Những điểm mới đáng chú ý về BHXH, BHYT từ tháng 9/2026 là gì?

Những điểm mới đáng chú ý về BHXH, BHYT từ tháng 9/2026 là gì?

Từ tháng 9/2026, một số quy định mới liên quan đến bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và quản lý, chi trả các chế độ an sinh xã hội chính thức được triển khai.

Đáng chú ý là thay đổi quy trình liên thông cấp thẻ BHYT cho trẻ dưới 6 tuổi; chuyển đổi sử dụng số định danh cá nhân/căn cước công dân thay mã số BHXH trên các phần mềm nghiệp vụ; quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH và cơ chế sử dụng tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID để tiếp nhận lương hưu, trợ cấp và các khoản chi trả an sinh xã hội.

Thay đổi quy trình liên thông cấp thẻ BHYT cho trẻ dưới 6 tuổi

Từ ngày 01/9/2026, Nghị định 301/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 63/2024/NĐ-CP chính thức có hiệu lực. Nghị định quy định việc thực hiện liên thông điện tử các thủ tục đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ em dưới 6 tuổi; đồng thời bổ sung việc cấp thẻ Căn cước cho trẻ em dưới 6 tuổi vào quy trình liên thông.

Theo quy định mới, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ Tư pháp tiếp nhận hồ sơ đăng ký khai sinh từ Cổng Dịch vụ công quốc gia. Thông báo hẹn trả kết quả giải quyết từng thủ tục trong quy trình liên thông được gửi cho người yêu cầu thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia, ứng dụng VNeID hoặc tin nhắn điện thoại tự động của Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Thời gian giải quyết nhóm thủ tục liên thông đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ BHYT cho trẻ em dưới 6 tuổi không quá 3 ngày làm việc kể từ khi các cơ quan có thẩm quyền nhận đầy đủ hồ sơ theo quy định; trường hợp phải xác minh thì không quá 5 ngày làm việc. Nếu người yêu cầu đồng thời lựa chọn thực hiện thủ tục cấp thẻ Căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi, thời hạn giải quyết thủ tục này không quá 5 ngày làm việc kể từ ngày cơ quan có thẩm quyền nhận được hồ sơ điện tử từ Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Một điểm đáng chú ý khác là việc đồng bộ hồ sơ giữa các hệ thống phải được thực hiện chậm nhất không quá 10 phút ngay sau khi thủ tục được giải quyết. Cơ quan thực hiện thủ tục tiếp theo phải phản hồi trạng thái tiếp nhận trong thời gian không quá 2 giờ làm việc kể từ khi nhận được thông tin dữ liệu từ Cổng Dịch vụ công quốc gia. Quy định này góp phần tăng tính liên thông, rút ngắn thời gian xử lý và hạn chế việc người dân phải thực hiện nhiều lần các thủ tục có liên quan.

Sử dụng số định danh cá nhân/căn cước công dân thay mã số BHXH

Từ ngày 01/9/2026, việc chuyển đổi sử dụng số định danh cá nhân/căn cước công dân (ĐDCN/CCCD) thay mã số BHXH trên các phần mềm nghiệp vụ của BHXH Việt Nam.

Theo Kế hoạch 3115/KH-BHXH năm 2026, BHXH Việt Nam thực hiện chuyển đổi sử dụng số ĐDCN/CCCD thay mã số BHXH và bộ mã quản lý trên các phần mềm nghiệp vụ. Quá trình chuyển đổi được triển khai theo hai giai đoạn, trong đó giai đoạn chuẩn hóa dữ liệu, chuẩn bị hệ thống được thực hiện từ ngày 15/8/2026 đến trước ngày 01/9/2026; từ ngày 01/9/2026 bắt đầu chuyển đổi dữ liệu và vận hành trên các hệ thống nghiệp vụ theo kế hoạch.

Việc chuyển đổi được thực hiện trên phạm vi toàn hệ thống, liên quan đến các phần mềm nghiệp vụ về thu và quản lý sổ, thẻ; xét duyệt chính sách; giao dịch BHXH điện tử; ứng dụng BHXH số VssID; kế toán tập trung; Hệ thống thông tin Giám định BHYT và các hệ thống khác có sử dụng mã số BHXH, bộ mã quản lý.

BHXH Việt Nam khuyến nghị người tham gia chủ động theo dõi thông tin trên ứng dụng VssID và sử dụng số ĐDCN/CCCD theo hướng dẫn sau khi quá trình chuyển đổi được thực hiện.

Quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH

Từ ngày 10/9/2026, Nghị định 283/2026/NĐ-CP ngày 15/7/2026 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, BHXH, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng sẽ có hiệu lực. Đây là một trong những quy định đáng chú ý đối với người sử dụng lao động, người lao động và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Nghị định gồm 6 chương, 68 điều, quy định về hành vi vi phạm hành chính, hình thức và mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền lập biên bản, thẩm quyền xử phạt và việc thi hành các hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả trong các lĩnh vực lao động, BHXH và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Trong lĩnh vực BHXH, các hình thức xử phạt chính gồm cảnh cáo hoặc phạt tiền. Tùy tính chất, mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân còn có thể bị áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như tịch thu tang vật vi phạm hành chính, tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề có thời hạn, đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc trục xuất người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam.

