Điểm mới Luật Giám định tư pháp 2025 Luật số 105/2025/QH15 chi tiết thế nào?

Điểm mới Luật Giám định tư pháp 2025 Luật số 105/2025/QH15 chi tiết thế nào?

Ngày 05/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Giám định tư pháp 2025 Luật số 105/2025/QH15.

Luật Giám định tư pháp 2025 Luật số 105/2025/QH15 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2026.

TẢI VỀ Luật Giám định tư pháp 2025 Luật số 105/2025/QH15

Dưới đây là Tổng hợp điểm mới Luật Giám định tư pháp 2025 Luật số 105/2025/QH15:

[1] Bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động giám định tư pháp

Tại Điều 9 Luật Giám định tư pháp 2025 bổ sung một số quy hành vi bị nghiêm cấm như:

- Từ chối tiếp nhận, thực hiện giám định tư pháp mà không có lý do chính đáng; cố ý kéo dài thời gian thực hiện giám định tư pháp, thời gian ban hành kết luận giám định tư pháp.

- Từ chối kết luận giám định tư pháp mà không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan.

- Tiết lộ thông tin trong quá trình thực hiện giám định tư pháp gây ảnh hưởng đến hoạt động tố tụng.

- Lợi dụng danh nghĩa người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp để trục lợi.

- Nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích khác từ đơn vị, tổ chức, cá nhân để làm sai lệch việc trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp hoặc để làm sai lệch kết quả, kết luận giám định tư pháp.

- Lợi dụng việc trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp để gây khó khăn, cản trở hoạt động tố tụng.

- Lạm dụng việc trưng cầu giám định tư pháp trong hoạt động tố tụng hình sự để thay thế công tác điều tra, thực hiện nghĩa vụ chứng minh của cơ quan tiến hành tố tụng.

[2] Bổ sung thẩm quyền bổ nhiệm giám định viên tư pháp của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao

Tại khoản 1 Điều 9 Luật Giám định tư pháp 2012 quy định như sau:

Điều 9. Thẩm quyền, trình tự, thủ tục bổ nhiệm giám định viên tư pháp

1. Bộ trưởng Bộ Y tế bổ nhiệm giám định viên pháp y, giám định viên pháp y tâm thần hoạt động tại các cơ quan ở trung ương.

Bộ trưởng Bộ Công an bổ nhiệm giám định viên kỹ thuật hình sự hoạt động tại các cơ quan ở trung ương.

Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ bổ nhiệm giám định viên tư pháp hoạt động trong các lĩnh vực khác tại các cơ quan ở trung ương thuộc phạm vi quản lý.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh) bổ nhiệm giám định viên tư pháp ở địa phương.

[...]

Tại Điều 11 Luật Giám định tư pháp 2025 quy định như sau:

Điều 11. Bổ nhiệm, miễn nhiệm giám định viên tư pháp

1. Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao bổ nhiệm, miễn nhiệm giám định viên tư pháp đối với người làm việc tại cơ quan, đơn vị thuộc thẩm quyền quản lý.

2. Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố bổ nhiệm, miễn nhiệm giám định viên tư pháp đối với người làm việc tại cơ quan, đơn vị, tổ chức thuộc thẩm quyền quản lý của địa phương; cá nhân đăng ký thường trú tại địa phương, trừ trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này.

[...

Như vậy, từ ngày 01/5/2026, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao được trao thẩm quyền bổ nhiệm giám định viên tư pháp đối với người làm việc tại cơ quan, đơn vị thuộc thẩm quyền quản lý.

[3] Tổ chức lại hệ thống các tổ chức giám định tư pháp công lập

Tại khoản 2, khoản 3, khoản 4 Điều 9 Luật Giám định tư pháp 2012 quy định như sau:

Điều 12. Tổ chức giám định tư pháp công lập

[...]

2. Tổ chức giám định tư pháp công lập về pháp y bao gồm:

a) Viện pháp y quốc gia thuộc Bộ Y tế;

b) Trung tâm pháp y cấp tỉnh;

c) Viện pháp y quân đội thuộc Bộ Quốc phòng;

d) Trung tâm giám định pháp y thuộc Viện khoa học hình sự, Bộ Công an.

3. Tổ chức giám định tư pháp công lập về pháp y tâm thần bao gồm:

a) Viện pháp y tâm thần trung ương thuộc Bộ Y tế;

b) Trung tâm pháp y tâm thần khu vực thuộc Bộ Y tế.

Căn cứ yêu cầu giám định pháp y tâm thần của hoạt động tố tụng và điều kiện thực tế của các khu vực, vùng miền trong cả nước, Bộ trưởng Bộ Y tế xem xét, quyết định thành lập Trung tâm pháp y tâm thần khu vực sau khi thống nhất ý kiến với Bộ trưởng Bộ Tư pháp.

4. Tổ chức giám định tư pháp công lập về kỹ thuật hình sự bao gồm:

a) Viện khoa học hình sự thuộc Bộ Công an;

b) Phòng kỹ thuật hình sự thuộc Công an cấp tỉnh;

c) Phòng giám định kỹ thuật hình sự thuộc Bộ Quốc phòng.

Tại khoản 1, khoản 2, khoản 3, khoản 4 Điều 17 Luật Giám định tư pháp 2025, từ ngày 01/5/2026, hệ thống các tổ chức giám định tư pháp công lập như sau:

- Tổ chức giám định tư pháp công lập trong lĩnh vực pháp y bao gồm:

+ Tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc Bộ Y tế;

+ Tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc Bộ Quốc phòng;

+ Tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc Bộ Công an;

+ Tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc Sở Y tế tỉnh, thành phố.

- Tổ chức giám định tư pháp công lập trong lĩnh vực pháp y tâm thần thuộc Bộ Y tế.

- Tổ chức giám định tư pháp công lập trong lĩnh vực kỹ thuật hình sự bao gồm:

+ Tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc Bộ Công an;

+ Tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc Bộ Quốc phòng;

+ Tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc Viện kiểm sát nhân dân tối cao;

+ Tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc Công an tỉnh, thành phố.

- Tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc Viện kiểm sát nhân dân tối cao quy định tại điểm c khoản 3 Điều 17 Luật Giám định tư pháp 2025 thực hiện giám định chuyên ngành âm thanh, kỹ thuật số và điện tử.

Tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc Công an tỉnh, thành phố quy định tại điểm d khoản 3 Điều 17 Luật Giám định tư pháp 2025 thực hiện giám định chuyên ngành pháp y tử thi và giám định chuyên ngành pháp y thương tích.

[4] Bổ sung quyền và nghĩa vụ của giám định viên tư pháp

Tại Điều 12 Luật Giám định tư pháp 2025 bổ sung một số quyền và nghĩa vụ của giám định viên tư pháp như:

- Giám định viên tư pháp có các quyền sau:

+ Thành lập, tham gia thành lập, làm việc theo chế độ hợp đồng lao động tại văn phòng giám định tư pháp hoặc làm việc theo chế độ hợp đồng lao động tại cơ quan, đơn vị, tổ chức theo quy định của pháp luật;

+ Thành lập, tự nguyện tham gia hội giám định viên tư pháp theo quy định của pháp luật về hội;

+ Hưởng chế độ, chính sách theo quy định của Luật Giám định tư pháp 2025 và quy định khác của pháp luật có liên quan;

+ Các quyền quy định tại khoản 1 Điều 24 Luật Giám định tư pháp 2025 và quyền khác theo quy định của pháp luật có liên quan.

