Di sản văn hóa dưới nước là gì? Việc quản lý, bảo vệ di sản văn hóa dưới nước sau khi phát hiện được quy định thế nào?

Di sản văn hóa dưới nước là gì?

Theo khoản 16 Điều 3 Nghị định 215/2025/NĐ-CP thì:

Di sản văn hóa dưới nước là di sản văn hóa vật thể đang ở dưới nước có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học bao gồm: các di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia; các di tích, công trình xây dựng, địa điểm; di tích cổ nhân, cổ sinh vật có liên quan đến nguồn gốc của loài người, đã được con người sử dụng cùng với hiện trường tự nhiên và khảo cổ học xung quanh chúng.

Các đường ống, cống ngầm, cáp đặt, các thiết bị và công trình ngầm khác đang được sử dụng phục vụ cho đời sống của con người đặt ở dưới nước không được coi là di sản văn hóa dưới nước.

Di sản văn hóa dưới nước là gì? Việc quản lý, bảo vệ di sản văn hóa dưới nước sau khi phát hiện được quy định thế nào? (Hình từ Internet)

Việc quản lý, bảo vệ di sản văn hóa dưới nước sau khi phát hiện được quy định thế nào?

Việc quản lý, bảo vệ di sản văn hóa dưới nước sau khi phát hiện được quy định tại Điều 30 Nghị định 215/2025/NĐ-CP, cụ thể như sau:

(1) Tổ chức, cá nhân khi phát hiện được di sản văn hóa dưới nước có trách nhiệm giữ nguyên hiện trạng khu vực có di sản văn hóa dưới nước và kịp thời thông báo, giao nộp những hiện vật trục vớt, tìm kiếm được cho chính quyền địa phương, cơ quan quản lý nhà nước về văn hóa hoặc cơ quan quản lý nhà nước về giao thông vận tải nơi gần nhất.

(2) Khi cá nhân hoặc đại diện tổ chức đến thông báo về phát hiện di sản văn hóa dưới nước thì Cơ quan nhà nước phải kịp thời cử người tiếp và ghi nhận đầy đủ các thông tin, đồng thời báo cáo ngay Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để tổ chức việc bảo vệ di sản văn hóa dưới nước đó.

(3) Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải kịp thời tổ chức bảo vệ di sản văn hóa dưới nước khi phát hiện như sau:

(i) Tổ chức kiểm tra tính chính xác của các thông tin do tổ chức, cá nhân thông báo về địa điểm có di sản văn hóa dưới nước và các dấu hiệu có di sản văn hóa dưới nước;

(ii) Kịp thời lập kế hoạch triển khai bảo vệ khu vực có di sản văn hóa dưới nước; chỉ đạo và huy động lực lượng trên địa bàn tổ chức bảo vệ an toàn, an ninh trật tự khu vực có di sản văn hóa dưới nước được phát hiện; ngăn chặn và xử lý kịp thời mọi hoạt động đánh bắt thủy, hải sản, gây nổ làm nguy hại đến sự an toàn của di sản văn hóa dưới nước;

(iii) Trong thời hạn 15 ngày, kể từ ngày nhận được thông tin về việc phát hiện di sản văn hóa dưới nước phải báo cáo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; chủ trì, phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức thẩm định, giám định sơ bộ các hiện vật và khu vực phát hiện di sản văn hóa dưới nước để đánh giá về di sản văn hóa dưới nước vừa phát hiện và có biện pháp quản lý, bảo vệ thích hợp; nếu di sản văn hóa dưới nước được xác định có quy mô lớn, có ý nghĩa quan trọng về lịch sử, văn hóa, khoa học, có giá trị tiêu biểu cho một hoặc nhiều giai đoạn lịch sử, thì kịp thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ trên cơ sở ý kiến của Hội đồng thẩm định do Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành lập;

(iv) Chỉ đạo Cơ quan chuyên môn về văn hóa cấp tỉnh tổ chức tiếp nhận, bảo quản di sản văn hóa dưới nước được giao nộp; các lực lượng công an thu hồi di sản văn hóa dưới nước được tìm kiếm hoặc trục vớt trái phép; triển khai thực hiện kế hoạch về bảo vệ và quản lý di sản văn hóa dưới nước.

(4) Trường hợp địa điểm phát hiện có di sản văn hóa dưới nước thuộc phạm vi quản lý từ hai tỉnh trở lên thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi phát hiện di sản văn hóa dưới nước phát hiện đầu tiên chủ trì, phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có liên quan để tổ chức bảo vệ di sản văn hóa dưới nước theo quy định tại (3), (5).

(5) Trường hợp di sản văn hóa dưới nước được phát hiện nhưng chưa có đủ điều kiện khai quật, trục vớt hoặc đang chuẩn bị khai quật, trục vớt, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chịu trách nhiệm chỉ đạo bảo vệ, bảo đảm an toàn khu vực có di sản văn hóa dưới nước theo quy định tại (3.ii); kịp thời thông báo về khu vực và phạm vi cần bảo vệ; xử lý theo quy định của pháp luật đối với tổ chức, cá nhân vi phạm.

Thẩm định di sản văn hóa dưới nước sau thăm dò, khai quật ra sao?

Thẩm định di sản văn hóa dưới nước sau thăm dò, khai quật được quy định tại Điều 35 Nghị định 215/2025/NĐ-CP, cụ thể như sau:

(1) Di sản văn hóa dưới nước thu được sau thăm dò, khai quật phải được thẩm định về nguồn gốc, giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học và kinh tế.

(2) Hội đồng thẩm định do Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành lập theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 44 Luật Di sản văn hóa 2024 và mời thêm đại diện các cơ quan và các bên liên quan tham gia. Hội đồng thẩm định thực hiện như sau:

(i) Tiến hành thẩm định, giám định, đánh giá về giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học và kinh tế của di sản văn hóa dưới nước;

(ii) Thống kê, phân loại di sản văn hóa dưới nước đã được thẩm định, giám định, đánh giá;

(iii) Kiến nghị các biện pháp bảo vệ cần thiết và việc xử lý đối với di sản văn hóa dưới nước.

(3) Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xem xét quyết định biện pháp bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa dưới nước trên căn cứ báo cáo của Hội đồng thẩm định.