Nhận lương hưu, trợ cấp qua tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID

Từ ngày 28/9/2026 áp dụng cơ chế sử dụng tài khoản hưởng an sinh xã hội trên ứng dụng VNeID theo Nghị định 320/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 69/2024/NĐ-CP về định danh và xác thực điện tử.

Theo quy định mới, tài khoản hưởng an sinh xã hội là thông tin định danh trên ứng dụng định danh quốc gia, cho phép chủ thể danh tính điện tử tích hợp thông tin tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động để tiếp nhận các khoản hỗ trợ, hưu trí, chi trả an sinh xã hội và các khoản kinh phí hợp pháp.

Đáng chú ý, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thực hiện chi trả các khoản hỗ trợ, hưu trí, chi trả an sinh xã hội và các khoản kinh phí hợp pháp khác từ ngân sách nhà nước bằng hình thức chuyển khoản đến tài khoản hưởng an sinh xã hội trên ứng dụng định danh quốc gia. Tuy nhiên, trường hợp người thụ hưởng chưa tạo lập tài khoản hưởng an sinh xã hội và chưa có văn bản ủy quyền tiếp nhận thì vẫn thực hiện chi trả theo các hình thức khác theo quy định.

Việc bổ sung cơ chế này tạo thêm phương thức kết nối, chi trả các chế độ an sinh xã hội trên nền tảng số, góp phần nâng cao tính thuận tiện, minh bạch và an toàn trong quá trình chi trả lương hưu, trợ cấp và các khoản hỗ trợ cho người thụ hưởng./.

Những điểm mới đáng chú ý về BHXH, BHYT từ tháng 9/2026 là gì? (Hình từ Internet)

Nhà nước có những chính sách nào đối với bảo hiểm xã hội?

Căn cứ vào Điều 6 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định chính sách của Nhà nước đối với bảo hiểm xã hội là:

- Xây dựng hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng bao gồm trợ cấp hưu trí xã hội, bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm xã hội tự nguyện, bảo hiểm hưu trí bổ sung để hướng tới bao phủ toàn dân theo lộ trình phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội.

- Bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân tham gia bảo hiểm xã hội; có chính sách hỗ trợ về tín dụng cho người lao động có thời gian đóng bảo hiểm xã hội mà bị mất việc làm.

- Ngân sách nhà nước bảo đảm các chế độ của trợ cấp hưu trí xã hội và một số chế độ khác theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024.

- Bảo hộ, bảo toàn và tăng trưởng quỹ bảo hiểm xã hội.

- Hỗ trợ người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện.

- Khuyến khích các địa phương tùy theo điều kiện kinh tế - xã hội, khả năng cân đối ngân sách, kết hợp huy động các nguồn lực xã hội hỗ trợ thêm tiền đóng bảo hiểm xã hội cho người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện và hỗ trợ thêm cho người hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

- Hoàn thiện pháp luật và chính sách về bảo hiểm xã hội; phát triển hệ thống tổ chức thực hiện bảo hiểm xã hội chuyên nghiệp, hiện đại, minh bạch và hiệu quả; ưu tiên đầu tư phát triển hạ tầng công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, giao dịch điện tử và yêu cầu quản lý về bảo hiểm xã hội.

- Khuyến khích tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung.

Người lao động tham gia bảo hiểm xã hội có những quyền lợi nào?

Căn cứ vào Điều 10 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định về người lao động tham gia bảo hiểm xã hội có những quyền lợi sau:

- Hưởng chế độ bảo hiểm xã hội theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024;

- Được cấp sổ bảo hiểm xã hội;

- Được cơ quan bảo hiểm xã hội định kỳ hằng tháng cung cấp thông tin về việc đóng bảo hiểm xã hội thông qua phương tiện điện tử; được cơ quan bảo hiểm xã hội xác nhận thông tin về đóng bảo hiểm xã hội khi có yêu cầu;

- Yêu cầu người sử dụng lao động và các cơ quan, tổ chức có liên quan thực hiện đầy đủ trách nhiệm về bảo hiểm xã hội đối với mình theo quy định của pháp luật;

- Được tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về bảo hiểm xã hội;

- Chủ động đi khám giám định y khoa để xác định mức suy giảm khả năng lao động nếu thuộc trường hợp đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội và được thanh toán phí giám định y khoa khi kết quả giám định y khoa đủ điều kiện để hưởng chế độ bảo hiểm xã hội theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024;

- Khiếu nại, tố cáo và khởi kiện về bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật.