Người lao động có bắt buộc phải tham gia BHYT không?

08:30 | 01/11/2026
Người lao động có bắt buộc phải tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) khi làm việc theo hợp đồng lao động không? Những đối tượng nào thuộc diện tham gia BHYT bắt buộc, người lao động và người sử dụng lao động đóng theo tỷ lệ nào, đồng thời có được lựa chọn không tham gia khi thuộc diện bắt buộc hay không?
Nội dung chính
  1. Người lao động có bắt buộc phải tham gia BHYT không?
  2. Lợi ích của người lao động khi tham gia bảo hiểm y tế là gì?
  3. BHYT chi trả bao nhiêu phần trăm chi phí khám chữa bệnh?

Người lao động có bắt buộc phải tham gia BHYT không?

Có. Căn cứ khoản 1 Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế 2008 được sửa đổi bởi khoản 10 Điều 1 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024 người lao động làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, kể cả trường hợp thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có trả lương và có sự quản lý, điều hành đều thuộc đối tượng tham gia BHYT bắt buộc.

Mức đóng BHYT của người lao động làm việc theo hợp đồng lao động bằng 4,5% tiền lương tháng đóng BHXH. Trong đó, người lao động trích đóng 1,5% và người sử dụng lao động đóng 3%.

Người lao động có bắt buộc phải tham gia BHYT không?

Lợi ích của người lao động khi tham gia bảo hiểm y tế là gì?

Tham gia bảo hiểm y tế mang lại lợi ích cốt lõi là giảm gánh nặng tài chính khi ốm đau, bệnh tật, được quỹ BHYT chi trả phần lớn chi phí khám chữa bệnh. Người lao động được hưởng các mức chi trả cao, đặc biệt khi đúng tuyến, và được hỗ trợ điều trị các bệnh hiểm nghèo, chi phí cao.

Cụ thể:

- Được cấp thẻ bảo hiểm y tế khi đóng bảo hiểm y tế.

- Được đăng ký cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu theo quy định tại Điều 26 Luật Bảo hiểm y tế 2008.

- Được khám bệnh, chữa bệnh.

- Được cơ quan bảo hiểm xã hội thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh theo chế độ bảo hiểm y tế.

- Yêu cầu cơ quan bảo hiểm xã hội, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế và cơ quan liên quan giải thích, cung cấp thông tin về chế độ bảo hiểm y tế.

- Khiếu nại, tố cáo hành vi vi phạm pháp luật về bảo hiểm y tế.

(Căn cứ theo Điều 36 Luật Bảo hiểm y tế 2008 được sửa đổi bởi khoản 28 Điều 1 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024 và có cụm từ bị thay thế bởi khoản 35 Điều 1 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024)

BHYT chi trả bao nhiêu phần trăm chi phí khám chữa bệnh?

Mức hưởng BHYT phụ thuộc vào đối tượng tham gia và trường hợp khám chữa bệnh đúng tuyến hoặc không đúng tuyến.

Khám chữa bệnh đúng tuyến: Quỹ BHYT thanh toán 100%, 95% hoặc 80% chi phí khám chữa bệnh tùy theo từng nhóm đối tượng. Người bệnh chỉ phải cùng chi trả 5% hoặc 20% trong trường hợp không được hưởng 100%.

Khám chữa bệnh không đúng tuyến: Quỹ BHYT thanh toán 100%, từ 50% đến 100%, 50% hoặc 40% mức hưởng đúng tuyến, tùy từng trường hợp theo quy định.

Theo Điều 22 Luật Bảo hiểm y tế 2008, được sửa đổi bởi khoản 17 Điều 1 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024, mức hưởng BHYT được quy định như sau:

1. Mức hưởng BHYT khi khám chữa bệnh đúng tuyến

Được quỹ BHYT thanh toán 100% chi phí khám chữa bệnh trong các trường hợp:

- Người thuộc nhóm được hưởng 100% theo quy định (như người có công với cách mạng, trẻ em dưới 6 tuổi, người thuộc hộ nghèo...).

- Chi phí cho một lần khám chữa bệnh thấp hơn mức do Chính phủ quy định.

- Khám chữa bệnh tại cơ sở khám chữa bệnh cấp ban đầu như trạm y tế, phòng khám bác sĩ gia đình, trung tâm y tế...

- Người tham gia BHYT liên tục từ đủ 5 năm trở lên và có số tiền cùng chi trả trong năm vượt quá 6 lần mức tham chiếu.

