Công văn 3688/BHXH-KT hướng dẫn một số nội dung liên quan đến việc xử phạt VPHC trong lĩnh vực BHXH, BHTN, BHYT?

Công văn 3688/BHXH-KT hướng dẫn một số nội dung liên quan đến việc xử phạt VPHC trong lĩnh vực BHXH, BHTN, BHYT?

Ngày 18/9/2026, Bảo hiểm xã hội Việt Nam ban hành Công văn 3688/BHXH-KT hướng dẫn một số nội dung liên quan đến việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế.

Tải về << Công văn 3688/BHXH-KT năm 2026 >>

Ngày 30/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, có hiệu lực từ ngày 15/5/2026. Ngày 15/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, có hiệu lực từ ngày 10/9/2026.

Để thống nhất thực hiện các quy định về xử phạt vi phạm hành chính (VPHC) trong lĩnh vực BHXH, BHTN, BHYT, đồng thời nâng cao chất lượng, hiệu quả của việc xử lý VPHC trong toàn hệ thống, Bảo hiểm xã hội Việt Nam yêu cầu Bảo hiểm xã hội các tỉnh, thành phố (sau đây gọi chung là Bảo hiểm xã hội tỉnh) thực hiện một số nội dung sau:

(1) Tổ chức tuyên truyền, phổ biến các quy định về xử phạt VPHC trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế được quy định tại Nghị định 283/2026/NĐ-CP và Nghị định 90/2026/NĐ-CP đến các đơn vị sử dụng lao động (SDLĐ), các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế. Đồng thời, triển khai hướng dẫn thực hiện các quy định tại Nghị định 283/2026/NĐ-CP và Nghị định 90/2026/NĐ-CP đến toàn thể viên chức, người lao động của Bảo hiểm xã hội tỉnh, Bảo hiểm xã hội cơ sở để thực hiện nghiêm túc, đúng quy định, đúng thẩm quyền trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

(2) Khi phát hiện các vụ việc VPHC thuộc lĩnh vực bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế cần xử lý nghiêm theo quy định. Đối với những vụ việc thuộc thẩm quyền xử phạt VPHC của cơ quan Bảo hiểm xã hội, phải kịp thời lập biên bản VPHC và xử phạt đúng đối tượng, hành vi, trình tự, thủ tục, thời hạn; áp dụng đúng biểu mẫu, hình thức, mức phạt, biện pháp khắc phục hậu quả. Đối với vụ việc có hành vi VPHC vượt thẩm quyền hoặc không thuộc thẩm quyền xử phạt của cơ quan bảo hiểm xã hội, phải lập biên bản VPHC, thiết lập hồ sơ kiến nghị người có thẩm quyền xử phạt theo quy định của pháp luật về xử lý VPHC.

Trong quá trình xử phạt hoặc kiến nghị người có thẩm quyền xử phạt VPHC cần lưu ý một số nội dung (xem thêm tại Công văn 3688/BHXH-KT năm 2026) Tải về

(3) Trong quá trình xử lý VPHC nếu phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm tại các Điều 214, Điều 215, Điều 216 Bộ luật Hình sự 2015 phải dừng ngay quy trình xử phạt VPHC, tập hợp tài liệu, dữ liệu, lập hồ sơ chuyển cơ quan có thẩm quyền để kiến nghị khởi tố theo quy định. Việc xác định dấu hiệu tội phạm, thu thập hồ sơ, tài liệu và quy trình lập hồ sơ kiến nghị khởi tố thực hiện theo hướng dẫn tại Nghị quyết 05/2029/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao và Công văn 5659/BCA-CSKT ngày 15/12/2025 của Bộ Công an về hướng dẫn kiến nghị khởi tố theo Điều 214, 215,216 Bộ luật Hình sự 2015.

(4) Báo cáo kết quả thực hiện Công văn số 3410/BHXH-CSYT

Bảo hiểm xã hội các tỉnh khẩn trương tổng hợp và báo cáo kết quả thực hiện Công văn 3410/BHXH-CSYT ngày 28/8/2026 của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, trong đó, bổ sung nội dung báo cáo liên đến các nội dung báo cáo viên chia sẻ tại Hội nghị như: kinh nghiệm nhận diện vi phạm, kỹ năng xử lý khi phát hiện vi phạm hoặc các cảnh báo liên quan đến vi phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế (nếu có).

Công văn 3688/BHXH-KT hướng dẫn một số nội dung liên quan đến việc xử phạt VPHC trong lĩnh vực BHXH, BHTN, BHYT?

Hành vi nào được xem là chậm đóng BHXH năm 2026?

Căn cứ Điều 38 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định chậm đóng BHXH như sau

Chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp

Chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp là hành vi của người sử dụng lao động thuộc một trong các trường hợp sau đây:

1. Chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ số tiền phải đóng theo hồ sơ tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp đã đăng ký kể từ sau ngày đóng bảo hiểm xã hội chậm nhất quy định tại khoản 4 Điều 34 của Luật này hoặc kể từ sau ngày đóng bảo hiểm thất nghiệp chậm nhất theo quy định của pháp luật về bảo hiểm thất nghiệp, trừ trường hợp quy định tại điểm đ và điểm e khoản 1 Điều 39 của Luật này;

2. Không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn quy định tại khoản 1 Điều 28 của Luật này;

3. Không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người phải tham gia bảo hiểm thất nghiệp trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn phải tham gia bảo hiểm thất nghiệp theo quy định của pháp luật về bảo hiểm thất nghiệp;

4. Thuộc trường hợp không bị coi là trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp theo quy định tại khoản 2 Điều 39 của Luật này.

Theo quy định trên, những hành vi được xem là chậm đóng BHXH bắt buộc của doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cơ sở kinh doanh bao gồm:

(1) Chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ số tiền phải đóng theo hồ sơ tham gia BHXH bắt buộc đã đăng ký kể từ sau ngày đóng BHXH chậm nhất quy định, trừ trường hợp không đóng hoặc đóng không đầy đủ số tiền đã đăng ký BHXH bắt buộc sau 60 ngày kể từ ngày đóng BHXH bắt buộc chậm nhất đã được cơ quan có thẩm quyền đôn đốc theo quy định.

(2) Không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người phải tham gia BHXH bắt buộc trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn quy định

(3) Thuộc trường hợp không bị coi là trốn đóng BHXH bắt buộc.

Những khoản đóng BHXH nào được trừ khi tính thuế TNCN năm 2026?

Căn cứ tại điểm a khoản 2 Điều 46 Nghị định 253/2026/NĐ-CP có quy định về thuế TNCN đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công như sau:

Thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công

...

2. Thu nhập tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công là tổng thu nhập chịu thuế quy định tại Điều 8 của Nghị định này mà người nộp thuế nhận được trong kỳ tính thuế trừ (-) đi các khoản dưới đây:

a) Các khoản đóng góp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối với một số ngành, nghề phải tham gia bảo hiểm bắt buộc, khoản đóng góp bảo hiểm xã hội tự nguyện theo Luật Bảo hiểm xã hội, khoản đóng góp bảo hiểm y tế tự nguyện theo Luật Bảo hiểm y tế, khoản đóng góp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung theo Luật Bảo hiểm xã hội, mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ.

Mức đóng góp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung theo Luật Bảo hiểm xã hội, mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ được trừ ra khỏi thu nhập khi xác định thu nhập tính thuế quy định tại điểm này tổng tối đa không quá 03 triệu đồng/tháng cho các hình thức tham gia bảo hiểm này, bao gồm cả số tiền do người sử dụng lao động đóng cho người lao động và cả số tiền do người lao động tự đóng (nếu có).

Trường hợp cá nhân cư trú tại Việt Nam có thu nhập từ tiền lương, tiền công ở nước ngoài đã tham gia đóng các khoản bảo hiểm bắt buộc theo quy định của quốc gia nơi cá nhân đóng các loại bảo hiểm này như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối với một số ngành, nghề phải tham gia bảo hiểm bắt buộc thì được trừ các khoản phí bảo hiểm đó vào thu nhập chịu thuế khi xác định thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công.

Khoản đóng góp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối với một số ngành, nghề phải tham gia bảo hiểm bắt buộc, khoản đóng góp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung theo Luật Bảo hiểm xã hội, mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện của năm nào được trừ vào thu nhập chịu thuế của năm đó.

Căn cứ xác định thu nhập được trừ là bản chụp chứng từ nộp tiền (hoặc nộp phí) do tổ chức bảo hiểm, quỹ hưu trí bổ sung, doanh nghiệp bảo hiểm cấp và xác nhận của tổ chức trả thu nhập về số tiền bảo hiểm đã khấu trừ, đã nộp (trường hợp tổ chức trả thu nhập nộp thay);

...

Như vậy, các khoản đóng BHXH được trừ khi tính thuế TNCN bao gồm các khoản sau:

- Khoản đóng bảo hiểm xã hội;

- Khoản đóng bảo hiểm y tế;

- Khoản đóng bảo hiểm thất nghiệp;

- Khoản đóng bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối với một số ngành, nghề phải tham gia bảo hiểm bắt buộc;

- Khoản đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện;

- Khoản đóng bảo hiểm y tế tự nguyện;

- Khoản đóng tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung;

- Khoản mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện;

- Khoản mua bảo hiểm nhân thọ.

Lưu ý:

- Đối với khoản đóng tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung, mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ, mức được trừ khỏi thu nhập khi xác định thu nhập tính thuế tổng tối đa không quá 03 triệu đồng/tháng;

- Trường hợp có thu nhập ở nước ngoài và đã tham gia đóng các khoản bảo hiểm bắt buộc theo quy định của quốc gia đó thì được trừ các khoản phí bảo hiểm đó vào thu nhập chịu thuế khi xác định thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công;

Căn cứ xác định thu nhập được trừ là bản chụp chứng từ nộp tiền (hoặc nộp phí) do tổ chức bảo hiểm, quỹ hưu trí bổ sung, doanh nghiệp bảo hiểm cấp và xác nhận của tổ chức trả thu nhập về số tiền bảo hiểm đã khấu trừ, đã nộp (trường hợp tổ chức trả thu nhập nộp thay).