Hành khách, người thuê vận tải, người nhận hàng đối với vận tải đường sắt có quyền và nghĩa vụ gì?

Quyền của hành khách, người gửi hành lý ký gửi, người thuê vận tải hàng hóa bằng đường sắt được quy định như thế nào?

Theo Điều 158 Thông tư 33/2025/TT-BXD, hành khách, người gửi hành lý ký gửi, người thuê vận tải hàng hóa có các quyền sau đây:

(1) Đối với hành khách, người gửi hành lý ký gửi

- Được quyền từ chối đi tàu khi doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt vi phạm quy định của Thông tư này hoặc các quy định khác thuộc trách nhiệm mà vi phạm đó có thể gây nguy hại trực tiếp hoặc gián tiếp đến tính mạng, sức khỏe;

- Được quyền từ chối gửi hành lý ký gửi khi doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt không vận chuyển đúng chuyến tàu, đúng thời gian ghi trên vé nhưng không thương lượng được với hành khách, người gửi hành lý ký gửi để thay đổi;

- Các quyền khác theo quy định của pháp luật.

(2) Đối với người thuê vận tải

- Thỏa thuận với doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt về các điều kiện chuyên chở hàng hóa, xếp, dỡ hàng hóa, cung cấp toa xe xếp hàng hóa, áp tải hàng hóa, kỳ hạn vận chuyển hàng, kỳ hạn gửi hàng, kỳ hạn nhận hàng và các vấn đề liên quan khác trong hợp đồng vận tải hàng hóa; kiểm tra để nhận toa xe và có quyền từ chối nhận toa xe nếu không phù hợp theo quy định tại Điều 104 Thông tư 33/2025/TT-BXD;

- Yêu cầu doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt xác nhận số lượng, niêm phong đối với hàng hóa mà mình gửi đi;

- Yêu cầu giám định hàng hóa khi cần thiết;

- Được bồi thường thiệt hại đối với hàng hóa của mình theo nội dung thỏa thuận trong hợp đồng và quy định của pháp luật;

- Được bồi thường thiệt hại do cấp toa xe, dụng cụ vận chuyển kèm theo toa xe chậm do lỗi của doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt;

- Được ủy quyền cho một tổ chức, cá nhân thay mặt mình thực hiện một phần hay toàn bộ hợp đồng vận tải theo quy định của pháp luật nhưng vẫn phải chịu trách nhiệm về mọi cam kết trong hợp đồng vận tải;

- Các quyền khác theo quy định của pháp luật.

Hành khách, người thuê vận tải, người nhận hàng đối với vận tải đường sắt có quyền và nghĩa vụ gì? (Hình từ Internet)

Hành khách, người gửi hành lý ký gửi, người thuê vận tải hàng hóa bằng đường sắt có các nghĩa vụ gì?

Căn cứ Điều 159 Thông tư 33/2025/TT-BXD, nghĩa vụ của hành khách, người gửi hành lý ký gửi, người thuê vận tải hàng hóa được quy định như sau:

(1) Đối với hành khách, người gửi hành lý ký gửi

- Thanh toán tiền vận chuyển hành lý ký gửi và các chi phí theo quy định của doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt trước khi được vận chuyển. Trong quá trình vận chuyển nếu có phát sinh chi phí phải thanh toán cho doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt;

- Có vé đi tàu hợp lệ và tự bảo quản hành lý mang theo người;

- Trẻ em từ đủ 10 tuổi trở xuống (nếu không xác định được tuổi thì có chiều cao dưới 1,32 m) đi tàu phải có người lớn đi kèm;

- Khi có yêu cầu của doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt, hành khách, người đi tàu có trách nhiệm xuất trình vé và một trong các giấy tờ quy định tại khoản 2 Điều 82 Thông tư 33/2025/TT-BXD, các giấy tờ khác theo quy định của doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt khi vào, ra ga, trạm, khi lên tàu, khi ở trên tàu;

- Thực hiện các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

(2) Đối với người thuê vận tải

- Đăng ký số lượng, chủng loại toa xe, thời gian, địa điểm xếp hàng hóa với doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt;

- Cử người áp tải hàng hóa nếu hàng hóa thuộc loại hàng hóa bắt buộc phải có người áp tải;

- Trả tiền vận chuyển và các chi phí khác đúng thời hạn, hình thức thanh toán trong hợp đồng;

- Thanh toán chi phí phát sinh do đọng toa xe, dụng cụ vận chuyển kèm theo toa xe; chi phí lưu kho bãi, bảo quản và các chi phí phát sinh khác;

- Trường hợp người nhận không đến nhận hàng hóa, người thuê vận tải có trách nhiệm giải quyết hậu quả và thanh toán mọi chi phí phát sinh;

- Thực hiện các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

Người nhận hàng hoá được vận chuyển bằng đường sắt có các quyền và nghĩa vụ gì từ ngày 01/01/2026?

Theo Điều 160 Thông tư 33/2025/TT-BXD, người nhận hàng có thể là người thuê vận tải hoặc là người thứ ba được người thuê vận tải chỉ định nhận hàng hóa. Người nhận hàng có các quyền, nghĩa vụ sau đây:

(1) Quyền của người nhận hàng

- Kiểm tra số lượng, chất lượng, niêm phong của số hàng hóa được vận chuyển đến;

- Nhận hàng hóa được vận chuyển đến;

- Được yêu cầu bồi thường thiệt hại đối với hàng hóa bị mất mát, giảm khối lượng, hư hỏng hoặc giảm chất lượng do lỗi của doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt;

- Yêu cầu giám định hàng hóa khi cần thiết.

(2) Nghĩa vụ của người nhận hàng

- Khi nhận được tin báo hàng đến, người nhận hàng phải đến ga nhận hàng hóa trong thời hạn và thực hiện những nội dung quy định tại Điều 115 và Điều 131 Thông tư 33/2025/TT-BXD;

- Xuất trình các giấy tờ hợp pháp để chứng minh quyền nhận hàng hóa của mình;

- Chịu chi phí xếp, dỡ hàng hóa nếu trong hợp đồng không có thỏa thuận khác;

- Thanh toán chi phí phát sinh do việc chậm tiếp nhận hàng hóa;

- Thông báo cho doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt biết về việc nhận đủ hàng hóa và các thông tin cần thiết khác theo yêu cầu của doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt; nếu không thông báo thì không có quyền yêu cầu doanh nghiệp bảo vệ quyền, lợi ích liên quan đến hàng hóa của mình.

Lưu ý: Thông tư 33/2025/TT-BXD có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.