- Trường hợp cấp cứu tại bất kỳ cơ sở khám chữa bệnh nào.

Được quỹ BHYT thanh toán 95% chi phí khám chữa bệnh đối với:

- Người hưởng lương hưu, trợ cấp mất sức lao động hằng tháng.

- Người thuộc hộ cận nghèo và các đối tượng quy định tại điểm a khoản 2, điểm k khoản 3, điểm a và điểm g khoản 4 Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế 2008; được sửa đổi bởi khoản 10 Điều 1 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024.

Được quỹ BHYT thanh toán 80% chi phí khám chữa bệnh đối với:

Các đối tượng tham gia BHYT còn lại theo quy định.

2. Mức hưởng BHYT khi khám chữa bệnh không đúng tuyến

Được hưởng 100% mức hưởng đúng tuyến trong các trường hợp:

- Điều trị bệnh hiếm, bệnh hiểm nghèo, bệnh cần phẫu thuật hoặc sử dụng kỹ thuật cao thuộc danh mục do Bộ Y tế ban hành.

- Khám chữa bệnh tại cơ sở khám chữa bệnh cấp ban đầu.

- Điều trị nội trú tại cơ sở khám chữa bệnh cấp cơ bản.

- Khám chữa bệnh tại cơ sở cấp cơ bản hoặc cấp chuyên sâu mà trước ngày 01/01/2025 được xác định là bệnh viện tuyến huyện.

- Người dân tộc thiểu số, người thuộc hộ nghèo đang sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, xã đảo hoặc huyện đảo khi điều trị nội trú tại cơ sở khám chữa bệnh cấp chuyên sâu.

Được hưởng từ 50% đến 100% mức hưởng đúng tuyến đối với:

Khám chữa bệnh ngoại trú tại cơ sở khám chữa bệnh cấp cơ bản theo lộ trình và tỷ lệ thanh toán do Chính phủ quy định, trừ các trường hợp được hưởng 100% theo quy định.

Được hưởng 50% mức hưởng đúng tuyến đối với:

- Khám chữa bệnh ngoại trú theo lộ trình do Chính phủ quy định.

- Điều trị nội trú tại cơ sở khám chữa bệnh cấp chuyên sâu mà trước ngày 01/01/2025 đã được cơ quan có thẩm quyền xác định là bệnh viện tuyến tỉnh thì được hưởng 100% mức hưởng đúng tuyến.

Được hưởng 40% mức hưởng đúng tuyến đối với:

Điều trị nội trú tại cơ sở khám chữa bệnh cấp chuyên sâu, trừ các trường hợp được hưởng mức cao hơn theo quy định tại điểm a, b, đ và h khoản 4 Điều 22 Luật Bảo hiểm y tế 2008 được sửa đổi tại khoản 17 Điều 1 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024.

Đoàn Thanh Hiền
Đoàn Thanh Hiền Chuyên viên pháp lý

Bài viết này có hữu ích không?

  • - Nội dung nêu trên là phần giải đáp, tư vấn của chúng tôi dành cho khách hàng của THƯ VIỆN PHÁP LUẬT. Nếu quý khách còn vướng mắc, vui lòng gửi về Email [email protected];
  • - Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo;
  • - Điều khoản được áp dụng có thể đã hết hiệu lực tại thời điểm bạn đang đọc;
  • - Mọi ý kiến thắc mắc về bản quyền của bài viết vui lòng liên hệ qua địa chỉ mail [email protected];

Bảo hiểm cho người lao động Xem thêm

Lao Động Tiền Lương
Khám bệnh trái tuyến có được BHYT thanh toán không?

Người có thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) đi khám bệnh, chữa bệnh trái tuyến có được quỹ BHYT thanh toán chi phí không? Mức hưởng BHYT khi khám ngoại trú, điều trị nội trú tại cơ sở y tế khác nơi đăng ký khám chữa bệnh ban đầu được xác định như thế nào và người bệnh cần lưu ý những trường hợp nào để bảo đảm quyền lợi của mình?

Lao Động Tiền Lương
Người lao động có bắt buộc phải tham gia BHYT không?

Người lao động có bắt buộc phải tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) khi làm việc theo hợp đồng lao động không? Những đối tượng nào thuộc diện tham gia BHYT bắt buộc, người lao động và người sử dụng lao động đóng theo tỷ lệ nào, đồng thời có được lựa chọn không tham gia khi thuộc diện bắt buộc hay không?

Lao Động Tiền Lương
Hợp đồng khoán việc được ký mấy lần?

Pháp luật hiện hành có quy định giới hạn số lần ký hợp đồng khoán việc giữa các bên không? Trường hợp hết thời hạn khoán việc nhưng công việc chưa hoàn thành hoặc các bên tiếp tục thỏa thuận thực hiện công việc mới thì có được ký hợp đồng khoán việc nhiều lần và cần lưu ý những gì để tránh bị xác định là hợp đồng lao động?

Lao Động Tiền Lương
Nghỉ hưu đúng tuổi được hưởng lương hưu bao nhiêu phần trăm?

Người lao động nghỉ hưu đúng tuổi được hưởng lương hưu bằng bao nhiêu phần trăm tiền lương đóng BHXH, tỷ lệ hưởng lương hưu được tính như thế nào theo số năm đóng BHXH và cần đóng BHXH tối thiểu bao nhiêu năm để được hưởng mức lương hưu tối đa?

Lao Động Tiền Lương
Tỷ lệ hưởng lương hưu tối đa là bao nhiêu phần trăm?

Tỷ lệ hưởng lương hưu tối đa của người lao động hiện nay là bao nhiêu phần trăm mức bình quân tiền lương đóng BHXH, cần đóng BHXH bao nhiêu năm để đạt mức hưởng tối đa và tỷ lệ này được tính như thế nào đối với lao động nam và lao động nữ?

Lao Động Tiền Lương
Lương hưu tháng 11 năm 2026 trả vào ngày nào?

Lương hưu tháng 11 năm 2026 được chi trả vào ngày nào? Người hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH hằng tháng cần lưu ý lịch chi trả cụ thể, thời gian nhận tiền qua tài khoản cá nhân hoặc nhận tiền mặt để chủ động theo dõi và sắp xếp chi tiêu.

Lao Động Tiền Lương
Có được nhận lương hưu qua tài khoản ngân hàng không?

Người đang hưởng lương hưu có được đăng ký nhận tiền qua tài khoản ngân hàng không, thủ tục đăng ký nhận lương hưu qua tài khoản được thực hiện như thế nào và cần lưu ý gì để nhận lương hưu đúng hạn hằng tháng?

Lao Động Tiền Lương
Khi nào bắt đầu nhận tháng lương hưu đầu tiên?

Người lao động bắt đầu được nhận tháng lương hưu đầu tiên từ thời điểm nào sau khi nghỉ hưu, thời gian hưởng lương hưu được xác định ra sao và cần hoàn tất những thủ tục gì để được chi trả lương hưu theo quy định hiện hành?

Lao Động Tiền Lương
3 mốc thời hạn đóng BHXH, BHYT trong tháng 10, 11 và 12/2026 doanh nghiệp cần lưu ý là ngày nào theo Công văn 9047?

Theo Công văn 9047/BHXH-QLT năm 2026, doanh nghiệp cần lưu ý 3 mốc thời hạn đóng BHXH, BHYT trong các tháng 10, 11 và 12/2026 là những ngày nào? Doanh nghiệp cần nắm rõ lịch đóng từng tháng để chủ động thực hiện nghĩa vụ, bảo đảm quyền lợi BHXH, BHYT của người lao động và hạn chế phát sinh các vấn đề do chậm đóng.

Bài viết mới nhất

Lao Động Tiền Lương
Tiến độ thực hiện rà soát vị trí việc làm trong tháng 11/2026 theo Kế hoạch 71: Nhiệm vụ cụ thể và tiêu chí hoàn thành như thế nào?

Kế hoạch 71 quy định tiến độ thực hiện rà soát vị trí việc làm trong tháng 11/2026 như thế nào? Theo từng mốc thời gian, cơ quan, đơn vị cần hoàn thành những nhiệm vụ gì, hồ sơ và dữ liệu nào phải được kiểm tra, xác nhận, đồng thời căn cứ vào tiêu chí nào để đánh giá kết quả hoàn thành việc rà soát?

Lao Động Tiền Lương
Nghỉ việc sau khi hết thai sản có được nhận trợ cấp thôi việc tính cả thời gian nghỉ thai sản không?

Người lao động nghỉ việc sau khi hết thời gian nghỉ thai sản có được nhận trợ cấp thôi việc không? Thời gian nghỉ thai sản có được tính vào thời gian làm việc để tính trợ cấp thôi việc hay không, và cần đáp ứng những điều kiện nào để được doanh nghiệp chi trả khoản trợ cấp này theo quy định pháp luật?