãn điều kiện "gắn liền với đất đai" theo khoản 1 Điều 107 Bộ luật Dân sự 2015. Vì vậy, nhà ở di động có thể được xem là động sản dưới góc độ pháp luật dân sự.

Lưu ý: Hiện chưa có văn bản pháp luật nào định danh riêng "mobile home".

Nhà ở di động (mobile home) được xác định là động sản hay bất động sản dưới góc độ pháp luật dân sự? (Hình từ Internet)

Việc thi công, lắp đặt nhà ở di động (mobile home) có thuộc trường hợp phải xin giấy phép xây dựng không?

Theo định nghĩa về “công trình xây dựng” đã trích ở trên, đồng thời, căn cứ theo khoản 1 Điều 89 Luật Xây dựng 2014 được sửa đổi bởi khoản 30 Điều 1 Luật Xây dựng sửa đổi 2020:

Điều 89. Quy định chung về cấp giấy phép xây dựng

1. Công trình xây dựng phải có giấy phép xây dựng do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho chủ đầu tư theo quy định của Luật này, trừ các trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.

[...]

Căn cứ Điều 106 Bộ luật Dân sự 2015:

Điều 106. Đăng ký tài sản

1. Quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản là bất động sản được đăng ký theo quy định của Bộ luật này và pháp luật về đăng ký tài sản.

2. Quyền sở hữu, quyền khác đối với tài sản là động sản không phải đăng ký, trừ trường hợp pháp luật về đăng ký tài sản có quy định khác.

3. Việc đăng ký tài sản phải được công khai.

Theo đó, trường hợp nhà ở di động không được xác định là công trình xây dựng,‌ có thể di chuyển và không gắn liền với đất thì thường không thuộc đối tượng phải xin giấy phép xây dựng theo quy định của pháp luật về xây dựng.

Tự ý đặt nhà ở di động (mobile home) trên đất nông nghiệp bị xử phạt vi phạm hành chính như thế nào?

Căn cứ theo Điều 10 Nghị định 123/2024/NĐ-CP quy định về xử phạt hành vi sử dụng đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, không phải là đất lâm nghiệp sang đất phi nông nghiệp mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép:

Điều 10. Sử dụng đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, không phải là đất lâm nghiệp sang đất phi nông nghiệp mà không được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép

1. Hành vi chuyển đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, không phải là đất lâm nghiệp sang đất phi nông nghiệp (không phải đất ở) thuộc địa giới hành chính của xã thì hình thức và mức xử phạt như sau:

a) Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với diện tích đất dưới 0,05 héc ta;

b) Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với diện tích đất từ 0,05 héc ta đến dưới 0,1 héc ta;

c) Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với diện tích đất từ 0,1 héc ta đến dưới 0,5 héc ta;

d) Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với diện tích đất từ 0,5 héc ta đến dưới 01 héc ta;

đ) Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với diện tích đất từ 01 héc ta đến dưới 02 héc ta;

e) Phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 150.000.000 đồng đối với diện tích đất từ 02 héc ta trở lên.

2. Hành vi chuyển đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, không phải là đất lâm nghiệp sang đất ở thuộc địa giới hành chính của xã thì hình thức và mức xử phạt như sau:

a) Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với diện tích đất từ dưới 0,01 héc ta;

b) Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với diện tích đất từ 0,01 héc ta đến dưới 0,03 héc ta;

c) Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với diện tích đất từ 0,03 héc ta đến dưới 0,05 héc ta;

d) Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với diện tích đất từ 0,05 héc ta đến dưới 0,1 héc ta;

đ) Phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 150.000.000 đồng đối với diện tích đất từ 0,1 héc ta trở lên.

3. Hành vi chuyển đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, không phải là đất lâm nghiệp sang đất phi nông nghiệp thuộc địa giới hành chính của phường, thị trấn thì mức xử phạt bằng 02 lần mức phạt tương ứng với quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này.

4. Biện pháp khắc phục hậu quả:

a) Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai;

b) Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.”

Theo đó, việc tự ý đặt nhà ở di động (mobile home) trên đất nông nghiệp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính nếu việc sử dụng nhà ở di động làm thay đổi mục đích sử dụng đất hoặc thuộc trường hợp phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép theo quy định của pháp luật đất đai.

Trường hợp cơ quan có thẩm quyền xác định việc đặt và sử dụng mobile home là hành vi sử dụng đất không đúng mục đích hoặc chuyển mục đích sử dụng đất trái phép thì người vi phạm sẽ bị xử phạt theo quy định của Nghị định 123/2024/NĐ-CP, đồng thời có thể bị buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất và nộp lại số lợi bất hợp pháp có được (nếu có).

Lưu ý: Trường hợp vi phạm trên đất trồng lúa hoặc đất lâm nghiệp thì áp dụng quy định xử phạt riêng tại Điều 8 và Điều 9 Nghị định 123/2024/NĐ-CP.

Lưu ý: Đối với các hành vi vi phạm tại các điều 8, 9, 10 Nghị định 123/2024/NĐ-CP thì mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân có cùng một hành vi vi phạm hành chính theo nguyên tắc tại khoản 2 Điều 5 Nghị định 123/2024/NĐ-CP.

Lưu ý: Hiện chưa có văn bản pháp luật nào định danh riêng "mobile home".