Sự cố tràn dầu là gì? Quy trình ứng phó sự cố tràn dầu cấp cơ sở được quy định như thế nào?

Sự cố tràn dầu là gì? Nguyên tắc trong hoạt động ứng phó sự cố tràn dầu được quy định như thế nào?

Theo khoản 2 Điều 3 Quy chế hoạt động ứng phó sự cố tràn dầu ban hành kèm theo Quyết định 04/2026/QĐ-TTg định nghĩa như sau: Sự cố tràn dầu là hiện tượng dầu thoát ra ngoài môi trường tự nhiên do sự cố kỹ thuật, thiên tai hoặc do con người gây ra.

Nguyên tắc trong hoạt động ứng phó sự cố tràn dầu được quy định tại Điều 4 Quyết định 04/2026/QĐ-TTg như sau:

- Tích cực, chủ động xây dựng kế hoạch, đầu tư trang thiết bị, các phương án hợp đồng để sẵn sàng ứng phó khi xảy ra sự cố tràn dầu.

- Tổ chức tiếp nhận, xử lý thông tin sự cố tràn dầu kịp thời, ưu tiên bảo đảm thông tin cho hoạt động ứng phó, báo cáo kịp thời đến cấp có thẩm quyền khi vượt khả năng ứng phó.

- Phối hợp, huy động mọi nguồn lực để nâng cao hiệu quả chuẩn bị và ứng phó, khắc phục hậu quả sự cố tràn dầu, ưu tiên các hoạt động để cứu người bị nạn và bảo vệ môi trường.

- Chủ động ứng phó gần nguồn dầu tràn để ngăn chặn, hạn chế dầu tràn ra môi trường. Giám sát chặt chẽ nguy cơ lan tỏa dầu tràn vào đường bờ để xác định thứ tự ưu tiên và tiến hành các biện pháp bảo vệ các khu vực ưu tiên bảo vệ.

- Bảo đảm an toàn, phòng chống cháy nổ trong ứng phó.

- Chỉ huy thống nhất, phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ các lực lượng, phương tiện, thiết bị tham gia hoạt động ứng phó sự cố tràn dầu.

- Bên gây ra ô nhiễm tràn dầu phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại do tràn dầu gây ra theo quy định của pháp luật.

Sự cố tràn dầu là gì? Quy trình ứng phó sự cố tràn dầu cấp cơ sở được quy định như thế nào? (Hình từ Internet)

Quy trình ứng phó sự cố tràn dầu cấp do tàu gây ra trên biển được quy định như thế nào?

Theo Điều 16 Quy chế hoạt động ứng phó sự cố tràn dầu ban hành kèm theo Quyết định 04/2026/QĐ-TTg quy định ứng phó sự cố tràn dầu do tàu gây ra trên biển được quy định như sau:

- Trong trường hợp do tai nạn, sự cố của tàu gây ra tràn dầu liên quan đến các hoạt động cứu hộ, cứu nạn người, tàu gặp nạn và ứng phó sự cố tràn dầu, việc tổ chức ứng phó sự cố tràn dầu, cứu hộ, cứu nạn theo các tình huống sau:

+ Trung tâm Ứng phó sự cố tràn dầu khu vực hoặc các đơn vị cứu hộ, cứu nạn hàng hải thực hiện hợp đồng dịch vụ ứng phó sự cố tràn dầu theo đề nghị của thuyền trưởng, chủ tàu hoặc người đại diện, đại lý của chủ tàu;

+ Trung tâm Ứng phó sự cố tràn dầu khu vực phối hợp với Trung tâm Phối hợp Tìm kiếm cứu nạn hàng hải khu vực để tiến hành đồng thời các hoạt động cứu hộ, cứu nạn người và tàu gặp nạn;

+ Trung tâm Ứng phó sự cố tràn dầu khu vực hoặc các đơn vị cứu hộ, cứu nạn hàng hải có trách nhiệm phối hợp khi được Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh huy động tham gia ứng phó.

- Trong trường hợp chỉ có các đơn vị cứu hộ, cứu nạn hàng hải tham gia ứng phó ngoài khơi thì đơn vị nào có năng lực và kinh nghiệm ứng phó hơn sẽ được cơ quan có thẩm quyền chỉ định làm chỉ huy hiện trường. Trung tâm Ứng phó sự cố tràn dầu khu vực làm chỉ huy hiện trường trong trường hợp được điều động tham gia ứng phó.

- Cảng vụ hàng hải, Cảng vụ đường thủy nội địa khẩn trương điều động tàu, phương tiện tham gia cứu hộ, cứu nạn, ứng phó sự cố tràn dầu, đồng thời phối hợp với các cơ quan liên quan giám sát hoạt động cứu hộ, cứu nạn, ứng phó sự cố tràn dầu trên sông, trên biển.

- Trường hợp sự cố tràn dầu do nhiều tàu gây ra, các tàu phối hợp với nhau cùng khắc phục hậu quả và phải chấp hành sự chỉ đạo của Cảng vụ hàng hải, Cảng vụ đường thủy nội địa và chỉ huy hiện trường.

- Trường hợp dầu tràn có nguy cơ lan vào bờ, chỉ huy hiện trường báo cáo Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ven biển có khả năng bị ảnh hưởng biết để tổ chức giám sát và chuẩn bị ứng phó.

- Trường hợp dầu tràn trên diện rộng và khó có khả năng bao quát toàn bộ hiện trường, chỉ huy hiện trường và cơ quan chủ trì ứng phó kịp thời báo cáo Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia để huy động lực lượng hỗ trợ, giám sát dầu tràn thông qua các hình thức như: Giám sát bằng ra đa, bằng công nghệ viễn thám hoặc giám sát bằng tàu bay..., phát thông báo hàng hải đề nghị cung cấp thông tin.

