Lò phản ứng hạt nhân là gì? Chủ trương đầu tư xây dựng lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu hiện nay thế nào?

Lò phản ứng hạt nhân là gì?

Căn cứ theo khoản 16 và khoản 17 Điều 4 Luật Năng lượng nguyên tử 2025 có quy định như sau:

Giải thích từ ngữ

Trong Luật này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:

...

14. Kiểm xạ là việc đo liều, suất liều chiếu xạ hoặc nồng độ hoạt độ phóng xạ, tổng hoạt độ phóng xạ, mức nhiễm bẩn phóng xạ ở một khu vực và môi trường xung quanh để đánh giá hoặc kiểm soát mức độ chiếu xạ và luận giải kết quả đo.

15. Liều chiếu xạ là một đại lượng đo năng lượng bức xạ được truyền vào và hấp thụ bởi một vật thể hoặc mô sống.

16. Lò phản ứng hạt nhân là hệ thống được thiết kế, chế tạo để tạo ra phản ứng phân hạch dây chuyền tự duy trì, có kiểm soát.

17. Lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu là lò phản ứng hạt nhân để tạo ra nơtron, bức xạ khác sử dụng cho mục đích nghiên cứu, phát triển, ứng dụng bức xạ, giáo dục và đào tạo.

18. Mức miễn trừ khai báo, cấp phép là giá trị nồng độ hoạt độ phóng xạ, tổng hoạt độ phóng xạ, suất liều hoặc năng lượng bức xạ được cơ quan có thẩm quyền quy định mà từ mức đó trở xuống thì nguồn bức xạ không bắt buộc phải khai báo, cấp phép.

...

Như vậy, căn cứ theo quy định nêu trên thì ta có thể hiểu:

- Lò phản ứng hạt nhân là hệ thống được thiết kế, chế tạo để tạo ra phản ứng phân hạch dây chuyền tự duy trì, có kiểm soát.

- Lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu là lò phản ứng hạt nhân để tạo ra nơtron, bức xạ khác sử dụng cho mục đích nghiên cứu, phát triển, ứng dụng bức xạ, giáo dục và đào tạo.

*Trên đây là thông tin về "Lò phản ứng hạt nhân là gì?"

Lò phản ứng hạt nhân là gì? (Hình từ internet)

Chủ trương đầu tư xây dựng lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu hiện nay thế nào?

Căn cứ theo Điều 55 Nghị định 316/2025/NĐ-CP thì chủ trương đầu tư xây dựng lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu hiện nay như sau:

(1) Chủ đầu tư có trách nhiệm lập hồ sơ đề nghị quyết định, chấp thuận chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu theo quy định tại khoản 1 Điều 12 Nghị định 316/2025/NĐ-CP.

(2) Tùy thuộc vào nguồn vốn đầu tư, báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xây dựng, báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư được lập theo quy định của pháp luật về xây dựng, pháp luật về đầu tư, pháp luật về đầu tư công, đồng thời phải bao gồm các nội dung sau đây:

- Dự kiến quy mô đầu tư: công suất, diện tích xây dựng; các hạng mục công trình có liên quan;

- Dự kiến về địa điểm xây dựng; đánh giá sơ bộ tính phù hợp của địa điểm bao gồm: đứt gãy, động đất, núi lửa; địa kỹ thuật và nền móng; khí tượng cực đoan; ngập lụt; ảnh hưởng đối với lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu do hoạt động của con người gây ra; ảnh hưởng của bức xạ đối với cộng đồng dân cư; nguồn nước làm mát và điện cấp cho hoạt động của lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu;

- Đánh giá sơ bộ tác động phóng xạ, nhận dạng các loại chất thải phóng xạ phát sinh, dự báo mức độ phát thải trong điều kiện vận hành và khi xảy ra sự cố trên cơ sở quy mô, công nghệ và địa điểm thực hiện dự án; nhận diện các yếu tố môi trường nhạy cảm trong vùng chịu tác động bức xạ; xây dựng các biện pháp giảm thiểu tác động môi trường;

- Phân tích, lựa chọn sơ bộ về công nghệ, thông số kỹ thuật; vấn đề bảo đảm an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân; ứng phó sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân; quản lý chất thải phóng xạ và nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng; phòng, chống cháy nổ; an ninh, quốc phòng;

- Thiết kế sơ bộ bao gồm thuyết minh và bản vẽ về vị trí xây dựng, sơ bộ tổng mặt bằng và các hạng mục quan trọng về an toàn, dây chuyền công nghệ, bao gồm: xác định các tham số đầu vào cho thiết kế về động đất trong cơ sở thiết kế, mức lũ lụt lớn nhất, giá trị cực trị của các điều kiện khí tượng; đề xuất cấu hình sơ bộ của lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu phù hợp với địa điểm và vùng lập kế hoạch khẩn cấp;

- Phương án bảo đảm nguồn lực về an toàn bức xạ và hạt nhân;

- Những kiến nghị khi xem xét, quyết định chủ trương đầu tư lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu (nếu có).

(3) Trình tự thẩm định, quyết định chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu tuân thủ quy định của pháp luật về đầu tư công, pháp luật về năng lượng nguyên tử và quy định khác của pháp luật có liên quan; trình tự thẩm định, chấp thuận chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu tuân thủ quy định của pháp luật về đầu tư, pháp luật về năng lượng nguyên tử và quy định khác của pháp luật có liên quan.

Quản lý nhà nước về năng lượng nguyên tử hiện nay như thế nào?

Tại Điều 8 Luật Năng lượng nguyên tử 2025 thì quản lý nhà nước về năng lượng nguyên tử hiện nay như sau:

(1) Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử; phân công một cơ quan ở trung ương làm đầu mối thực hiện quản lý nhà nước trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử (sau đây gọi chung là cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương về năng lượng nguyên tử).

(2) Bộ, cơ quan ngang Bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình thực hiện quản lý nhà nước trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

(3) Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình thực hiện quản lý nhà nước trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử trên địa bàn.

(4) Chính phủ quy định chi tiết về cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia tại khoản 11 Điều 4 Luật Năng lượng nguyên tử 2025, bảo đảm nguyên tắc tách bạch giữa chức năng quản lý nhà nước về an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân với việc phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử.