Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4374:1986 về Thuốc thử - Phương pháp chuẩn bị các dung dịch chỉ thị

• Số hiệu: TCVN4374:1986
• Loại văn bản: Tiêu chuẩn Việt Nam
• Nơi ban hành: Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước
• Người ký: ***
• Ngày ban hành: Năm 1986

TIÊU CHUẨN QUỐC GIA

TCVN 4374 : 1986

THUỐC THỬ - PHƯƠNG PHÁP CHUẨN BỊ CÁC DUNG DỊCH CHỈ THỊ

Reagents - Methods for preparation of solutions of indicators

Lời nói đầu

TCVN 4374 : 1986 thay thế phần 1 của TCVN 1057 : 1971

TCVN 4374 : 1986 do Viện Hóa học công nghiệp - Tổng cục Hóa chất biên soạn, Tổng cục tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị. Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước (nay là Bộ Khoa học và Công nghệ) ban hành.

Tiêu chuẩn này được chuyển đổi năm 2008 từ Tiêu chuẩn Việt Nam cùng số hiệu thành Tiêu chuẩn Quốc gia theo quy định tại khoản 1 Điều 69 của Luật Tiêu chuẩn Quốc gia theo quy định tại khoản 1 Điều 69 của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật và điểm a khoản 1 Điều 6 Nghị định số 127/2007/NĐ-CP ngày 1/8/2007 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật.

...

...

...

Reagents - Methods for preparation of solutions of indicators

Tiêu chuẩn này quy định phương pháp chuẩn bị các dung dịch chỉ thị, các hỗn hợp chỉ thị, các loại giấy chỉ thị thường dùng nhất trong phân tích hóa học.

1. Chỉ dẫn chung

1.1. Chuẩn bị dung dịch các chất chỉ thị đã được nghiền nhỏ trong cối mã não.

1.2. Cân lượng cân các chất chỉ thị với độ chính xác 0,001 g.

1.3. Khi cần hòa tan nóng các chất chỉ thị thì phải đun nóng trên nồi cách thủy.

1.4. Để chuẩn bị dung dịch các chất chỉ thị, các hỗn hợp chỉ thị, cần dùng các thuốc thử phụ loại "tinh khiết hóa học" hoặc "tinh khiết để phân tích" sau đây:

Amoni hidroxit (amoniac), dung dịch 25 % và 5 % trong nước;

Axeton;

...

...

...

Axit atcobic;

Axit axetic băng và dung dịch nước 30 %;

Axit clohydric đặc, dung dịch 0,02 N và 0,1 N;

Axit nitric đặc;

Axit propionic;

Axit sunfuric đặc;

Benzen;

Cacbon tetraclorua;

Chì axetat;

...

...

...

Clorofom;

Đimetyl fomamit;

Đioxan;

Đồng sunfat, dung dịch 1 N;

Etanol (rượu etylic);

Ety etylic;

Ete petrol (ete dầu hỏa);

Izopropanol (rượu izopropylic);

Kali clorua;

...

...

...

Kali iodua;

Kali nitrat;

Matanola (rượu metylic, độc);

Natri cacbonat khan, dung dịch 0,2 %;

Natri clorua;

Natri hydroxit (xút ăn da), dung dịch 0,02 N để chuẩn bị các dung dịch chỉ thị và 0,1 N để chuẩn bị các loại giấy chỉ thị;

Natri tetra borat (borac), dung dịch 0,05 N;

Nước cất hai lần;

Sắt (II) sunfat ngậm 7 nước;

...

...

...

1.5. Để chuẩn bị các loại giấy chỉ thị cần dùng giấy lọc không tro hoặc giấy lọc đã rửa kỹ và sấy khô. Giấy lọc được rửa bằng axit clohydric 0,1 N, sau đó bằng nước và bằng amoniac 5 %, rửa lại bằng nước và sấy khô.

1.6. Khoảng pH chuyển màu của dung dịch các chất chỉ thị axit - bazơ được xác định theo các hỗn hợp đệm chuẩn bị theo TCVN 4320 : 1986. Lần lượt cho vào 6 ống nghiệm khô, sạch, có đường kính bằng nhau làm từ thủy tinh không màu, mỗi ống 5 ml các dung dịch đệm sau đây: hai ống đầu có giá trị pH chỉ ra trong Bảng 1 (cột 2 ) bốn ống còn lại có giá trị pH thấp hơn giá trị pH thứ nhất 0,2 : 0,4 và cao hơn giá trị pH thứ hai 0,2 : 0,4

Thêm vào mỗi ống nghiệm 0,05 ml dung dịch chỉ thị, lắc đều và quan sát màu sắc của các dung dịch trên nền thủy tinh màu sữa trong ánh sáng truyền qua.

Sáu ống nghiệm được xếp theo chiều tăng dần của giá trị pH. Hai ống đầu màu phải như nhau và tương ứng với màu của vùng axit hơn (Bảng 1, cột 3). Hai ống sau cũng cần phải có màu như nhau và tương ứng với màu của vùng bazơ hơn (Bảng 1, cột 3). Hai ống giữa phải quan sát thấy sự biến đổi đầu tiên của màu theo hướng này hay hướng khác.

1.7. Chỉ bảo quản các dung dịch và hỗn hợp chỉ thị ở chỗ tối hoặc trong lọ thủy tinh xẫm màu.

1.8. Các chỉ thị axit - bazơ quy định trong Bảng 1 và 2;

Các hỗn hợp chỉ thị axit - bazơ quy định trong Bảng 3;

Các chỉ thị hấp thụ quy định trong Bảng 4;

Các chỉ thị tạo phức quy định trong Bảng 5;

...

...

...

Các chỉ thị đặc biệt quy định trong Bảng 7;

Các chỉ thị huỳnh quang quy định trong Bảng 8;

Các chỉ thị axit - bazơ lân quang quy định trong Bảng 9;

Các chỉ thị oxy hóa - khử lân quang quy định trong Bảng 10;

Các loại giấy chỉ thị quy định trong Bảng 11;

Các chỉ thị để chuẩn bộ không nước quy định trong Bảng 12;

Các hỗn hợp chỉ thị để chuẩn độ không nước quy định trong Bảng 13.

2. Chuẩn bị các dung dịch chỉ thị

2.1. Các chỉ thị axit - bazơ

...

...

...

Tên gọi, công thức và khối lượng phân tử của chất chỉ thị

Khoảng pH chuyển màu

Sự đổi màu

Chuẩn bị dung dịch chất chỉ thị

Dung dịch kiềm

Dung dịch nước hoặc rượu

(1)

(2)

(3)

...

...

...

(5)

2.1.1 Alisarin đỏ S Muối natri của axit 1,2 dioxiantraquinon sunfuric C₁₄H₁₇NaO₇S.H₂O M:360,27

3,6 5,2

Từ vàng sang đỏ tía

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 80 ml nước và dùng rượu etylic định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.2 Alizarin vàng J.J Muối natri của axit m - nitronzobenzen azosalisylic C₁₃H₈N₃NaO₅M : 309,21

10,0 12,0

Từ vàng sang da cam sẫm

...

...

...

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 80 ml nức và dùng rượu etylic định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.3 Alizarin vàng R Muối natri của axit Ρ.nittrozobenzen - azosalixxylic C₁₃H₈N₃NaO₅M : 309,21

10,0  12,0

Từ vàng sáng sang nâu đỏ

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 80 ml nước và dùng rượu etylic định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.4 Axit rôzolic (Surin) 4.4 Dioxifucson C₁₀H₁₄O₃ M : 290,32

6,2  8,0

Từ vàng sang đỏ

...

...

...

Hòa tan nóng 0,5 % chỉ thị vào 50 ml rượu etylic. Để nguội và dùng nước định mức dung dịch đến 100 ml

2.1.5 Benzyla da cam muối kali của axit 4 benzylamino - azo - benzen - 4 sunfonic C₁₉H₁₆KN₃O₃S M : 405,52

2,0 3,4

Từ đỏ sang vàng

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 100 ml nước

2.1.6 Bromcrezola đỏ tía 5,5 Dibrom - 3,3 dimetylphenol sunfoftalein C₂₁H₁₆Br₂O₅S
M.540,22

5,2 ÷ 6,8

Từ vàng sang tím đỏ

...

...

...

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 50 ml rượu etylic và dùng nước định mức dung dịch đến 100 ml

2.1.7 Bromczesol lục Tetrabrom - mczesol sulfòtalein
C₂₁H₁₄Br₄O₅S
M.698,01

3,8  5,4

Từ vàng sang xanh

Nghiền 0,1 g chỉ thị trong cối sứ với 7,0 ml dung dịch natrihydroxit. Sau khi tan chỉ thị, dùng nước pha loãng đến 250 ml

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 50 ml rượu etylic và dùng nước đưa thể tích dung dịch đến 100 ml.

2.1.8 Bromphenol xanh 3,3 - 5,5 - Tetrabromphenol sunfoftalein
C₁₉H₁₀Br₄O₅S
M.669,96

3,0  4,6

Từ vàng sang xanh

...

...

...

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 50 ml rượu etylic và dùng nước định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.9 Bromtimol xanh 3,3 Đibromtimol sunfoftalein
C₂₇H₂₈Br₂O₅S
M: 624,38

6,0  7,6

Từ vàng sang xanh

Nghiền 0,1 g chỉ thị trong cối sứ với 8 ml dung dịch natrihydroxit. Sau khi tan chỉ thị, dùng nước định mức dung dịch đến 250 ml

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 50 ml rượu etylic và dùng nước định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.10 Clophenol đỏ Diclophenol sunfoftalein
C₁₉H₁₂Cl₂O₅S
M.423,27

5,0  6,6

Từ vàng sang tím đỏ

...

...

...

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 50 ml rượu etylic và dùng nước định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.11 Công gô đỏ Muối dinatri của axit diphenyl - bis (azoamino - naftalein 4 - sunfonic)
C₃₂H₂₂N₆Na₂O₆S₂
M.696,66

3,0  5,2

Từ xanh tím sang đỏ

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 100 ml nước

2.1.12 Cresol đỏ Cresolsunfoftalein
C₂₁H₁₈O₅S
M.282,43

0,2  1,8
7,2  8,8

Từ đỏ sang vàng
Từ vàng sang đỏ tía

...

...

...

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 50 ml rượu etylic và dùng nước định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.13 m - Cresola đỏ tía m - Cresol sunfoftalein
C₂₁H₁₈O₅S
M.382,43

1,2  2,8
7,4  9,0

Từ hồng sang vàng
Từ vàng sang tím

Nghiền 0,1 g chỉ thị trong cối sứ với 13,0 ml dung dịch natri hydroxit. Sau khi tan chỉ thị dùng nước định mức đến 250 ml.

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 50 ml rượu etylic và dùng nước định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.14 O - Cresolftalein Dimetylphenolftalein
C₂₂H₁₈O₄
M.346,36

8,2  9,8

Từ không màu sang tím đỏ

...

...

...

Hòa tan nóng 0,1 g chỉ thị trong 100 ml rượu etylic

2.1.15 Dimetyla vàng (metyl vàng)
4 Dimetyl amino azobenzen
C₁₄H₁₅N₃
M.225,39

3,0  4,0

Từ đỏ sang vàng

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 50 ml rượu etylic

2.1.16  2,4 - Dinitro phenola (- Dinitrophenol)
C₆H₄N₂O₅
M.184,11

2,8  4,4

Từ không màu sang vàng

...

...

...

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 20 ml rượu etylic và dùng nước định mức dung dịch đến 100 ml

2.1.17  2,6 Dinitrophenola (- Dinitrophenola)
C₆H₄N₂O₅
M.184,11

2,4  4,0

Từ không màu sang vàng

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 20 ml rượu etylic và dùng nước định mức dung dịch đến 100 ml

2.1.18  2,5 Dinitrophenola (- dinitrophenola)
C₆H₄N₂O₅
M.184,11

4,0  5,8

Từ không màu sang vàng

...

...

...

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 20 ml rượu etylic và đun nhẹ trên nồi cách thủy. Sau khi tan hết chỉ thị, dùng rượu etylic định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.19 Đỏ trung tính 2 Metyl - 3 - amino 6 - dimetyl amino phenazin clorua
C₁₅H₁₇ClN₄
M.288,78

6,8  8,0

Từ đỏ sang vàng

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 50 ml rượu etylic và dùng nước định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.20  p.Etoxycryzoidin clorua 4. Etoxy - 2,4 - diaminoazobenzen hydroclorua
C₁₄H₁₆N₄O.HCl
M.292,77

3,6  5,6

Từ đỏ sang vàng

...

...

...

Hòa tan 0,2 g chỉ thị vào 100 ml rượu etylic.

2.1.21 Hexametoxy đỏ Hecxametoxy triphenyl cacbinol
C₂₅H₂₈O₇
M.440,49

2,8  5,0

Từ đỏ hồng sang không màu

Hòa tan nóng 0,1 g chỉ thị vào 50 ml rượu etylic. Sau khi để nguội, dùng rượu etylic định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.22 Indigocacmin Muối dinatri của axit indigodisunfonic
C₁₆H₈N₂Na₂O₈S₂
M.466,35

11,6  14,0

Từ xanh da trời sang vàng

...

...

...

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 50 ml nước và dùng rượu etylic định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.23 Iodeozin 2,4,5,7 Tetraiodo fluoretrein; Eritrosin
C₂₀H₈I₄O₅
M.835,90

2,6  4,0

Từ da cam sang tím

Hòa tan 0,2 g chỉ thị vào 80 ml rượu etylic và dùng nước định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.24 Lacmoit (resoxin xanh)
C₁₂H₉O₃N
215,21

4,4  6,2

Từ đỏ sang xanh

...

...

...

Hòa tan nóng 0,2 g chỉ thị vào 100 ml rượu etylic.

2.1.25 Malachit lục Tetra - metyldiamino triphenylcacbinot hidroclorua
C₂₃H₂₅CIN₂
M.364,92

0,1  2,0

11,4  13,0

1,2  2,4

Từ vàng sang xanh lục

Từ xanh lục sang không màu

Từ tím đỏ sang vàng thẫm

...

...

...

2.1.26 Metanila vàng Muối natri của axit điphenyllamino - azo - m - benzene - sunfonic
C₁₈H₁₄N₃NaO₃S
M: 375,38

1,2  2,4

Từ tím đỏ sang vàng thẫm

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 80 ml nước và dùng rượu etylic định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.27 Metyla da cam Muối natri của axit 4 - đimetylamino azobenzen - 4 - sunforic
C₁₄H₁₄N₂NaO₃S
M. 327,33

3,0  4,4

Từ đỏ sang vàng

...

...

...

2.1.28 Metyla đỏ Axit 4 - đimetylamino azobenzen - 2' - cacbonxylic
C₁₅H₁₅N₃O₂
M. 269,30

4,4  6,2

Từ đỏ sang vàng

Nghiền 0,1 g chỉ thị trong cối sứ với 18,5 ml dung dịch natri hydroxit. Sau khi tan chỉ thị, dùng nước định mức đến 250 ml.

Hòa tan nóng 0,1 g chỉ thị vào 100 ml rượu etylic.

2.1.29 1 - Naftolftalein ( - Naftolftalein)
C₂₈H₁₈O₄
M. 418,45

7,4  8,6

Từ hồng vàng sang xanh lục

...

...

...

2.1.30 Nitrazin vàng Muối dinatri của axit 2,4 dinitrobenzenazo - 1 - naftol - 3,6 disunfonic
C₁₆H₈N₄Na₂O₁₁S₂
M. 542,36

6,2  7,6

Từ vàng sang tím xanh

Hòa tan 0,5 g chỉ thị vào 80 ml nước và dùng rượu etylic định mức dung dịch đến 100 ml

2.1.31 M - Nitrophenola
C₆H₅NO₃
M.139.11

6,8  8,6

Từ không màu sang vàng

...

...

...

2.1.32 O. Nitrophenola
C₆H₅NO₃
M. 139,11

5,0  7,0

Từ không màu sang vàng

Hòa tan 0,2 g chỉ thị trong 20 ml rượu etylic hoặc nước và đun nóng nhẹ trên nồi cách thủy. Để nguội và dùng nước định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.33 p.Nitrophenola
C₆H₅NO₃
M.139,11

5,6  7,6

TỪ không màu sang vàng

...

...

...

2.1.34 Pentametoxy đỏ 2,4,2',4',2''
Pentametoxy triphenyl cacbinol
C₂₄H₂₆O₆
M. 410,46

1,2  3,2

Từ tím đỏ sang không màu

Hòa tan nóng 0,1 g chỉ thị trong 50 ml rượu etylic để nguội và dùng rượu etylic định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.35 Phenola đỏ Phenolsunfoftalein
C₁₉H₁₄O₅S
M. 354,37

6,8  8,4

Từ vàng sang đỏ

Nghiền 0,1 g chỉ thị trong cối sứ với 14,0 ml dung dịch natri hydroxit. Sau khi tan chỉ thị, dùng nước định mức đến 250 ml

...

...

...

2.1.36 Fenola ftalein
C₂₀H₁₄O₄
M.318,83

8,2  10,0

Từ không màu sang tím đỏ

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 80 ml rượu etylic và dùng nước định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.37 Quỳ

5,8  8,0

Từ đỏ sang xanh

...

...

...

2.1.38 Timolftalein 2,2' Đimetyl - 5,5' isopropyl - phenolftalein
C₂₆H₃₀O₄
M.430,54

9,4  10,6

Từ không màu sang xanh

Hòa tan 0,1 g chỉ thị trong 80 ml rượu etylic và dùng nước định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.39 Timol xanh Timolsunfoftalein
C₂₇­H₃₀O₅S
M.466,59

1,2  2,8
8,0  9,6

Từ đỏ sang vàng
Từ vàng sang xanh

Nghiền 0,1 g chỉ thị trong cối sứ với 11,0 ml dung dịch natri hydroxit. Sau khi tan chỉ thị, dùng nước định mức đến 250 ml.

...

...

...

2.1.40 Tropeolin O Muối natri của axit p - benzensunfonic azo resoxin
C₁₂H₉N₂NaO₅S
M.316,26

11,0  13,0

Từ vàng sang da cam

Hòa tan 0,2 g chỉ thị vào 80 ml nước và dùng rượu etylic định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.41 Tropeolin OO Muối natri của axit diphenyl - amino - azo - p.benzosunfonic
C₁₈H₁₄N₃NaO₃S
M.375,38

1,4  3,2

Từ đỏ sang vàng

...

...

...

2.1.42 Tropeolin OOO số 1 Muối natri của axit p[(1 oxy - 4 - naftyl - azo)] benzen sunfonic
C₁₈H₁₁N₂NaO₄S
M.350,32

7,6  9,0

Từ vàng sang đỏ

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 80 ml nước và dùng rượu etylic định mức dung dịch đến 100 ml.

2.1.43 Tropeolin OOO số 2 Muối natri của axit p [(2 - oxy - 1 - naftyl) azo] benzen sunfonic
C₁₆H₁₁N₂NaO₄S.5H₂O
M.440,41

7,4  8,6

Từ vàng sang hồng
Từ hồng sang đỏ

...

...

...

2.1.44 Xanh kiềm 6 B Muối natri của axit triphenyl pararoza nilin monosunfonic
C₃₇H₂₈N₃NaO₃S
M.617,70

9,4  14,0

Từ tím sang hồng

Hòa tan 0,1 g chỉ thị trong 50 ml rượu etylic.

2.1.45 Xylenola xanh 2,2',5,5 Tetrametylen phenol - sunfoftalein
C₂₃H₂₂O₃S
M.410,48

1,2  2,8

8,0  9,6

Từ đỏ sang vàng

...

...

...

Nghiền 0,1 g chỉ thị trong cối sứ với 12,0 ml dung dịch natri hydroxit. Sau khi tan chỉ thị, dùng nước định mức đến 250 ml.

Hòa tan 0,1 g chỉ thị trong 50 ml rượu etylic và dùng rượu etylic định mức dung dịch đến 100 ml.

2.2. Bảng liệt kê các chỉ thị axit - bazơ theo dãy tăng dần giá trị của pH chuyển màu

Bảng 2

Khoảng pH chuyển màu

Tên chỉ thị

Sự thay đổi màu

Số mục theo Bảng

(1)

...

...

...

(3)

(4)

0,1  2,0

Malachit lục

Từ vàng sang xanh lục

2.1.25

0,2  1,8

Cresola đỏ

Từ đỏ sang vàng

...

...

...

1,2  2,4

Metanila vàng

Từ tím đỏ sang vàng tối

2.1.26

1,2  2,8

m.Cresola đỏ tía

Từ hồng sang vàng

2.1.13

1,2  2,8

...

...

...

Từ đỏ sang vàng

2.1.45

1,2  2,8

Timola xanh

Từ đỏ sang vàng

2.1.39

1,2  3,2

Pentametoxy đỏ

Từ tím đỏ sang không màu

...

...

...

1,4  3,2

Tropeolin 00

Từ đỏ sang vàng

2.1.41

2,0  3,4

Benzila dacam

Từ đỏ sang vàng

2.1.5

2,4  4,0

...

...

...

Từ không màu sang vàng

2.1.17

2,6  4,0

Iodeosin

Từ da cam sang tím

2.1.23

2,8  4,4

2,4 Dinitrophenola

Từ không màu sang vàng

...

...

...

2,8  5,0

Hexametoxy đỏ

Từ hồng sang không màu

2.1.21

3,0  4,0

Dimetyla vàng

Từ đỏ sang vàng

2.1.15

3,0  4,4

...

...

...

Từ đỏ sang vàng

2.1.27

3,0  4,6

Bromphenola xanh

Từ vàng sang xanh

2.1.8

3,0  5,2

Công gô đỏ

Từ xanh sang tím đỏ

...

...

...

3,6  5,6

Ρ.Etoxycryzoidin - clorua

Từ đỏ sang vàng

2.1.20

3,6  5,2

Alizerin đỏ S

Từ vàng sang đỏ tía

2.1.1

3,8  5,4

...

...

...

Từ vàng sang xanh

2.1.7

4,0  5,8

2,6 - Dinitrophenol

Từ không màu sang vàng

2.1.18

4,4  6,2

Lacmoit

Từ đỏ sang xanh

...

...

...

4,4  6,2

Metyla đỏ

Từ đỏ sang vàng

2.1.28

5,0  6,6

Clophenola đỏ

Từ vàng sang tím đỏ

2.1.10

5,0  7,0

...

...

...

Từ không màu sang vàng

2.1.32

5,0  8,0

Quỳ

Từ đỏ sang xanh

2.1.37

5,2  6,8

Bromcresola đỏ tía

Từ vàng sang tím

...

...

...

5,6  7,6

Ρ.Nitrophenola

Từ không màu sang vàng

2.1.33

6,0  7,6

Bromtimola xanh

Từ vàng sang xanh

2.1.9

6,2  7,6

...

...

...

Từ vàng sang xanh tím

2.1.30

6,2  8,0

Axit hồng

Từ vàng sang đỏ

2.1.4

6,8  8,0

Đỏ trung tính

Từ đỏ sang vàng

...

...

...

6,8  8,4

Phenola đỏ

Từ vàng sang đỏ

2.1.35

6,8  8,6

m - Nitrophenola

Từ không màu sang vàng

2.1.31

7,2  8,6

...

...

...

Từ vàng sang đỏ tía

2.1.12

7,4  9,0

M - Cresola đỏ tía

Từ vàng sang tím

2.1.13

7,4  8,6

- Naftolftalein

Từ hồng vàng sang xanh lục

...

...

...

7,4  8,6

Trepeolin 000 số 2

Từ vàng sang hồng

2.1.43

7,6  9,0

Trepeolin 000 số 1

Từ vàng sang đỏ

2.1.42

8,0  9,6

...

...

...

Từ vàng sang xanh

2.1.45

8,0  9,6

Timola xanh

Từ vàng sang xanh

2.1.39

8,2  9,8

0 - Cresolftalein

Từ không màu sang tím đỏ

...

...

...

8,2  10,0

Phenolftalein

Từ không màu sang tím đỏ

2.1.36

9,4  10,6

Timolftalein

Từ không màu sang xanh

2.1.38

9,4  14,0

...

...

...

Từ tím sang hồng

2.1.44

10,0  12,0

Alizarin vàng JJ

Từ vàng sáng sang da cam sẫm

2.1.2

10,0  12,0

Alizarin vàng R

Từ vàng sáng sang đỏ sẫm

...

...

...

10,0  11,8

Treopeolin 000 số 2

Từ hồng sang đỏ

2.1.43

11,0  13,0

Treopeolin 0

Từ vàng sang da cam

2.1.40

11,4  13,0

...

...

...

Từ xanh lục sang không màu

2.1.35

11,6  14,0

Indigocacmin

Từ xanh sang vàng

2.1.22

2.3. Các chỉ thị axit - bazơ hỗn hợp

Bảng 3

Các hợp chất tạo thành của chỉ thị hỗn hợp

...

...

...

Sự đổi màu

Chuẩn bị dung dịch chỉ thị

1

2

3

4

2.3.1 Dimetyla vàng
Metylen xanh

3,2

Từ tím xanh sang lục

...

...

...

2.3.2 Metyla da cam Indigocacmin

4,1

Từ tím sang lục

Trộn các thể tích bằng nhau của dung dịch metyla da cam 0,1 % trong nước và idigocacmin 0,25 % trong nước.

2.3.3 Brom cresola lục
Metyla đỏ

5,1

Từ tím đỏ sang lục

Trộn 3 phần thể tích bromeresola lục 0,1% trong rượu với 1 phần thể tích metyla đỏ 0,2 % trong rượu

2.3.4 Metyla đỏ Metylen xanh

...

...

...

Từ tím đỏ sang lục

Trộn các thể tích bằng nhau của dung dịch metyl đỏ 0,2 % trong rượu và metylen xanh 0,1 % trong rượu. Khi chuẩn bị từng dung dịch chỉ thị trên, cần đun nóng nhẹ trên nồi cách thủy.

2.3.5 Brom cresola đỏ tím (muối natri) Bromtimola xanh (muối natri)

6,7

Từ xanh vàng sang xanh tím

Trộn các thể tích bằng nhau của các dung dịch chỉ thị 0,1 % trong rượu.

2.3.6 Đỏ trung tính
Metylen xanh

7,0

Từ tím đỏ sang lục

...

...

...

2.3.7 Bromtimola xanh (muối natri) Phenola đỏ

7,5

Từ vàng sang tím

Trộn các thể tích bằng nhau của các dung dịch chỉ thị 0,1 % trong nước.

2.3.8 Cresola đỏ (muối natri) Timola xanh (muối natri)

8,3

Từ vàng sang tím

Trộn 1 thể tích dung dịch cresola đỏ 0,1 % trong nước với 3 thể tích dung dịch timola xanh 0,1 % trong nước.

2.3.9 Timola xanh Fenolftalein

...

...

...

Từ vàng sang tím

Trộn 1 thể tích dung dịch 0,1 % của timola xanh trong rượu với 3 thể tích dung dịch phenolftalein 0,1 % trong rượu.

2.3.10 Fenolftalein Timolftalein

9,6

Từ không màu sang tím đỏ

Trộn các thể tích bằng nhau của các dung dịch chỉ thị 0,1 trong rượu.

2.3.11 Chỉ thị vạn năng (Dimetyla vàng Metyla đỏ Bromtimola xanh Fenolftalein Timolftalein)

1,0 - 10,0
1,0
2,0
3,0
4,0
5,0
6,0
7,0
8,0
9,0
10,0

Từ hồng sang tím
Hồng
Hồng đỏ
Da cam đỏ
Da cam
Da cam vàng
Vàng chanh
Lục vàng
Xanh lục
Xanh biển
Tím

...

...

...

2.4. Các chỉ thị hấp thụ

Tên, công thức và khối phân tử của chỉ thị

Ion cần xác định

Khi chuẩn bị bằng Ion

Sự đổi màu

Chuẩn bị dung dịch chất chỉ thị

1

2

3

...

...

...

5

2.4.1 Alixarin đỏ S (xem 2.1.1)

CNS^-Fe(CN)₆^4-
(MoO₄)^2-

Ag^+Pb^2+

Từ vàng sang đỏ hồng

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 100 ml nước.

2.4.2 Hồng bengan 3,6 - Diclo - 2,4,5,7 - tetra - iodfluoretxein

C₂₀H₆Cl₂I₄O₅  M.905,22

I^-

...

...

...

Từ đỏ sang tím

Hòa tan 0,5 g chỉ thị vào 100 ml rượu etylic.

2.4.3 Bromfenola xanh (xem 2.1.8)

Br ^-, Cl^-, CNS^-

Ag^+

Từ vàng sang xanh

Hòa tan 0,05 g chỉ thị vào 100 ml rượu etylic.

2.4.4 Eosin Muối dinatri của tetrabromfluoretxein
C₂₀H₆Br₄Na₂O₅ M.691,86

Cl^-, Br ^- I^- CNS^-

...

...

...

Từ da cam sang tím đỏ

Hòa tan 0,5 g chỉ thị vào 100 ml nước.

2.4.5 Eritrozin Muối dinatri của tetra iodfluoretxein
C₂₀H₆O₄Na₂O₅ M.879,86

(MoO₄)^2-
I^-

Pb^2+Ag^+

Từ đỏ sang tím sẫm

Hòa tan 1 g chỉ thị vào 100 ml nước.

2.4.6 Eluoretxein 6 - Oxi - 9 - (o - cacboxyphenyl) - fluoron
C₂₀H₁₂O₅  M.332,31

Cl^-Br ^-I^-CNS^-

...

...

...

Từ vàng lục sang hồng

Hòa tan nóng 0,1 g chỉ thị vào 100 ml nước.

2.4.7 Diclofluoretxein 3,3 - Diclofluoretxein
C₂₀H₁₀Cl₂O₅  M.401,20

Cl^-Br ^-I^-

Ag^+

Từ vàng lục sang đỏ

Hóa tan 0,1 g chỉ thị vào 70 ml rượu etylic và dùng nước định mức dung dịch đến 100 ml.

2.4.8 Diphenyl cacbazit 1,5 - Diphenyl cacbohydrazit
C₁₃H₁₄N₄O  M.242,28

I^-Cl ^-Br^-

...

...

...

Từ lam sáng sang tím

Từ lục lam đến xanh biển

Hòa tan nóng 1 g chỉ thị vào 100 ml rượu etylic. Dung dịch dùng được sau 5 ngày từ sau khi pha. Cần bảo quản dung dịch trong bình thủy tinh sẫm màu. Dung dịch bền trong vòng 60 ngày.

2.4.9 Diphenyl cacbazon 1,5 - Diphenyl cacbazon
C₁₃H₁₂N₄O  M.240,26

Cl^-Br ^-I^-

Hg

Từ lam sáng sang tím

Hòa tan nóng 1 g chỉ thị vào 100 ml rượu etylic.

2.4.10 Iodeosin Tetraiodfluretxein
C₂₀H₈I₄O₅  M.835,90

...

...

...

Ag^+

Từ da cam sang tím

Hòa tan 0,5 chỉ thị vào 100 ml rượu etylic.

2.4.11 Rodamin 6J Etylete của dietylamino - o - cacboxyphenylxantenyl - clorua
C₂₆H₂₇CIN₂O₃  M.450,96

Br ^-

Ag^+

Từ da cam sang tím đỏ

Hòa tan 0,1 chỉ thị vào 100 ml nước.

2.4.12 Tetrazin muối trinatri của axit (5 - oxit - 1 (p.sunfanyl) - 4 - (p.sunfanyl) - azo) - pyza - zolin cacboxylic
C₁₆H₂₄Na₃O₉S  M.534,37

...

...

...

Ag^+

Từ lục vàng sang đỏ gạch sáng

Hòa tan 0,5 chỉ thị vào 100 ml nước.

2.5. Các chất chỉ thị tạo phức

Tên, công thức và khối phân tử của chỉ thị

Ion cần xác định

Màu của chất chỉ thị

Chuẩn bị dung dịch chỉ thị hoặc hỗn hợp chỉ thị

Khi không có mặt các cation

...

...

...

1

2

3

4

5

2.5.1 Axit cacbon cacboxylic (canxes, chỉ thị Paton Ride)
Axit 2 - oxi - 1 - (2 - oxi) (4 - sunfol - naftylazo) naftalin 3 - cacboxylic
C₂₁H₁₄N₂O₇S
M.348,42

Ca^2+

Xanh lam (trong môi trường kiềm)

Đỏ nho

...

...

...

2.5.2 Axit sunfosalixylic
C₇H₆O₆S
M.218,18

Fe^3+Zn^4+

Vàng (trong môi trường axit)

Anh đào tối

Hòa tan 10 g chỉ thị trong nước và dùng nước định mức dung dịch đến 100 ml.

2.5.3 Berilon P Muối tetranatri của axit 8 - oxinaftalin - 3,6 - dissunfonic - (1 - azo -2) - 1,8 diocinaftalin 3,6 - disunfonic
C₂₀H₁₀N₂Na₄O₁₅S.4H₂O
M.810,56

Mg^2+

Tím (trong môi trường kiềm)

xanh biển

...

...

...

2.5.4 Canxein (fluoretxon)
2',7' - bis (N,N - di (cacbonxymytyl) aminometyl fluorerxein)
C₃₀H₂₆N₂O₁₃
M.622,54

Ca^2+ Sr^2+
Ba^2+Cu^2+Mn^2+ Co^2+Fe^3+

Hồng, phát huỳnh quang yếu

Huỳnh quang lục tươi

Nghiền 0,1 g chỉ thị với 10 g natri clorua hoặc kali clorua trong cối mã não. Bảo quản hỗn hợp trong lọ thủy tinh sẫm màu có nút mái kín. Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 100 ml nước. Dung dịch dùng tốt trong vòng 7 ngày.

2.5.5 Canxion Muối penta natri của axit 1,1'1'', 8 - tetraoxi - (8,2',8,2'')  - bis - azo - tri - naftalin - 3,6,3',6,3'' - hexasunfonic
C₃₀H₁₅N₄Na₂O₂₅S₆
M.1108,78

Ca^2+

Nước biển tươi (trong môi trường kiềm)

Đỏ mận

...

...

...

2.5.6 Crom xanh K axit Muối trinatri của axit 1,8 oxit - 3,6 - disunfo - 2 naftyl azo - 2 - oxibenzen - 4 - sunfonic
C₁₆H₉N₂Na₃O₁S₂₃
M.586,40

Ca^2+ ­Mg^2+

Xanh lam (trong môi trường kiềm)

Hồng

Nghiền 0,1 g chỉ thị với 10 g natri clorua hoặc kali clorua trong cối mã não. Bảo quản hỗn hợp trong lọ thủy tinh sẫm màu, có nút mài kín.

2.5.7 Cromazurol S
Muối trinatri của axit 2,6 - diclo dimetylsunfoxifucsondi - cacboxylic
C₂₃H₁₃Cl₂Na₃O₉S
M.605,28

Fe^2+Al^3+Cu^2+Ca^2+Mg^2+Ni^2+

Da cam (trong môi trường axit)
Vàng lục (trong môi trường kiềm)

Xanh lục (với sắt), tím (với canxi, magie, nhôm, niken) xanh biển (với đồng)

...

...

...

2.5.8 3,3' Dimetylnaftydin 4,4 - Diamino - 3,3' dimetyl 1 - 1,1 - binaftyl
C₂₂H₂₀N₂
M.312,42

Zn^2+Cd^2+
Cu^2+Ni^2+Pb^2+

Không màu (trong môi trường axit)

Tím

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 100 ml axit axetic nồng độ 99 % - 100 %.

2.5.9 Eriocrom đen T Muối natri của axit 1 - [(1 - oxi - 2 - naftyl) - azo] - 6 - nitro - 2 -naftol - 4 sunfonic
C₂₀H₁₂N₃NaO₇S
M.461,38

Ca^2+ Mg^2+
Mn^2+ Cd^2+
Zn^2+ Hg^2+
Pb^2+

Xanh biển (trong môi trường kiềm)

Tím đỏ

...

...

...

2.5.10 Glixintimola xanh
C₃₃H₄₀N₂O₉S
M.640,74

Cu^2+

Vàng lục (trong môi trường axit)

Xanh biển

Nghiền 0,1 g chỉ thị với 10 g natri clorua hoặc kali clorua trong cối mã não. Bảo quản hỗn hợp trong lọ thủy tinh sẫm màu có nút mài kín.

2.5.11 Metylimola xanh
Muối tetranatri của 3,3 bis - N,N - di(cacboxymetyl) - amino - metyltimol - sunfoftalein
C₃₇H₄₀N₂Na₄O₁₃S
M.844,74

Mg^2+ Ba^2+
Sr^2+ Cd^2+
Bi^3+ Pb^2+
Hg^2+ Ia^3+
Mn^2+ Co^2+
Zn^2+ Tn^4+
Ca^2+ Se^3+
Zn^4+

Vàng (trong môi trường axit)
Xám (trong môi trường kiềm)

Xanh biển

...

...

...

2.5.12 N - (p.metoxyphenyl p - phenylendiamin hidroclorua. Vari amino xanh sunfat)
C₁₃H₁₄N₂₀.H₂SO₄
M.312,35

Fe^3+
Cd^2+
Cu^2+
Pb^2+
Zn^2+
Al^3+
Zn^4+

Vàng

Tím - xanh

Hòa tan 1 g chỉ thị vào 100 ml nước.

2.5.13 Murexit
C₈H₈C₆O₆.H₂O
M.302,20

Cu^2+ Co^2+
Ca^2+ Mn^2+
Ni^2+ Zn^2+

Tím xanh (pH lớn hơn 6)

Da cam (với canxi)
Vàng (với đồng và niken). Đỏ (với coban)

...

...

...

2.5.14 PAN
1 - (2' - piridin - azo) - 2 - naftol
C₁₅H₁₁N₃O
M.249,27

Cu^2+ Co^2+
Ca^2+ Zn^2+
Cd^2+ Fe^3+
Al^3+ Si^2+

Vàng (trong môi trường trung tính)
Vàng (trong môi trường axit)

Đỏ, tím( với đồng)

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 100 ml rượu etylic. Dung dịch dùng tốt trong vòng 30 ngày.

2.5.15 PAR
4 - (2 Piridin - azo) - rezoxin
C₁₁H₉O₂N­₃
M.173,20

Al^3+ Mn^2+
Hg^2+ Pb^2+
Cu^2+ Zn^2+
Ni^2+ Si^2+
Ba^2+

Vàng (trong môi trường trung hòa hoặc axit)

Tím đỏ

...

...

...

2.5.16 Piro catte chin tím
Axit 3,3',4' trioxyfacaon 2 - sunforic
C₁₉H₁₄O₇S
M.386,37

Bi^2+ Th^4+
Pb^2+ Cu^2+
Ni^2+ Co^2+
Cd^2+ Mg^2+
Fe^2+ Zn^2+
Mn^2+

Vàng(trong môi trường axit)
Tím (trong môi trường kiềm)

Xanh biển
Đỏ (với Thori)

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 100 ml nước. Dung dịch dùng tốt trong vòng 30 ngày.

2.5.17 Pirogalola đỏ
Pyrogalolsunfoftalein
C₁₉H₁₂O₈S
M.400,36

Bi^3+  Ni^2+
Co^2+

Vàng (trong môi trường axit)

Đỏ (với Bi)

...

...

...

2.5.18 Sunfasazen
Muối natri của axit 4.nitro 2 - asonobenzen - 1,4 - diazo - aminoaso benzen - 4' sunfonic
C₁₈H₁₄AsN₆NaO₈S
M.572,31

Zn^2+ Cd^2+
Pb^2+ Ni^2+

Vàng chanh (lục khi có mặt niken complexonal)

Hồng da cam (với kẽm và chì). Hồng (với cadimi). Tím hồng (với niken)

Hòa tan 0,05 g chỉ thị trong 100 ml dung dịch borac. Dung dịch dùng tốt trong vòng 30 ngày.

2.5.19 TAR
4 - (- 2 - tiazolibazo) - resoxin
C₉H₇N­₃O₂S
M.221,25

Cu^2+ Mn^2+
Ca^2+ Ni^2+
Cd^2+ Zn^2+
Co^2+ Zn^2+
Mg^2+

Vàng lục
Vàng tím
Lục

Tím

...

...

...

2.5.20 Timolftalexon
N.N - Di(cacboxyletyl) - timolftalein
C₃₈H₄₀N₂Na₄O₁₂
M.762,72

Ba^2+ Sr^2+
Ca^2+

Không màu (trong môi trường kiềm)

Xanh biển

Hòa tan 0,1 g chỉ thị với 10 g natri clorua hoặc kali clorua trong cối mã não. Bảo quản hỗn hợp trong lọ thủy tinh sẫm màu có nút mài kín hoặc hòa tan 0,5 g chỉ thị vào 100 ml nước.

2.5.21 Tiron (tairon)
Muối dinatri của axit Piso catechin - 3,5 - disunfonic
C₆H₄Na₂O₈S₂.H₂O
M.332,22

Bi^3+   Fe^3+ 

Không màu
Vàng

Xanh biển

...

...

...

2.5.22 Torin
Muối dinatri của axit 2(2 - oxi - 3,6 - disunfo - 1 - naftilazo) - benzen asenic
C₁₆H₁₁AsN₂Na₂O₁₀S₂
M.576,30

Bi^3+  F^-
SO₄^2- Th^4+
Zr^4+ Hf^4+
Li^+

Vàng (trong môi trường axit)

Đỏ

Hòa tan 0,5g chỉ thị trong nước và dùng nước định mức dung dịch đến 100 ml

2.5.23 Xylenola da cam
Muối tetrantri của 3,3' bis - N,N - Di(cacboxymetyl) - aminometyl - o - cresolsunfoftalein
C₃₁H₂₈N₂Na₄O₁₃S
M.760,58

Th^4+ Sr^4+
Bi^3+   In^3+
Zn^2+ Ni^2+
Cd^2+ Mn^2+
Hg^2+
Fe^2+ La^3+ 
Cu^2+ Sc^3+ 
Co^2+ Pb^2+

Vàng chanh (pH nhỏ hơn 6)
Da cam khi có mặt coban complexonat

Đỏ hoặc tím đỏ. Tím (với coban)

...

...

...

2.6. Các chất chỉ thị oxy hóa - khử

Tên, công thức và khối lượng phân tử của chất chỉ thị

Thể oxy hóa tiêu chuẩn (E_o) V

Màu của dạng oxy hóa

Màu của dạng khử

Chuẩn bị dung dịch chỉ thị

1

2

3

...

...

...

5

2.6.1 Các chỉ thị kém nhạy đối với sự thay đổi pH và lực ion của dung dịch

2.6.1.1 Axit phenylantranilic
Axit diphenyllamino - 2 - cacboxylic
C₁₃H­₁₁NO₂
M.213,23

+ 1,08

Tím đỏ

Không màu

Hòa tan nóng 0,1 g chỉ thị vào 100 ml dung dịch natri cacbonat.

2.6.1.2 Diphenylamin
C₁₂H₁₁N
M.169,23

+ 0,76

...

...

...

Không màu

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 100 ml axit sunfuric.
Hòa tan 0,5 g chỉ thị vào 100 ml nước.

2.6.1.3 Diphenylamino sunfonat natri
C₁₂H₁₀NNaO₃S
M.271,27

+0,84

Tím đỏ

Không màu

Hòa tan 0,5 g chỉ thị vào 100 ml nước.

2.6.1.4 p. Etoxycryzo idinclorua (xem Điều 2.1.20)

+1,00

...

...

...

Đỏ

Hòa tan 0,2 g chỉ thị vào 100 ml rượu etylic.

2.6.1.5 Feroin phức O - phenantrolin với Fe^2+
Fe(C₁₂H₈N₂)₃SO₄
M.692,52

+1,06

Xanh lam tái

Đỏ

Hòa tan 0,71 g sắt (II) sunfat 7 nước (FeSO₄.7H₂O) vào 100 ml nước, thêm 1,49 g o - phenantrolin và khuấy đến tan hoàn toàn

2.6.1.6 O - Tolidin 3,3' Dimetyl - 4,4' - diaminodiphenyl
C₁₄H₁₆N₂

+0,87

...

...

...

Không màu

Hòa tan 0,5 g chỉ thị vào 100 ml axit axetic 50 %.

2.6.1.7 Xylenxianola FF Natri - S - dietyl p - amino - oxisunfodimetyl fucsonsunfat
C₂₅H₂₇N₂NaO₇S₂
M.551,64

+1,00

Hồng

Xanh lục

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 100 ml nước.

2.6.2 Các chỉ thị nhạy đối với sự thay đổi pH và lực ion của dung dịch.

2.6.2.1 Đỏ trung tính (xem 2.1.19)

...

...

...

Đỏ

Không màu

Hòa tan 0,05 g chỉ thị vào 100 ml rượu etyic 60%.

2.6.2.2 Metylen xanh Tetrametyldiamino diphenazothion clorua
C₁₆H₁₈CIN₃S.3H₂O
M.379,90

0,53
pH 0
0,01
pH 7

Xanh biển

Không màu

Hòa tan nóng 1 g chỉ thị vào 50 ml rượu etylic.

2.6.2.3 N(- p - Metoxyphenyl) - p - phenyllendiamin bazơ (Variamin xanh)
C₁₃H₁₄N₂₀
M.214,27

...

...

...

Xanh biển

Không màu

Nghiền 0,2 g chỉ thị với một vài tinh thể axit atcobic, sau đó chiết 4 lần bã nghiền bằng từng lượng 5 ml nước. Gộp chung nước chiết vào phễu chiết dung tích 150 ml, thêm 5 ml dung dịch natri hydroxit và 20 ml benzene.

N(- p - Metoxyphenyl) - p - phenyllendiamin hydroclorua (xem mục 2.5.12)
N (- p - Metoxyphenyl) - p - phenyllendiamin sunfat (xem điều 2.5.12)

+0,47
pH 7

Xanh biển

Không màu

Lắc lớp nước, mỗi lần với 5 ml benzen và lại lọc qua giấy lọc ướt. Gộp chung các phần benzen vào phễu chiết dung tích 150 ml và thêm 20 ml axit axetic 30 %. Lắc, lọc dung dịch qua giấy lọc ướt. Dung dịch chỉ thị này bền trong vòng 20 ngày.

2.6.2.4 Safranin T
Hỗn hợp của dimetyl và trimetylphenosafranin
C₂₀H₁₉OCIN₄
M.350,85

...

...

...

Đỏ nâu

Không màu

Hòa tan 0,05 g chỉ thị vào 100 ml nước.

2.6.2.5 Xanh Nila A 2 - Amino. 7 - Dietylamino 3,4 - benzophenozoxoni clorua
C₂₀H₂₀CIN₃O
M.353,84

+0,41
pH 0

Xanh biển

Không màu

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 100 ml nước.

2.7. Các chất chỉ thị đặc biệt

...

...

...

Lĩnh vực áp dụng

Sự thay đổi màu

Chuẩn bị dung dịch chỉ thị

1

2

3

4

2.7.1 Alizarin đỏ S (xem 2.1.1)

Trong trắc quang

...

...

...

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 100 ml nước.

2.7.2 Amoni - sắt (III) sunfat (phèn sắt amoni)
NH₄Fe(SO₄)₂.12H₂O
M.482,21

Trong phương pháp thioxianua

Màu đỏ máu (được tạo thành với ion thioxianua).

Hòa tan khoảng 50 g thuốc thử vào 100 ml nước sôi để nguội và thêm axit nitric đến khi không còn chuyển màu, khi đó dung dịch hoàn toàn mất màu.

2.7.3
Diphenylcacbazit
(xem 2.4.8)

Trong phương pháp thủy ngân

Từ không màu sang tím.

Hòa tan nóng 1 g chỉ thị vào 100 ml rượu etylic. Dung dịch dùng tốt sau 5 ngày từ khi chuẩn bị. Bảo quản dung dịch trong lọ thủy tinh sẫm màu. Dung dịch bền trong vòng 60 ngày.

...

...

...

Trong phương pháp thủy ngân

Từ không màu sang tím.

Hòa tan nóng 1 g chỉ thị vào 100 ml rượu etylic. Bảo quản dung dịch trong lọ thủy tinh sẫm màu. Dung dịch bền trong vòng 15 ngày.

2.7.5 Kali cromat
K₂CrO₄
M. 194,17

Trong phương pháp bạc

Xuất hiện huyền phù màu đỏ nâu.

Hòa tan 5 g chỉ thị vào 100 ml nước.

2.7.6 Tinh bột dễ tan
(C₆H₁₀O₅)_n
M. (162,14)_n

Trong phương pháp iot

...

...

...

Chuẩn bị dung dịch bằng một trong hai cách sau:
1) Trộn 0,5 g chỉ thị với 5 ml nước lạnh, vừa khuấy vừa rót từ từ hỗn hợp vào 100 ml nước sôi và đun sôi khoảng 2 phút đến 3 phút. Nên dùng dung dịch mới chuẩn bị.