- Cảng vụ hàng hải, Cảng vụ đường thủy nội địa và các cơ quan liên quan điều tàu tham gia cứu hộ, cứu nạn, ứng phó sự cố tràn dầu một cách nhanh chóng; các chủ tàu phải tuân thủ chấp hành khi có lệnh điều động của các cơ quan có thẩm quyền hoặc có yêu cầu cứu hộ, cứu nạn, ứng phó sự cố tràn dầu.

- Có thể tiến hành tạm giữ dầu thu gom để tái sử dụng và bắt giữ tàu gây tràn dầu bảo đảm bồi thường.

- Việc yêu cầu chủ tàu và bảo hiểm của chủ tàu gây ô nhiễm phải được tiến hành khẩn trương, bảo đảm bồi thường mức giới hạn trách nhiệm dân sự theo quy định.

- Chỉ huy hiện trường và cơ quan, đơn vị chủ trì ứng phó thực hiện các quy định thông tin, báo cáo về Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia để chỉ đạo và hỗ trợ khi cần thiết.

Quy trình ứng phó sự cố tràn dầu tại cơ sở, dự án được quy định như thế nào?

Theo Điều 17 Quy chế hoạt động ứng phó sự cố tràn dầu ban hành kèm theo Quyết định 04/2026/QĐ-TTg quy định ứng phó sự cố tràn dầu tại cơ sở, dự án được quy định như sau:

- Cơ sở, dự án xây dựng kế hoạch ứng phó sự cố tràn dầu và tổ chức lực lượng, phương tiện bảo đảm phòng ngừa, ứng phó kịp thời, hiệu quả sự cố tràn dầu ở mức độ tương ứng với khả năng tràn dầu do cơ sở, dự án gây ra.

- Trong trường hợp tiềm lực và khả năng bị hạn chế, cơ sở hợp đồng với các đơn vị có khả năng ứng phó sự cố tràn dầu trong khu vực hoặc với Trung tâm Ứng phó sự cố tràn dầu khu vực để hỗ trợ, ứng phó khi sự cố tràn dầu xảy ra.

- Cơ sở, dự án thực hiện đầy đủ các yêu cầu, hướng dẫn của Sở Nông nghiệp và Môi trường, cơ quan có thẩm quyền nhằm ngăn chặn hoặc giảm thiểu thiệt hại do ô nhiễm dầu gây ra.

- Trường hợp xét thấy cơ sở ứng phó không hiệu quả hoặc sự cố tràn dầu có nguy cơ gây hậu quả nghiêm trọng, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trực tiếp hoặc chỉ định chỉ huy hiện trường để tổ chức ứng phó.

- Khi xảy ra sự cố tràn dầu vượt quá khả năng ứng phó của cơ sở, dự án. Chủ cơ sở, dự án báo cáo Ủy ban nhân dân cấp xã nơi xảy ra sự cố tràn dầu; Ủy ban nhân dân cấp xã, là cơ quan chủ trì báo cáo tình hình sự cố cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để triển khai phương án ứng phó theo kế hoạch ứng phó sự cố tràn dầu cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trực tiếp chủ trì và chỉ định chỉ huy hiện trường để tổ chức ứng phó.

Quy trình ứng phó sự cố tràn dầu tại khu vực cảng được quy định như thế nào?

Theo Điều 18 Quy chế hoạt động ứng phó sự cố tràn dầu ban hành kèm theo Quyết định 04/2026/QĐ-TTg quy định ứng phó sự cố tràn dầu tại khu vực cảng được quy định như sau:

- Các cảng xây dựng và triển khai kế hoạch ứng phó sự cố tràn dầu đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt kịp thời, hiệu quả.

- Trong trường hợp sự cố tràn dầu vượt quá khả năng của cảng, phải hợp đồng với các đơn vị chuyên trách ứng phó sự cố tràn dầu hoặc với Trung tâm Ứng phó sự cố tràn dầu khu vực để tham gia ứng phó sự cố.

- Cảng vụ phối hợp với các cơ quan liên quan tại địa phương, tiến hành giám sát, đánh giá tình hình và có phương án ứng phó, khắc phục hậu quả sự cố tràn dầu kịp thời, hiệu quả.

- Trường hợp xét thấy cảng ứng phó không hiệu quả hoặc sự cố tràn dầu có nguy cơ gây hậu quả nghiêm trọng, Cảng vụ kịp thời báo cáo Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để trực tiếp chỉ đạo công tác ứng phó.

- Cảng vụ có thể tạm giữ, bảo quản dầu do thu gom được để tái sử dụng hoặc bảo đảm bồi thường, chi phí thiệt hại do dầu tràn gây ra. Việc bàn giao số dầu thu gom, căn cứ vào số tiền được bồi thường hoặc cam kết bồi thường, để thống nhất với chủ tàu.

- Trường hợp chủ tàu gây ra sự cố tràn dầu không có khả năng bảo đảm bồi thường, Giám đốc Cảng vụ, các cơ quan có thẩm quyền hoặc lực lượng tham gia ứng phó làm thủ tục gửi Tòa án có thẩm quyền, quyết định; đề nghị cơ quan chức năng bắt giữ tàu, bảo đảm bồi thường chi phí thiệt hại và tổn thất do sự cố tràn dầu gây ra.

- Ứng phó sự cố tràn dầu tại khu vực cảng quân sự, cảng thủy nội địa được thực hiện theo quy định tại khoản 1, 2, 3, 4, 5, 6 Điều 18 Quyết định 04/2026/QĐ-TTg.

- Đối với các tàu quân sự, tàu công vụ, gây ra sự cố tràn dầu không áp dụng quy định tại khoản 5 và khoản 6 của Điều 18 Quyết định 04/2026/QĐ-TTg.