Giải đáp tình huống tổ đội nhân công PHẢI ĐÓNG BHXH BẮT BUỘC khi làm việc từ 1 tháng trở lên, KẾ TOÁN cần biết?

Kính gửi: Bộ tài chính Công ty chúng tôi hiện có phát sinh việc giao khoán thi công xây dựng cho một tổ đội nhân công xây dựng. Cụ thể, Công ty ký hợp đồng khoán việc thi công xây dựng trực tiếp với người đội trưởng tổ đội. Đồng thời, để phục vụ công tác quản lý hồ sơ, thanh toán và khấu trừ thuế, Công ty có lập/xác nhận danh sách từng công nhân tham gia thực hiện công việc trong tổ đội theo thông tin do người đội trưởng cung cấp. Tổ đội xây dựng nêu trên không phải là doanh nghiệp, không phải là hộ kinh doanh và không có đăng ký kinh doanh riêng. Người đội trưởng tổ đội là người đại diện nhận khoán, điều phối nhân công, phân chia công việc trong nội bộ tổ đội và phối hợp với Công ty trong quá trình thực hiện công việc. Trên thực tế, do đặc thù của hoạt động thi công xây dựng, quá trình thực hiện công việc có các yếu tố như: phân công hạng mục thi công, giám sát tiến độ, kiểm tra chất lượng, giám sát an toàn lao động và nghiệm thu khối lượng hoàn thành. Tuy nhiên, Công ty không trực tiếp quản lý nhân sự trong tổ đội theo hình thức quản lý lao động thường xuyên. Các công nhân chịu sự điều hành, giám sát trực tiếp của người đội trưởng tổ đội. Công ty chủ yếu thực hiện việc giao khối lượng công việc, kiểm tra chất lượng, giám sát tiến độ và nghiệm thu kết quả thi công theo hợp đồng khoán. Về việc thanh toán, Công ty đã chuyển khoản thanh toán tiền công khoán cho từng cá nhân trong tổ đội theo danh sách do người đội trưởng cung cấp. Đồng thời, về nghĩa vụ thuế, Công ty đã thực hiện khấu trừ 10% thuế thu nhập cá nhân đối với từng cá nhân trong tổ đội theo quy định đối với khoản chi trả cho cá nhân không đăng ký kinh doanh. Tuy nhiên, Công ty còn băn khoăn về nghĩa vụ tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với trường hợp nêu trên. Vì vậy, Công ty kính đề nghị Cơ quan Bảo hiểm xã hội hướng dẫn, làm rõ các nội dung sau:

1. Trường hợp Công ty ký hợp đồng khoán việc thi công xây dựng với người đội trưởng tổ đội; các công nhân trong tổ đội chịu sự điều hành, giám sát trực tiếp của người đội trưởng; Công ty không trực tiếp quản lý người lao động về thời gian làm việc, kỷ luật lao động, tiền lương hằng tháng mà chỉ giao khoán khối lượng công việc, giám sát tiến độ, kiểm tra chất lượng và nghiệm thu kết quả thi công, thì quan hệ này có bị xác định là quan hệ lao động thuộc đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc hay không?

2. Việc Công ty đã thực hiện khấu trừ 10% thuế TNCN đối với từng cá nhân trong tổ đội theo danh sách do người đội trưởng cung cấp có làm thay đổi, loại trừ hoặc ảnh hưởng đến nghĩa vụ tham gia BHXH bắt buộc hay không?

3. Trường hợp Cơ quan BHXH xác định các cá nhân trong tổ đội thuộc đối tượng phải tham gia BHXH bắt buộc và phát sinh truy thu, kính đề nghị Cơ quan BHXH hướng dẫn rõ đối tượng bị truy thu là: • Công ty chúng tôi, với tư cách là đơn vị giao khoán, ký hợp đồng khoán việc và nghiệm thu kết quả thi công; • Người đội trưởng tổ đội xây dựng, với tư cách là người đại diện nhận khoán, trực tiếp điều hành, quản lý và phân chia thu nhập cho các công nhân; Công ty kính đề nghị Cơ quan xem xét, có ý kiến hướng dẫn để Công ty có căn cứ thực hiện đúng quy định pháp luật, hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng khoán thi công xây dựng với tổ đội nhân công. Công ty xin trân trọng cảm ơn

Liên quan đến nội dung câu hỏi, Bảo hiểm xã hội Việt Nam trả lời Quý độc giả như sau:

Căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 13, khoản 2 Điều 18 của Bộ luật Lao động năm 2019:

- Hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động. Trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động.

- Đối với công việc theo mùa vụ, công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng thì nhóm người lao động từ đủ 18 tuổi trở lên có thể ủy quyền cho một người lao động trong nhóm để giao kết hợp đồng lao động; trong trường hợp này, hợp đồng lao động phải được giao kết bằng văn bản và có hiệu lực như giao kết với từng người lao động. Hợp đồng lao động do người được ủy quyền ký kết phải kèm theo danh sách ghi rõ họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, nơi cư trú và chữ ký của từng người lao động.

Theo quy định tại điểm a khoản 1, khoản 3 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 thì:

- Người lao động là công dân Việt Nam thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc bao gồm người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, kể cả trường hợp người lao động và người sử dụng lao động thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên;

- Người sử dụng lao động thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc bao gồm cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập; cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp thuộc Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và tổ chức cơ yếu; tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội khác; cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam; doanh nghiệp, tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, hộ kinh doanh, tổ chức khác và cá nhân có thuê mướn, sử dụng lao động theo hợp đồng lao động. Đối chiếu các quy định nêu trên, việc công ty ký hợp đồng khoán việc thi công xây dựng trực tiếp với một người (người đội trưởng của tổ đội), có lập và xác nhận danh sách từng công nhân tham gia thực hiện công việc trong tổ đội theo thông tin do người đội trưởng cung cấp và công ty thực hiện việc giao khối lượng công việc, kiểm tra chất lượng, giám sát tiến độ và nghiệm thu kết quả thi công theo hợp đồng khoán, thuộc trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động.

Do đó, người (người đội trưởng của tổ đội) và từng công nhân tham gia thực hiện công việc trong tổ đội có làm việc từ 01 tháng trở lên và Công ty thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc; công ty có trach nhiệm phối hợp với người lao động để lập hồ sơ, đóng và truy đóng BHXH bắt buộc theo đúng quy định của pháp luật.

Theo quy định của pháp luật về BHXH thì việc Công ty đã thực hiện khấu trừ 10% thuế thu nhập cá nhân đối với từng cá nhân trong tổ đội theo danh sách do người đội trưởng cung cấp không làm thay đổi, loại trừ hoặc ảnh hưởng đến trách nhiệm tham gia BHXH bắt buộc.