BẢO HIỂM

Phân biệt chế độ thai sản 2026 đối với BHXH bắt buộc và tự nguyện khi sinh con

Chuyên viên pháp lý Kiều Diễm

13:33 30/07/26

Bài viết dưới đây sẽ phân biệt chế độ thai sản 2026 đối với BHXH bắt buộc và tự nguyện khi sinh con bao gồm điều kiện hưởng, thời gian nghỉ thai sản và tiền trợ cấp thai sản được nhận.

>> Hợp đồng khoán việc vẫn phải đóng BHXH 2026 (Tham khảo trả lời của BHXH Việt Nam)

>> Công văn 2792/BHXH-QLT về BHXH hộ kinh doanh mới nhất 2026 (HKD dưới 1 tỷ không đóng BHXH bắt buộc)

1. Chế độ thai sản 2026 đối với BHXH bắt buộc

1.1. Điều kiện hưởng chế độ thai sản 2026

Lao động nữ sinh con đã đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước thời điểm sinh con. Lao động nam chỉ cần đang đóng BHXH bắt buộc có vợ sinh con thì được hưởng chế độ thai sản, không phụ thuộc vào thời gian đóng BHXH bao lâu.

Căn cứ pháp lý: Điều 50 Luật Bảo hiểm xã hội 2024

1.2. Thời gian nghỉ thai sản 2026

- Lao động nữ sinh con được nghỉ thai sản 06 tháng, thời gian nghỉ trước khi sinh tối đa 02 tháng. Nếu sinh con thứ 2 thì lao động nữ được nghỉ thai sản 7 tháng, thời gian nghỉ trước khi sinh tối đa 02 tháng. Nếu sinh đôi trở lên thì tính từ con thứ 02 trở đi, cứ mỗi con, được nghỉ thêm 01 tháng.

- Lao động nam được nghỉ 5 ngày làm việc khi vợ sinh con; 7 ngày làm việc nếu sinh con phải phẫu thuật hoặc dưới 32 tuần tuổi. Nếu vợ sinh đôi/sinh con thứ hai thì được nghỉ 10 ngày. Trường hợp vợ sinh đôi phải phẫu thuật thì được nghỉ 14 ngày làm việc. Trường hợp sinh ba trở lên thì được nghỉ thêm 03 ngày làm việc cho mỗi con tính từ con thứ ba trở đi.

(Theo Khoản 2 Điều 53 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 2 Điều 29 Luật Dân số 2025)

1.3. Mức hưởng chế độ thai sản 2026

- Đối với động nữ:

Lao động nữ sinh con có thể nhận được 03 khoản tiền sau:

(1) Tiền trợ cấp thai thai sản hàng tháng: mỗi tháng nhận 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 06 tháng gần nhất trước khi nghỉ sinh.

(2) Tiền trợ cấp thai sản một lần: 5,06 triệu đồng/con.

(3) Tiền trợ cấp dưỡng sức sau sinh (nếu có): 759.000 đồng/ngày.

Nếu lao động nữ sinh con thứ hai, trong khoảng thời gian 30 ngày kể từ ngày hết thời gian nghỉ thai sản (7 tháng) mà sức khỏe chưa phục hồi thì được nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản (5 ngày, 7 ngày, 10 ngày tùy trường hợp):

- 10 ngày đối với lao động nữ sinh một lần từ hai con trở lên;

- 07 ngày đối với lao động nữ sinh con phải phẫu thuật;

- 05 ngày đối với trường hợp khác.

Mức hưởng cho một ngày nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản bằng 30% mức lương cơ sở (759.000 đồng/ngày).

- Đối với lao động nam:

02 khoản tiền thai sản của chồng khi vợ sinh con từ 1/7/2026 như sau:

(1) Trợ cấp thai sản

Điều kiện: Lao động nam đang tham gia BHXH bắt buộc có vợ sinh con

Tiền trợ cấp = (Mức bình quân tiền lương 6 tháng gần nhất/24) X Số ngày nghỉ

Ví dụ: Mức bình quân của tiền lương đóng BHXH là: 07 triệu đồng.

- Vợ sinh thường (5 ngày): 1.458.333 đồng.

- Vợ sinh mổ (7 ngày): 2.041.666 đồng.

- Vợ sinh con thứ 2 (10 ngày): 2.916.666 đồng.

- Vợ sinh đôi mổ (14 ngày): 4.083.333 đồng.

(2) Trợ cấp 1 lần khi vợ sinh con

Điều kiện: Vợ sinh con nhưng không tham gia BHXH hoặc tham gia nhưng không đủ điều kiện hưởng thai sản, chồng tham gia BHXH từ đủ 6 tháng BHXH trong vòng 12 tháng trước khi vợ sinh con thì được nhân tiền trợ cấp 1 lần khi vợ sinh con.

Mức hưởng tiền trợ cấp một lần khi vợ sinh con từ ngày 1/7/2026 là 5,06 triệu đồng/con.

