Công văn 2231: Quy định nổi bật về thuế TNCN tại Thông tư 87/2026 gồm những nội dung gì?

Công văn 2231: Quy định nổi bật về thuế TNCN tại Thông tư 87/2026 gồm những nội dung gì?

Ngày 31/7/2026, Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí ban hành Công văn 2231/CST-TN năm 2026 về việc giới thiệu điểm mới Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC.

Ngày 10/12/2025, Quốc hội thông qua Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025. Tại Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 giao Chính phủ quy định chi tiết một số điều. Căn cứ quy định tại Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 và Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025, ngày 30/6/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025. Cùng với đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 87/2026/TT-BTC quy định chỉ tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

Tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP ngoài việc tiếp tục kế thừa các quy định tại các Nghị định và Thông tư về thuế TNCN trước đây vẫn còn phù hợp đã quy định chi tiết về các nội dung mà Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 đã sửa đổi, bổ sung so với pháp luật về thuế TNCN trước đây. Căn cứ quy định tại Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP, tại Thông tư 87/2026/TT-BTC đã hướng dẫn chi tiết về mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc mà người nộp thuế được giảm trừ gia cảnh và hồ sơ xác định người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh.

Cụ thể, quy định mới về thuế TNCN tại Thông tư 87/2026/TT-BTC như sau:

(1) Về mức thu nhập làm căn cứ xác định người phụ thuộc mà người nộp thuế được áp dụng giảm trừ gia cảnh

Căn cứ mức thu nhập bình quân, mức chi tiêu bình quân và tiêu chí về thu nhập của hộ nghèo, hộ cận nghèo giai đoạn 2026-2030, Thông tư 87/2026/TT-BTC quy định mức thu nhập để xác định người phụ thuộc là không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 03 triệu đồng (quy định trước đây là 1 triệu đồng).

(2) Về hồ sơ xác định người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh quy định tại Điều 47 của Nghị định 253/2026/NĐ-CP

Trên cơ sở kế thừa các quy định hiện hành đã thực hiện ổn định, Thông tư đã bổ sung quy định về hồ sơ đối với các trường hợp mới được bổ sung tại Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 như người mất năng lực hành vi dân sự, quy định tiêu chí cụ thể hơn đối với người không có khả năng lạo động và cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng theo quy định tại Nghị định 253/2026/NĐ-СР.

Đặc biệt, để đáp ứng yêu cầu về tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường khai thác, sử dụng dữ liệu thông tin trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành,... nhất là trong bối cảnh hệ thống thông tin trên Cơ sở dữ liệu quốc gia đã khá đầy đủ và đồng bộ.... và nhằm giảm chi phí thực hiện cho người nộp thuế, tại Thông tư 87/2026/TT-BTC quy định nguyên tắc trường hợp khai thác được thông tin trên cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành... thì không yêu cầu người nộp thuế cung cấp hồ sơ, giấy tờ chứng minh.

Nội dung cụ thể được thể hiện tại khoản 9 Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC như sau:

"9. Trên cơ sở thông tin đăng ký thuế, cơ quan thuế khai thác, sử dụng dữ liệu thông tin trong Cổng Dịch vụ công Quốc gia, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành do cơ quan nhà nước quản lý được chia sẻ, khai thác theo quy định của pháp luật để làm căn cứ xác định người phụ thuộc được giảm trừ gia cảnh.

Trường hợp cơ quan thuế không thể khai thác, sử dụng được dũ liệu thông tin xác định người phụ thuộc trong Cổng Dịch vụ công Quốc gia, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, cơ sở đữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành do cơ quan nhà nước quản lý được chia sẻ, khai thác theo quy định của pháp luật thì người nộp thuể cung cấp các giấy tờ liên quan đến việc xác định người phụ thuộc quy định tại Điều này".

(3) Về thuế TNCN đối với chuyển nhượng chứng khoán phái sinh quy định tại khoản 5 Điều 54 của Nghị định 253/2026/NĐ-CP

Theo quy định của Luật Chứng khoán 2019 thì chứng khoán phái sinh là công cụ tài chính dưới dạng hợp đồng, bao gồm hợp đồng quyền chọn, hợp đồng tương lai và hợp đồng kỳ hạn. Tuy nhiên, thực tế hiện nay chỉ có chứng khoán phái sinh dưới dạng hợp đồng tương lai đã được triển khai và giao dịch trên thị trường. Vì vậy, tại Thông tư 87/2026/TT-BTC quy định thuế TNCN đối với chuyển nhượng chứng khoán phái sinh dưới dạng hợp đồng tương lai.

Căn cứ vào quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 cũng như việc thực hiện chính sách thuế TNCN đối với chuyển nhượng chứng khoán phái sinh đang thực hiện ổn định thời gian qua và để đảm bảo thống nhất với nội dung quy định về xác định giá chuyển nhượng trong trường hợp nhà thầu nước ngoài chuyển nhượng chứng khoán phái sinh, tại Thông tư 87/2026/TT-BTC quy định thuế TNCN đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán phái sinh được xác định bằng giá chuyển nhượng nhân (x) với thuế suất 0,1% theo từng lần chuyển nhượng. Trong đó:

Giá chuyển nhượng đối với hợp đồng tương lai là giá chuyển nhượng hợp đồng tương lai từng lần. Trong đó, giá chuyển nhượng hợp đồng tương lai từng lần được xác định bằng giá thanh toán của hợp đồng tương lai tại thời điểm xác định thu nhập tính thuế nhân (x) hệ số nhân hợp đồng nhân (x) với số lượng hợp đồng nhân (x) với tỷ lệ ký quỹ ban đầu chia (:) cho 2. Tỷ lệ ký quỹ ban đầu do Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam công bố theo quy định.

