Chưa có công đoàn cơ sở thì có được xin hoàn lại kinh phí công đoàn không?

Chưa có công đoàn cơ sở thì có được xin hoàn lại kinh phí công đoàn không?

Căn cứ theo quy định tại Điều 29 Luật Công đoàn 2024 các cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã phải đóng kinh phí công đoàn với mức bằng 2% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho người lao động.

Đồng thời, theo khoản 1 Điều 28 Quyết định 1408/QĐ-TLĐ năm 2024 quy định về việc phân phối tài chính công đoàn như sau:

Phân phối nguồn thu tài chính cho công đoàn cơ sở

1. Công đoàn cơ sở được sử dụng 70% tổng số thu đoàn phí công đoàn và 75% tổng số thu kinh phí công đoàn.

Phần đoàn phí công đoàn thu tăng thêm so với quy định tại Điều 30 Quy định này và nguồn thu khác được để lại 100% cho công đoàn cơ sở sử dụng.

...

Từ các quy định trên, doanh nghiệp đã thành lập công đoàn cơ sở nguồn kinh phí này được tự động phân bổ và hoàn lại theo tỷ lệ quy định tại khoản 1 Điều 5 Quyết định 4290/QĐ-TLĐ năm 2022, được sửa đổi bởi Quyết định 8108/QĐ-TLĐ năm 2023 công đoàn cơ sở được sử dụng:

- 75% số thu kinh phí công đoàn.

- 70% số thu đoàn phí công đoàn theo quy định của Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn.

- 100% tổng số thu khác của đơn vị theo quy định của pháp luật và Tổng Liên đoàn.

Tuy nhiên, đối với đơn vị chưa thành lập công đoàn cơ sở, vẫn có thể làm thủ tục đề nghị Liên đoàn Lao động xin hoàn lại phần kinh phí được giữ lại tại doanh nghiệp.

Theo đó, tham khảo tại Hướng dẫn 03/HD-LĐLĐ năm 2026 Tải về, Liên đoàn Lao động TP.HCM có hướng dẫn đối với đơn vị chưa thành lập công đoàn cơ sở, nguồn kinh phí công đoàn được sử dụng để thực hiện các hoạt động chăm lo người lao động và các nhiệm vụ công đoàn theo quy định.

Trong đó, 60% kinh phí công đoàn được sử dụng để chi chăm lo cho người lao động; 25% kinh phí công đoàn được sử dụng cho các hoạt động tuyên truyền, phát triển đoàn viên, thành lập công đoàn cơ sở và ký kết thỏa ước lao động tập thể.

Như vậy, doanh nghiệp chưa thành lập công đoàn cơ sở không được tự động giữ lại 75% kinh phí công đoàn. Tuy nhiên, tùy theo hướng dẫn của Liên đoàn Lao động cấp trên nơi đơn vị đóng trụ sở, thì vẫn có thể lập hồ sơ đề nghị thanh quyết toán hoặc hỗ trợ từ nguồn kinh phí công đoàn đã nộp để chi cho các hoạt động chăm lo người lao động và phát triển tổ chức công đoàn.

Chưa có công đoàn cơ sở thì có được xin hoàn lại kinh phí công đoàn không? (Hình từ Internet)

Các quyền lợi của đoàn viên công đoàn là gì?

Căn cứ tại Điều 21 Luật Công đoàn 2024 quy định các quyền của đoàn viên công đoàn bao gồm:

(1) Yêu cầu Công đoàn đại diện, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng khi bị xâm phạm.

(2) Được thông tin, thảo luận, đề xuất và biểu quyết công việc của Công đoàn.

(3) Được tuyên truyền, phổ biến về đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước liên quan đến công đoàn, người lao động và quy định của Công đoàn.

(4) Ứng cử, đề cử, bầu cử cơ quan lãnh đạo của Công đoàn theo quy định của Luật này và Điều lệ Công đoàn Việt Nam.

(5) Chất vấn cán bộ lãnh đạo công đoàn các cấp, kiến nghị xử lý kỷ luật cán bộ công đoàn có sai phạm theo quy định của Điều lệ Công đoàn Việt Nam.

(6) Được Công đoàn hỗ trợ pháp lý miễn phí pháp luật về công đoàn, lao động, việc làm, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế, an toàn, vệ sinh lao động, cán bộ, công chức, viên chức.

(7) Được Công đoàn tư vấn, hướng dẫn, hỗ trợ tìm việc làm, học nghề, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng nghề nghiệp; được thăm hỏi, giúp đỡ khi ốm đau, thai sản, khó khăn, hoạn nạn và thụ hưởng các hoạt động chăm lo, phúc lợi khác do Công đoàn thực hiện.

(8) Được tham gia hoạt động văn hóa, thể thao, tham quan, du lịch do Công đoàn tổ chức hoặc phối hợp tổ chức.

(9) Đề xuất với Công đoàn kiến nghị cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã về việc thực hiện chế độ, chính sách, pháp luật đối với người lao động.

(10) Được thụ hưởng chính sách thuê nhà ở xã hội của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.

(11) Được tuyên dương, khen thưởng khi có thành tích trong lao động, sản xuất và hoạt động công đoàn.

(12) Quyền khác theo quy định của pháp luật có liên quan và Điều lệ Công đoàn Việt Nam.

Những hành vi được xem là không đóng kinh phí công đoàn từ 16/5/2026?

Căn cứ Điều 6 Nghị định 105/2026/NĐ-CP có quy định về chậm đóng, không đóng kinh phí công đoàn như sau:

Chậm đóng, không đóng kinh phí công đoàn

1. Chậm đóng kinh phí công đoàn là hành vi của đối tượng đóng kinh phí công đoàn chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ số tiền phải đóng theo mức đóng quy định tại điểm b khoản 1 Điều 29 Luật Công đoàn kể từ sau thời hạn đóng kinh phí công đoàn quy định tại khoản 2 Điều 4 Nghị định này.

2. Không đóng kinh phí công đoàn là hành vi của đối tượng đóng kinh phí công đoàn thuộc một trong các trường hợp sau đây:

a) Không trích, đóng kinh phí công đoàn.

b) Không đóng hoặc đóng không đầy đủ số tiền phải đóng theo mức đóng quy định tại điểm b khoản 1 Điều 29 Luật Công đoàn trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn quy định tại khoản 2 Điều 4 của Nghị định này.

c) Không đóng hoặc đóng không đầy đủ số người thuộc đối tượng phải đóng trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn quy định tại khoản 2 Điều 4 của Nghị định này.

3. Trường hợp tạm dừng đóng kinh phí công đoàn, giảm mức đóng kinh phí công đoàn không thuộc trường hợp chậm đóng, không đóng kinh phí công đoàn quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này.

Bên cạnh đó, tại Điều 18 Nghị định 105/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ 16/5/2026.

Như vậy, nếu thuộc những trường hợp sau đây sẽ được xem là không đóng kinh phí công đoàn:

(1) Không trích, đóng kinh phí công đoàn.

(2) Không đóng hoặc đóng không đầy đủ số tiền phải đóng theo mức đóng quy định tại điểm b khoản 1 Điều 29 Luật Công đoàn 2024 trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn quy định tại khoản 2 Điều 4 Nghị định 105/2026/NĐ-CP.

(3) Không đóng hoặc đóng không đầy đủ số người thuộc đối tượng phải đóng trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn quy định tại khoản 2 Điều 4 Nghị định 105/2026/NĐ-CP.