2) Trộn 5 g chỉ thị vào 10 mg thủy ngân iodua (HgI₂) với nước lạnh để tạo thành dịch sệt (paste). Rót dịch nhận được vào 1 l nước sôi. Tiếp tục đun sôi 1 phút đến 3 phút. Để nguội và rót dung dịch vào lọ thủy tinh nút mài. Dung dịch dùng tốt một thời gian dài.

2.8. Các chỉ thị huỳnh quang

Tên gọi, công thức và khối lượng phân tử của chất chỉ thị

pH chuyển màu

Sự thay đổi màu huỳnh quang

Chuẩn bị dung dịch chỉ thị

Trong môi trường axit

Trong môi trường kiềm

...

...

...

5,2 - 6,6

Lục

Xanh tím

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 100 ml rượu etylic.

2.8.2 Axit oxibenzoic
C₇H₆O₃  M.138,12

2,5 - 4,0

-

Xanh tối

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 100 ml nước.

...

...

...

9,5 - 10,5

Lục

Lục sáng

Hòa tan 0,5 g chỉ thị vào 100 ml rượu etylic.

2.8.4 Eosin
Muối dinatri của tetrabromfluoretxein
C₂₀H₆Br₄Na₂O₅
M.691,90

3,0 - 4,0

-

Lục

Hòa tan 1 g chỉ thị vào 100 ml nước

...

...

...

3,1 - 4,4

-

Xanh biển

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 100 ml nước.

2.8.6 Muối natri của fluoretxein
C₂₀H₁₁NaO₅  M.354,29

4,0 - 4,5

Lục - Hồng

Lục

Hòa tan 1 g chỉ thị vào 100 ml nước

...

...

...

8,5 - 9,50

-

Xanh biển

Hòa tan 0,2 g chỉ thị vào 100 ml rượu etylic.

2.8.8 Quinnin hidrorua.
C₂₀H₂₄N₂O₂HCl.2H₂O
M.396,91

3,0 - 5,0
9,5 - 10,0

Xanh biển
Tím

Tím
-

Hòa tan 0,2 g chỉ thị vào 100 ml nước

...

...

...

Tên gọi, công thức và khối lượng phân tử của chất chỉ thị

Chất xúc tác

pH chuyển màu

Màu phát quang

Chuẩn bị dung dịch chỉ thị

Trong môi trường axit

Trong môi trường kiềm

2.9.1 Lofin 2,4,5 - Triphenylimidazol
C₂₁H₁₆N₂  M. 296,14

K₃[Fe(CN₆)]

...

...

...

-

Trắng vàng

Hòa tan 1 g chỉ thị vào 100 ml axeton.

2.9.2 Luminola Hydrazil của axit O - aminoftalic
C₈H₇N₃O₂  M.177,16

K₃[Fe(CN₆)] hoặc hemoglobin

8,5 - 9,0

-

Xanh biển

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 100 ml nước.

...

...

...

rượu etylic

7,5 - 9,0

-

Xanh lục

Hòa tan 0,5 g chỉ thị vào 100 ml nước.

2.10. Các chỉ thị oxy - khử lân quang

Tên gọi, công thức và khối lượng phân tử của chất chỉ thị

Chất xúc tác

pH chuyển màu

...

...

...

Chuẩn bị dung dịch chỉ thị

Trong môi trường axit

Trong môi trường kiềm

2.10.1 Luminola (xem 2.9.2)

-

10 - 13

-

xanh biển

Hòa tan 0,1 g chỉ thị vào 100 ml nước.

...

...

...

-

10 - 13

-

lục

Hòa tan 0,5 g chỉ thị vào 100 ml nước.

2.11. Các loại giấy chỉ thị

Tên gọi

Cách chuẩn bị

1

...

...

...

2.11.1 Giấy công gô

Tấm giấy lọc bằng dung dịch chỉ thị công gô (chuẩn bị theo 2.11.1). Dưới tác dụng của dung dịch axit clohydric 0,001 N, giấy chuyển màu sang xanh tím.

2.11.2 Giấy iốt - tinh bột

Chuẩn bị theo 2.32, TCVN 1055 : 1985.

2.11.3 Giấy iodat - tinh bột

Chuẩn bị như phần giấy iot tinh bột (2.11.2) nhưng thay kali iodua (KI) bằng kali iodat (KIO₃).

2.11.4 Giấy nghệ

Ngâm chiết 20 g bột nghệ khoảng 1 ngày trong 100 ml nước. Lọc gạn bột, sấy khô và lại ngâm chiết bã bột một ngày trong 100 ml rượu etylic. Giấy lọc được ngâm tẩm dung dịch nghệ trong rượu vừa nhận được. Dưới tác dụng của dung dịch natri hydroxit 0,004 N, màu vàng của giấy phải lập tức chuyển thành đỏ nâu (pH chuyển màu 7,5 - 9,5).

2.11.5 Giấy fenolftalein

...

...

...

2.11.6 Giấy quỳ

Tấm giấy lọc bằng dung dịch quỳ, (chuẩn bị như 2.1.37). Để chuẩn bị giấy quỳ đỏ, cần thêm vào dung dịch chỉ thị axit clohydric 0,1 N, còn để chuẩn bị giấy quỳ xanh, cần thêm vào chỉ thị dung dịch natri hydroxit 0,1 N Lượng axit hoặc kiềm cần thêm đủ để chuyển dung dịch quỳ tím sang màu tương ứng. Dưới tác dụng của dung dịch natri hydroxit 0,00025 N trên giấy quỳ đỏ hoặc của dung dịch axit clohydric 0,0002 N trên giấy quỳ xanh, màu giấy phải chuyển trong vòng 1 phút.

2.11.7 Giấy (hoặc bông) tẩm dung dịch chì axetat

Chuẩn bị theo 2.31, TCVN 1055 :1985.

2.11.8 Giấy tẩm dung dịch đồng sunfat

Cách chuẩn bị như ở phần giấy tẩm dung dịch chì axetat thay dung dịch chì axetat bằng dung dịch đồng sunfat 1N (Hòa tan 26,0 g CuSO₄.5H₂O vào 100 ml nước).

2.11.9 Giấy chỉ thị vạn năng

Tẩm giấy lọc bằng dung dịch chỉ thị vạn năng chuẩn bị như ở 2.3.11.

2.12. Các chỉ thị để chuẩn độ không nước

...

...

...

Dung môi

Chuyển màu trong môi trường
a) từ kiềm sang axit
b) từ axit sang kiềm

Dùng dung dịch chỉ thị

1

2

3

4

2.12.1 Alirazin vàng R (xem 2.1.3)

Dimetylfomamit

...

...

...

Dung dịch chỉ thị 0,2 % trong dimetylfomamit

2.12.2 Azoviolet (Azo tím) 4 - [p.Nitrophenyl - azo] resoxin
C₁₂H₉N₃O₄
M.259,22

Dung dịch axeton 0,2 % trong benzen : etylen diamin; n - butylamin; piridin; dimetylfomamit

Đỏ - xanh biển (B) (axit yểu)
Vàng - da cam - xanh tím (b) (axit mạnh)
Đỏ da cam - xanh tím (b) (phenol)

Dung dịch chỉ thị bão hòa trong benzen

2.12.3 Bromcrezola đỏ tía (xem 2.1.6)

Benzen; clobenzen

Đỏ tía - vàng (a)

Dung dịch chỉ thị bão hòa trong benzene

...

...

...

Axeton - piridin
Benzen; clobenzen

Vàng - da cam - xanh biển (b)
xanh biển - vàng (a)

Dung dịch chỉ thị bão hòa trong benzene

2.12.5 Bromphenola xanh (xem 2.1.8)

Clobenzen

Đỏ tía - hồng - vàng - không màu

Dung dịch chỉ thị bão hòa benzene

2.12.6 Công gô đỏ (xem 2.1.11)

Hexan; axeton; dioxin Clorofom; dioxan

...

...

...

Dung dịch chỉ thị 0,1 % trong clorofom
Dung dịch chỉ thị 0,1 % trong rượu metylic

2.12.7 Crezola đỏ (xem 2.1.12)

Axit axetic, axit propionic

Vàng - hồng - đỏ (a)

Dung dịch chỉ thị 0,5 % trong hỗn hợp axit axetic với clo benzen (1 + 1)

2.12.8 O - Crezolftalein (xem 2.1.14)

Clorofom - cacbon tetraclorua

Không màu - tím - hồng

Dung dịch chỉ thị 1 % trong hỗn hợp rượu metylic với clorofom (1 + 1)

...