- Giám định viên tư pháp có các nghĩa vụ sau:

+ Tuân thủ nguyên tắc, trình tự, thủ tục giám định tư pháp quy định tại Luật Giám định tư pháp 2025;

+ Tham gia khóa bồi dưỡng kiến thức pháp luật và nghiệp vụ giám định tư pháp hằng năm;

+ Thực hiện giám định theo trưng cầu, yêu cầu của người trưng cầu, người yêu cầu giám định hoặc theo phân công của cơ quan, đơn vị, tổ chức được trưng cầu, yêu cầu giám định;

+ Các nghĩa vụ quy định tại khoản 2 Điều 24, khoản 2 Điều 38 của Luật Giám định tư pháp 2025 và nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật có liên quan.

[5] Mở rộng thêm lĩnh vực hoạt động của Văn phòng giám định tư pháp

Tại khoản 1 Điều 14 Luật Giám định tư pháp 2012 quy định như sau:

Điều 14. Văn phòng giám định tư pháp

1. Văn phòng giám định tư pháp là tổ chức giám định tư pháp ngoài công lập, được thành lập trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, xây dựng, cổ vật, di vật, bản quyền tác giả.

[...]

Tại Điều 12 Luật Giám định tư pháp 2025, từ ngày 01/5/2026, Văn phòng giám định tư pháp được thành lập và đăng ký hoạt động trong các lĩnh vực, chuyên ngành như:

- Lĩnh vực kỹ thuật hình sự gồm các chuyên ngành tài liệu, kỹ thuật số và điện tử, dấu vết đường vân, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 12 Luật Giám định tư pháp 2025;

- Lĩnh vực pháp y gồm chuyên ngành ADN, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 12 Luật Giám định tư pháp 2025;

- Lĩnh vực văn hóa gồm các chuyên ngành cổ vật, di vật, bản quyền tác giả;

- Lĩnh vực tài chính;

- Lĩnh vực ngân hảng;

- Lĩnh vực xây dựng;

- Lĩnh vực tài nguyên.

[...Đang tiếp tục cập nhật Điểm mới Luật Giám định tư pháp 2025 Luật số 105 2025 QH15].

* Trên đây là nội dung Điểm mới Luật Giám định tư pháp 2025 Luật số 105 2025 QH15 chi tiết thế nào?

Điểm mới Luật Giám định tư pháp 2025 Luật số 105/2025/QH15 chi tiết thế nào? (Hình từ Internet)

Từ 1/5/2026 Có mấy nguyên tắc thực hiện giám định tư pháp?

Căn cứ theo Điều 4 Luật Giám định tư pháp 2025, từ ngày 01/5/2026, có 05 nguyên tắc thực hiện giám định tư pháp gồm:

- Tuân thủ pháp luật, tuân theo trình tự, thủ tục giám định, phương pháp khoa học, kỹ thuật, nghiệp vụ, quy trình giám định, quy chuẩn chuyên môn trong hoạt dộng giám định.

- Trung thực, chính xác, khách quan, vô tư, kịp thời.

- Độc lập trong quá trình thực hiện giám định, đưa ra kết luận giám định.

- Chỉ kết luận về chuyên môn những vấn đề trong phạm vi được trưng cầu, yêu cầu giám định.

- Chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận giám định.

Từ 1/5/2026 Nhà nước có chính sách gì đối với hoạt động giám định tư pháp?

Căn cứ theo Điều 5 Luật Giám định tư pháp 2025, từ ngày 01/5/2026, các chính sách của Nhà nước đối với hoạt động giám định tư pháp gồm:

- Nhà nước đầu tư, phát triển hệ thống tổ chức giám định tư pháp công lập trong các lĩnh vực có nhu cầu giám định lớn, thường xuyên để đáp ứng yêu cầu của hoạt động tố tụng; có chính sách ưu đãi, tạo điều kiện thuận lợi gắn với kiểm soát chặt chẽ về chất lượng giám định đối với tổ chức giám định tư pháp ngoài công lập, tổ chức giám định tư pháp theo vụ việc hoặc đơn vị, tổ chức, cá nhân khác khi tham gia hoạt động giám định tư pháp.

- Nhà nước có chính sách ưu tiên đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ đối với người giám định tư pháp; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số; xây dựng cơ sở dữ liệu về giám định tư pháp.