Thời điểm xác định thu nhập tính thuế đối với chứng khoán phái sinh là hợp đồng tương lại là thời điểm khớp lệnh mua, bán hợp đồng tương lai của nhà đầu tư trên hệ thống giao dịch của Sở Giao dịch chứng khoán hoặc thời điểm hợp đồng tương lai đáo hạn.

Công văn 2231: Quy định mới về thuế TNCN tại Thông tư 87/2026 gồm những nội dung gì? (Hình từ Internet)

Hồ sơ đăng ký người phụ thuộc là con gồm những giấy tờ gì?

Căn cứ Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC quy định như sau hồ sơ đăng ký người phụ thuộc là con của người nộp thuế được quy định như sau:

- Đối với con đẻ: bản chụp Giấy khai sinh của con hoặc bản chụp Quyết định việc nhận cha, mẹ, con hoặc văn bản của cơ quan có thẩm quyền xác nhận mối quan hệ cha, mẹ với con và bản chụp thẻ Căn cước của con trong trường hợp đã được cấp Căn cước;

- Đối với con nuôi: bản chụp Giấy khai sinh của con; bản chụp thẻ Căn cước của con trong trường hợp đã được cấp Căn cước và bản chụp Quyết định công nhận Giấy chứng nhận việc nuôi con nuôi của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;

- Đối với con riêng của vợ hoặc con riêng của chồng: bản chụp Giấy khai sinh của con; bản chụp thẻ Căn cước của con trong trường hợp đã được cấp Căn cước và bản chụp Giấy chứng nhận kết hôn của người nộp thuế hoặc các giấy tờ khác do cơ quan có thẩm quyền cấp để chứng minh mối quan hệ với con riêng của vợ hoặc con riêng của chồng;

- Đối với con từ đủ 18 tuổi trở lên là người mất năng lực hành vi dân sự, người khuyết tật thì ngoài các hồ sơ chứng minh mối quan hệ là con tương ứng với các trường hợp quy định tại các điểm a, b và c khoản 1 Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC, hồ sơ xác định người phụ thuộc cần có thêm bản chụp Giấy xác nhận mất năng lực hành vi dân sự theo quy định của pháp luật hoặc bản chụp Giấy xác nhận khuyết tật theo quy định của pháp luật về người khuyết tật;

- Đối với con đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp hoặc học nghề, kể cả con từ đủ 18 tuổi trở lên đang học bậc học phổ thông (tính cả trong thời gian chờ kết quả thi từ tháng 6 đến tháng 9 năm lớp 12) thì ngoài các hồ sơ chứng minh mối quan hệ là con tương ứng với các trường hợp quy định tại các điểm a, b và c khoản 1 Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC, hồ sơ xác định người phụ thuộc cần có thêm bản chụp thẻ sinh viên hoặc bản khai có xác nhận của nhà trường hoặc giấy tờ khác chứng minh đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, trung học phổ thông hoặc học nghề.

- Hồ sơ xác định người phụ thuộc là người không có khả năng lao động thì ngoài các hồ sơ chứng minh mối quan hệ tương ứng với các trường hợp quy định tại các khoản 1, 2, 3 và 4 Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC, hồ sơ xác định người phụ thuộc cần có thêm giấy tờ chứng minh là người có tỷ lệ suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên xác định theo quy định của pháp luật.

Thời hạn đăng ký người phụ thuộc năm 2026 là khi nào?

Căn cứ khoản 2 Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định nguyên tắc giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc 2026 như sau:

Nguyên tắc giảm trừ gia cảnh

...

2. Giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc

a) Người nộp thuế được tính giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc nếu người nộp thuế đã đăng ký thuế và đăng ký người phụ thuộc. Thời hạn đăng ký người phụ thuộc cùng với hồ sơ chứng minh người phụ thuộc trước ngày 31 tháng 12 của năm tính thuế và thực hiện ổn định cho các năm sau nếu không có thay đổi.

Trường hợp người nộp thuế chưa tính giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc trong năm tính thuế thì được tính giảm trừ cho người phụ thuộc kể từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng;

b) Khi người nộp thuế đăng ký giảm trừ cho người phụ thuộc sẽ được tạm tính giảm trừ gia cảnh trong năm kể từ khi đăng ký người phụ thuộc (được tính đủ theo tháng).

Trường hợp nhiều người nộp thuế có chung người phụ thuộc phải nuôi dưỡng thì người nộp thuế tự thỏa thuận để đăng ký giảm trừ gia cảnh vào một người nộp thuế trong năm tính thuế. Trường hợp có thay đổi về thỏa thuận thì việc thay đổi áp dụng cho kỳ tính thuế tiếp theo;

c) Trường hợp người nộp thuế có nhiều nguồn thu nhập từ tiền lương, tiền công thì được lựa chọn nơi đăng ký giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc và phải đảm bảo mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần vào một người nộp thuế trong năm tính thuế.

...

Như vậy, thời hạn đăng ký người phụ thuộc cùng với hồ sơ chứng minh người phụ thuộc trước ngày 31/12 của năm tính thuế, tức ngày 30/12/2026 và thực hiện ổn định cho các năm sau nếu không có thay đổi.