...

...

Diclometan; benzen clobenzen, clorofom cacbontetraclorua

Vàng - hồng (a)

Dung dịch chỉ thị 0,1 g trong clorofom

2.12.10 Đỏ trung tính (xem 2.1.19)

Axeton

Đỏ - vàng, trong trường hợp các axit vô cơ (b)

Dung dịch chỉ thị 1 % trong rượu metylic

2.12.11 Malachit lục
Tetrametyldfamino triphenylcacbinolanhidrooxalat
C₅₂H₅₄N₄O₁₂  M.927,01
hoặc Tetrametyl diaminotriphenyl cacbinol hidroclorua (xem 2.1.25)

Axit axetic
Axit propionic
Axit axetic anhidrit axetic

...

...

...

Dung dịch chỉ thị 0,5 % trong axit axetic

2.12.12 Matanila vàng (xem 2.1.26)

Clobenzen

Axit propionic

Vàng - tím (a)

Vàng sáng - đỏ tía

Dung dịch chỉ thị 0,1 % trong rượu metylic

Dung dịch chỉ thị 0,2 % trong hỗn hợp axit propionic với dioxan (1 + 1)

2.12.13 Metyla da cam (xem 2.1.27)

...

...

...

Axeton - axit axetic

Vàng - da cam (a)

Vàng - da cam (a)

Dung dịch chỉ thị bão hòa trong axeton

Dung dịch chỉ thị 0,25% trong axeton

2.12.14 Metyla đỏ (xem 2.1.28)

Axeton; axetonitrila metyletylxeton; metylizobutylxeton
Dioxan

Axeton - axit axetic

...

...

...

Hexan - axeton

Vàng - đỏ da cam
hồng - đỏ tía (a)

Da cam vàng - hồng tối sẫm (a)
Da cam - hồng da cam (a)

Da cam - hồng - đỏ - tía (a)

Da cam sáng - hồng (a)

Dung dịch chỉ thị bão hòa trong axetonitrina

Dung dịch chỉ thị 0,1 % trong dioxan (dioxan)
Dung dịch chỉ thị bão hòa trong axetonitrina

Dung dịch chỉ thị bão hòa trong axetonitrina

Dung dịch chỉ thị 0,1 % trong axetonitrina

2.12.15 Metyla tím
Pentametyl - p - rodanilin hidroclorua
C₂₄H₂₈CIN₃
M.396,96

...

...

...

Axit axetic axit propionic

Axit axetic - di - cloetan; axit axetic dioxin

Axit axetic nitrometan

Axit axetic clobenzen anhidrit axetic

Metyletylxeton anhidrit axetic

Tím - chàm - lam sáng (a)

Tím - xanh biển - lục xanh - vàng (a)

Xanh biển - vàng lục

Tím - xanh biển - lục (a)

...

...

...

Tím - lục - xanh biển (a)

Dung dịch chỉ thị 0,1 % trong axit

Dung dịch chỉ thị 0,2 % trong clobenzen

Dung dịch chỉ thị 0,1 % trong axit axeton

Dung dịch chỉ thị 0,2 % trong clobenzen

- nt -

Dung dịch chỉ thị

2.12.16 1 - Naftolbenzein Phenyl - bis - (6 - hidroxy - naftyl - 2 - cacbinol)
C₂₇H₁₈O₂.H₂O
M.392,46

Axeton - axetonitrila

...

...

...

Axit axetic axit propionic rượu izopropylie

Benzen axit axetic

Benzen - rượu izopropynic

Anhydrit axetic nitrometan

Vàng - lục sáng - lục

...

...

...

Da cam - lục sẫm - lục (b)

Chuẩn độ ngược bằng natri axetat Lục tối - lục - vàng (b)
Da cam - lục nâu (b)

Lục vàng - lục tối (a)

Dung dịch chỉ thị 1 % trong rượu izpropynic

Dung dịch chỉ thị 0,02 % trong axit axetic

...

...

...

Dung dịch chỉ thị 0,1 % - 1,8 % trong rượu metylic hoặc trong rượu izopropylic

Dung dịch chỉ thị 0,5 % trong axit axetic

Dung dịch chỉ thị 0,1 % - 1,0 % trong rượu izopropylic hoặc trong hỗn hợp benzene với rượu metylic (1 + 1)

Dung dịch chỉ thị 0,5 % trong axit axetic

2.12.17  4 - Nitro - 4' aminoaso benzen
C₁₂H₁₀N₄O₂  M.242,23

Etylediamin

Đỏ - xanh biển - không màu (a)

Dung dịch chỉ thị 0,5 % trong benzen

2.12.18  2 - Nitroalinin và 4 - nitroalinin
C₆H₆N₂O₂  M.138,13

Etylediamin

...

...

...

Dung dịch chỉ thị 0,15 % trong benzen

2.12.19  Fenolftalein (xem 2.1.36)

Axeton, benzene, clobenzen

Không màu - đỏ (b)

Dung dịch chỉ thị 0,2 % trong rượu metylic hoặc dung dịch bão hòa trong benzen

2.12.20  Quinoldin đỏ
N - etyl - 1 - dimetyl - aniline - stirilquinoliniodua
C₂₁H₂₃IN₂  M.430,34

Axit axetic, axit propionic

Vàng - đỏ tối - không màu (a)

Dung dịch chỉ thị 0,2 % trong axit axetic hoặc Dung dịch chỉ thị bão hòa trong axit axetic.

...

...

...

Axit axetic; axit axetic; axit propionic

Anhidit axetic

Tím - xanh tối - lục xanh - vàng lục (a)

Xanh biển - lục vàng

Dung dịch chỉ thị 0,1 % đến 10 % trong axit axetic.

Dung dịch chỉ thị 0,1 % trong axit axetic.

2.12.22 Timola xanh (xem 2.1.39)

Axeton; rượu metylic

...

...

...

Axetonitrila

Propilen glycol clorofom

Vàng - đỏ (a)
Vàng - xanh biển (trong trường hợp dùng các axit có thể bằng nhóm benzene (b)
Trong các axit yếu vàng lục - xanh biển. Trong các axit mạnh. Đỏ - vàng - xanh biển (b)

Vàng - hồng (a)

Dung dịch chỉ thị 0,3 % trong rượu metylic.

...

...

...

Dung dịch chỉ thị 0,3 % trong rượu metylic.

Dung dịch chỉ thị 0,2 % trong rượu metylic

2.12.23  Timolftalein (xem 2.1.38)

Axeton

Không màu - xanh biển (b)

Dung dịch chỉ thị 0,2 % trong rượu metylic

2.12.24 Tropeolin oo (xem 2.1.41)

...

...

...

Axit axetic - axit propionic

Dicloetan - axit axetic anhidrit axetic

Benzen nitrometan

Vàng - tím đỏ - đỏ

Da cam vàng - đỏ tía đỏ hồng (a)

Vàng - đỏ hồng (a)

Vàng - đỏ hồng (b)

...

...

...

Dung dịch chỉ thị 0,5 % trong axit axetic

Dung dịch chỉ thị 0,5 % trong axit axetic

Dung dịch chỉ thị 1 % trong rượu metylic

2.13. Các chỉ thị hỗn hợp để chuẩn độ không nước

Thành phần chỉ thị hỗn hợp

Dung môi

Chuyển màu trong môi trường :
a) Từ kiềm sang axit
b) Từ axit sang kiềm

Dùng hỗn hợp chỉ thị

2.13.1 Dimetyla vàng Metyllen xanh

...

...

...

Nâu đỏ - lục (b)

Dung dịch chứa 1 % dimetyla vàng và 0,1 % metylen xanh trong rượu metylic

2.13.2 Metylen xanh - Quinaldin đỏ

Nitrometan ; benzen

Đỏ tía - xanh biển lục (a)

Dung dịch chứa 0,1% metylen xanh và 0,2 % quinaldin đỏ trong rượu metylic

2.13.3 Timolftalein - Tropeolin o

Metyletylxeton

Vàng - lục (b)

...

...

...

2.13.4 Timolftalein - Metyla da cam

Rượu etylic

Vàng - lục (b)

Trộn các lượng bằng nhau về thể tích của timolftalein 0,5 % trong rượu metylic và metyla da cam 0,02 % trong nước.