Các khoản thu nhập nào tính thuế TNCN nhưng không được khấu trừ thuế, khai thuế thay, nộp thuế thay theo Nghị định 253/2026?

Các khoản thu nhập nào tính thuế TNCN nhưng không được khấu trừ thuế, khai thuế thay, nộp thuế thay theo Nghị định 253/2026?

Tại khoản 4 Điều 67 Nghị định 253/2026/NĐ-CP có quy định các loại thu nhập tính thuế TNCN nhưng không thực hiện khấu trừ thuế, khai thuế thay, nộp thuế thay như sau:

Khấu trừ thuế, khai thuế thay, nộp thuế thay

...

4. Các loại thu nhập không thực hiện khấu trừ thuế, khai thuế thay, nộp thuế thay, bao gồm:

a) Thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú, trừ thu nhập từ hoạt động kinh doanh thông qua chủ quản nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số có chức năng đặt hàng trực tuyến và chức năng thanh toán, thu nhập từ hoạt động hợp tác kinh doanh với tổ chức, thu nhập từ hoạt động làm đại lý bán đúng giá đối với hoạt động bảo hiểm, xổ số, bán hàng đa cấp, thu nhập từ thực hiện hoạt động môi giới ký hợp đồng với tổ chức;

b) Thu nhập từ chuyển nhượng vốn của cá nhân cư trú, trừ quy định tại các khoản 2, 3 và 5 Điều 56 của Nghị định này;

c) Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản, trừ quy định tại các điểm b, d khoản 5, điểm c, d và điểm đ khoản 6 Điều 57 của Nghị định này;

d) Thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng.

...

Như vậy, theo quy định nêu trên, các khoản thu nhập tính thuế TNCN nhưng không được khấu trừ thuế, khai thuế thay, nộp thuế thay bao gồm:

(1) Thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú, trừ một số trường hợp như kinh doanh thông qua nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số có chức năng đặt hàng và thanh toán; hợp tác kinh doanh với tổ chức; đại lý bán đúng giá; môi giới ký hợp đồng với tổ chức.

(2) Thu nhập từ chuyển nhượng vốn của cá nhân cư trú, trừ các trường hợp thuộc diện phải khấu trừ, khai thay, nộp thay theo quy định.

(3) Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản, trừ các trường hợp được quy định thuộc diện khấu trừ, khai thay, nộp thay.

(4) Thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng.

Các khoản thu nhập nào tính thuế TNCN nhưng không được khấu trừ thuế, khai thuế thay, nộp thuế thay theo Nghị định 253/2026?

Thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở duy nhất của cá nhân được miễn thuế TNCN không?

Căn cứ khoản 1 Điều 19 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định như sau:

Thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở, quyền sử dụng đất ở và tài sản gắn liền với đất ở duy nhất của cá nhân

1. Miễn thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở, quyền sử dụng đất ở và tài sản gắn liền với đất ở của cá nhân trong trường hợp người chuyển nhượng chỉ có duy nhất một nhà ở, quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam.

Quy định miễn thuế tại khoản này không áp dụng đối với trường hợp chuyển nhượng nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai.

...

Theo đó, thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở của cá nhân trong trường hợp cá nhân chỉ có duy nhất một nhà ở tại Việt Nam thì được miễn thuế TNCN và phải đáp ứng các điều kiện sau:

- Chỉ có duy nhất quyền sở hữu một nhà ở hoặc quyền sử dụng một thửa đất ở (bao gồm cả trường hợp có nhà ở hoặc công trình xây dựng gắn liền với thửa đất đó) tại thời điểm chuyển nhượng. Trường hợp cá nhân có thêm nhà ở, công trình xây dựng hình thành trong tương lai tại thời điểm chuyển nhượng thì việc chuyển nhượng này không được xác định là nhà ở, quyền sử dụng đất ở duy nhất của cá nhân.

Trường hợp chuyển nhượng nhà ở có chung quyền sở hữu, đất ở có chung quyền sử dụng (bao gồm cả vợ/chồng có chung quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở) thì chỉ cá nhân chưa có quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở nơi khác được miễn thuế; cá nhân có chung quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở còn có quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở khác không được miễn thuế;

- Có quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở tính đến thời điểm chuyển nhượng tối thiểu là 183 ngày.

Thời điểm xác định quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở là ngày cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất. Riêng trường hợp được cấp lại, cấp đổi theo quy định của pháp luật về đất đai thì thời điểm xác định quyền sở hữu nhà ở, quyền sử dụng đất ở được tính theo thời điểm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất trước khi được cấp lại, cấp đổi;

- Chuyển nhượng toàn bộ nhà ở, quyền sử dụng đất ở. Trường hợp cá nhân có quyền hoặc chung quyền sở hữu nhà, quyền sử dụng đất ở duy nhất nhưng chuyển nhượng một phần thì không được miễn thuế cho phần chuyển nhượng đó.

LƯU Ý: Cá nhân chỉ có duy nhất một nhà ở là nhà ở hình thành trong tương lai thì thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở hình thành trong tương lai không được miễn thuế TNCN.

Khi nào không cần lập chứng từ khấu trừ thuế TNCN?

Tại Điều 24 Nghị định 254/2026/NĐ-CP có quy định về thời điểm lập chứng từ như sau:

Thời điểm lập chứng từ

1. Tại thời điểm khấu trừ thuế thu nhập cá nhân, thời điểm thu thuế, phí, lệ phí, tổ chức khấu trừ thuế thu nhập cá nhân, tổ chức thu thuế, phí, lệ phí, phải lập chứng từ, biên lai giao cho người nộp thuế, phí, lệ phí trừ các trường hợp quy định tại khoản 2, khoản 3 và khoản 4 Điều này.

2. Trường hợp cá nhân ủy quyền quyết toán thuế thì tổ chức khấu trừ thuế thu nhập cá nhân không phải lập chứng từ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân.

3. Đối với cá nhân không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng thì tổ chức, cá nhân trả thu nhập lập chứng từ khấu trừ thuế cho mỗi lần khấu trừ thuế hoặc lập một chứng từ khấu trừ cho nhiều lần khấu trừ thuế trong một năm tính thuế khi cá nhân yêu cầu. Đối với cá nhân ký hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên, tổ chức, cá nhân trả thu nhập chỉ lập một chứng từ khấu trừ thuế trong một năm tính thuế.

4. Đối với thu nhập của nhà đầu tư cá nhân phát sinh từ hoạt động chuyển nhượng chứng khoán, đầu tư vốn, chuyển nhượng tài sản mã hóa, chuyển nhượng vàng miếng, thu nhập từ bản quyền, nhượng quyền thương mại, thu nhập từ trúng thưởng, thừa kế, quà tặng trong trường hợp khoản thu nhập này đã được tổ chức chi trả hoặc tổ chức khấu trừ thuế thực hiện khấu trừ, nộp thuế thu nhập cá nhân tại nguồn thì tổ chức chi trả hoặc tổ chức khấu trừ thuế không phải lập chứng từ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân.

5. Thời điểm ký số trên chứng từ là thời điểm tổ chức, cá nhân khấu trừ thuế thu nhập cá nhân, tổ chức thu thuế, phí, lệ phí điện tử sử dụng chữ ký số để ký trên chứng từ điện tử được hiển thị theo định dạng ngày, tháng, năm của năm dương lịch.

Như vậy, không phải mọi trường hợp khấu trừ thuế TNCN đều phải lập chứng từ khấu trừ thuế. Cụ thể, tổ chức khấu trừ thuế không phải lập chứng từ khấu trừ thuế TNCN trong các trường hợp sau:

(1) Cá nhân đã ủy quyền quyết toán thuế TNCN cho tổ chức khấu trừ thuế.

(2) Thu nhập của nhà đầu tư cá nhân phát sinh từ hoạt động dưới đây trong trường hợp khoản thu nhập này đã được tổ chức chi trả hoặc tổ chức khấu trừ thuế thực hiện khấu trừ, nộp thuế thu nhập cá nhân tại nguồn:

- Chuyển nhượng chứng khoán;

- Đầu tư vốn;

- Chuyển nhượng tài sản mã hóa;

- Chuyển nhượng vàng miếng;

- Thu nhập từ bản quyền;

- Thu nhập từ nhượng quyền thương mại;

- Thu nhập từ trúng thưởng;

- Thu nhập từ thừa kế;

- Thu nhập từ quà tặng.