Căn cứ pháp lý: Điểm g khoản 1 Điều 50, khoản 1, khoản 4 Điều 58 và khoản 2 Điều 59 Luật Bảo hiểm xã hội 2024

Xem chi tiết tại các bài viết sau:

>> Chế độ thai sản sinh con thứ 2 từ 1/7/2026 (điều kiện, mức hưởng, thủ tục)

>> Chế độ thai sản của chồng khi vợ sinh con thứ 2 từ 1/7/2026

>> Tổng hợp chế độ thai sản 2026 (điểm mới, điều kiện, mức hưởng)

Phân biệt chế độ thai sản 2026 đối với BHXH bắt buộc và tự nguyện khi sinh con

(Ảnh minh họa - Nguồn Internet)

2. Chế độ thai sản 2026 đối với BHXH tự nguyện

Năm 2026, người tham gia BHXH tự nguyện sẽ được hưởng trợ cấp thai sản khi sinh con với mức hưởng 02 triệu đồng/con.

Chi tiết chế độ thai sản 2026 đối với BHXH tự nguyện như sau:

2.1. Điều kiện hưởng chế độ thai sản BHXH tự nguyện 2026

Người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng trợ cấp thai sản khi đã đóng BHXH từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con và thuộc một trong các trường hợp:

- Lao động nữ sinh con.

- Lao động nam có vợ sinh con.

Nói một cách dễ hiểu, lao động nữ sinh con hoặc lao động nam có vợ sinh con có đóng BHXH tự nguyện từ đủ 6 tháng trở lên trong 12 tháng trước khi sinh con thì được hưởng trợ cấp thai sản.

Một số lưu ý:

- Nếu chỉ có mẹ tham gia BHXH và mẹ chết sau khi sinh con thì cha hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng được hưởng trợ cấp thai sản.

- Trường hợp cả cha và mẹ đều đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản theo BHXH tự nguyện thì chỉ một người (cha hoặc mẹ) được hưởng.

- Người đồng thời đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản theo BHXH tự nguyện và chế độ thai sản theo BHXH bắt buộc chỉ được hưởng chế độ thai sản theo BHXH bắt buộc.

- Trường hợp mẹ đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản theo BHXH bắt buộc, cha đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản theo BHXH tự nguyện thì cả hai đều được hưởng theo chế độ tương ứng của mình.

- Trường hợp cha đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản theo BHXH bắt buộc, mẹ đủ điều kiện hưởng trợ cấp thai sản theo BHXH tự nguyện thì cả hai đều được hưởng theo chế độ tương ứng của mình.

(Theo Điều 94 Luật Bảo hiểm xã hội 2024)

2.2. Mức hưởng chế độ thai sản BHXH tự nguyện 2026

Khác với chế độ thai sản BHXH bắt buộc được nhận 03 khoản tiền (tiền trợ cấp thai sản hàng tháng, trợ cấp một lần và tiền trợ cấp dưỡng sức sau sinh), chế độ thai sản BHXH tự nguyện 2026 chỉ nhận được 01 khoản tiền trợ cấp thai sản là 02 triệu đồng/con.

(Theo Điều 95 Luật Bảo hiểm xã hội 2024)

Xem chi tiết tại bài viết: Chế độ thai sản BHXH tự nguyện 2026 (điều kiện, mức hưởng, thủ tục)

3. Bảng tóm tắt chế độ thai sản 2026 đối với BHXH bắt buộc và tự nguyện khi sinh con

Tiêu chí	BHXH bắt buộc	BHXH tự nguyện
Điều kiện hưởng	- Lao động nữ: Đóng BHXH từ đủ 06 tháng trong 12 tháng trước khi sinh. - Lao động nam: Chỉ cần đang tham gia BHXH bắt buộc khi vợ sinh con.	Lao động nữ sinh con hoặc lao động nam có vợ sinh con phải đóng BHXH tự nguyện từ đủ 06 tháng trong 12 tháng trước khi sinh.
Thời gian nghỉ hưởng thai sản	Lao động nữ nghỉ 06 tháng (07 tháng nếu sinh con thứ 2) Lao động nam được nghỉ từ 05 - 14 ngày làm việc tùy trường hợp.	Không có chế độ nghỉ hưởng thai sản.
Trợ cấp thai sản hằng tháng	Mỗi tháng bằng 100% mức bình quân tiền lương đóng BHXH của 06 tháng gần nhất trước khi nghỉ sinh.	Không có.
Trợ cấp thai sản một lần	5,06 triệu đồng/con.	02 triệu đồng/con.
Dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau sinh	Từ 05 - 10 ngày, mức hưởng 759.000 đồng/ngày nếu đủ điều kiện.	Không có.
Chế độ đối với lao động nam	Được nghỉ hưởng chế độ thai sản và hưởng trợ cấp theo số ngày nghỉ; có thể được trợ cấp một lần khi vợ không đủ điều kiện hưởng.	Chỉ được hưởng trợ cấp 02 triệu đồng/con nếu đủ điều kiện, không được nghỉ hưởng thai sản.
Tổng quyền lợi	Hưởng nhiều chế độ: nghỉ thai sản, trợ cấp hằng tháng, trợ cấp một lần, dưỡng sức (nếu đủ điều kiện).	Chỉ có 01 khoản trợ cấp thai sản 02 triệu đồng/con.

- Nội dung nêu trên là phần giải đáp, tư vấn của chúng tôi dành cho khách hàng của Pháp luật doanh nghiệp. Nếu quý khách còn vướng mắc, vui lòng gửi về Email [email protected].

- Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo;

- Điều khoản được áp dụng có thể đã hết hiệu lực tại thời điểm bạn đang đọc.