Thuộc tính
Nội dung
Tiếng Anh (English)
Văn bản gốc/PDF
Lược đồ
Liên quan hiệu lực
Liên quan nội dung
Thuộc tính
Tải về
Các bản dự thảo

Đang tải văn bản...

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 6398-4:1999 về Đại lượng và đơn vị - Nhiệt

Số hiệu:	TCVN6398-4:1999	Loại văn bản:	Tiêu chuẩn Việt Nam
Nơi ban hành:	***	Người ký:	***
Ngày ban hành:	Năm 1999	Ngày hiệu lực:
		Tình trạng:	Đã biết

TIÊU CHUẨN VIỆT NAM

TCVN 6398 – 4 : 1999

ISO 31 – 4 : 1992

ĐẠI LƯỢNG VÀ ĐƠN VỊ - PHẦN 4 : NHIỆT

Quantities and units- Part 4 : Heat

Lời giới thiệu

0.0. Giới thiệu chung

TCVN 6398 - 4 : 1999 do Ban Kỹ thuật Tiêu chuẩn về Đại lượng và Đơn vị đo lường TCVN/TC12 biên soạn. Mục tiêu của Ban Kỹ thuật TCVN/TC12 là tiêu chuẩn hóa đơn vị và ký hiệu cho các đại lượng và đơn vị (kể cả ký hiệu toán học) dùng trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, hệ số chuyển đổi tiêu chuẩn giữa các đơn vị; đưa ra định nghĩa của các đại lượng và đơn vị khi cần thiết.

TCVN 6398 – 4 : 1999 “Đại lượng và Đơn vị - Phần 4 : Nhiệt “hoàn toàn tương đương với ISO 31 – 4 : 1992 “Quantities and units – Part 4 : Heat”. Các phụ lục A, B của tiêu chuẩn này chỉ để tham khảo.

...

Bạn phải đăng nhập hoặc đăng ký Thành Viên TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.

Mọi chi tiết xin liên hệ: ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66

- Phần 0: Nguyên tắc chung

- Phần 1: Không gian và thời gian

- Phần 2: Hiện tượng tuần hoàn và liên quan

- Phần 3: Cơ học

- Phần 4: Nhiệt

- Phần 5: Điện và từ

- Phần 6: Ánh sáng và bức xạ điện từ liên quan

- Phần 7: Âm học

- Phần 8: Hóa lý và vật lý phân tử

...

- Phần 10: Phản ứng hạt nhân và bức xạ ion hóa

- Phần 11: Dấu và ký hiệu toán học dùng trong khoa học vật lý công nghệ.

- Phần 12: Số đặc trưng

- Phần 13: Vật lý chất rắn

0.1. Cách sắp xếp các bảng

Bảng các đại lượng và đơn vị trong TCVN 6398 được sắp xếp để các đại lượng nằm ở trạng thái bên trái và các đơn vị tương ứng nằm ở trang bên phải.

Tất cả các đơn vị nằm giữa hai vạch liền thuộc về các đại lượng nằm giữa hai vạch liền tương ứng ở trang bên trái.

0.2. Bảng đại lượng

Những đại lượng quan trọng nhất trong TCVN này được đưa ra cùng với ký hiệu của chúng, và trong phần lớn các trường hợp cả định nghĩa của chúng nữa. Những định nghĩa này được đưa ra chủ yếu để nhận biết; không nhất thiết là định nghĩa đầy đủ.

...

Trong phần lớn các trường hợp, chỉ một tên và chỉ một ký hiệu được đưa ra cho một đại lượng; nếu hai hay nhiều tên hoặc hai hay nhiều ký hiệu được đưa ra cho cùng một đại lượng và không có sự phân biệt đặc biệt nào thì chúng bình đẳng như nhau. Nếu tồn tại hai loại chữ nghiêng (ví dụ J, q, j, f; g, g …) thì chỉ một trong hai được đưa ra. Điều đó không có nghĩa là loại chữ kia không được chấp nhận. Nói chung khuyến nghị rằng các ký hiệu như vậy không được cho những nghĩa khác nhau. Ký hiệu trong ngoặc đơn là “ký hiệu dự trữ” để sử dụng trong bối cảnh cụ thể khi ký hiệu chính được dùng với nghĩa khác.

0.3. Bảng đơn vị

0.3.1. Tổng quát

Đơn vị của các đại lượng tương ứng được đưa ra cùng với ký hiệu quốc tế và định nghĩa. Cần các thông tin thêm, xem TCVN 6398 – 0.

Các đơn vị được sắp xếp như sau:

a) tên của các đơn vị SI được in lớn hơn khổ chữ thường. Các đơn vị SI đã được thông qua ở Hội nghị cân đo toàn thể (CGPM). Đơn vị SI cùng bội và ước thập phân của chúng được khuyến nghị, mặc dù bội và ước thập phân không được nhắc đến;

b) tên của đơn vị không thuộc SI mà được dùng cùng với các đơn vị SI do tầm quan trọng trong thực tế của chúng hoặc do chúng được sử dụng trong những lĩnh vực chuyên ngành thì được in bằng khổ chữ thường.

Những đơn vị này được phân cách với các đơn vị SI của cùng một đại lượng bằng đường không liền nét;

c) tên của đơn vị không thuộc SI mà có thể dùng tạm thời với đơn vị SI thì được in nhỏ (nhỏ hơn khổ chữ thường) ở cột “Các hệ số chuyển đổi và chú thích”

...

1) tên riêng của các đơn vị trong hệ CGS;

2) tên của các đơn vị dựa trên foot, pound, giây và một số đơn vị liên quan khác;

3) tên của các đơn vị khác.

0.3.2. Chú thích về đơn vị của các đại lượng có thứ nguyên một

Đơn vị nhất quán của đại lượng có thứ nguyên một là số một (1). Khi biểu thị giá trị của đại lượng này thì đơn vị 1 thường không được viết ra một cách tường minh.

Không dùng các tiếp đầu ngữ để tạo ra bội và ước của đơn vị này. Có thể dùng lũy thừa của 10 để thay cho các tiếp đầu ngữ.

Ví dụ:

Chỉ số khúc xạ n = 1,53 x 1 = 1,53

Số Reynon Re = 1,32 x 10³

...

0.4. Công bố về số

Tất cả các số trong cột “Định nghĩa” là chính xác

Khi các số trong cột “Hệ số chuyển đổi và chú thích” là chính xác thì từ “chính xác” được thêm vào trong ngoặc đơn sau số đó.

ĐẠI LƯỢNG VÀ ĐƠN VỊ - PHẦN 4 : NHIỆT

Quantities and units- Part 4 : Heat

1. Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định tên và ký hiệu cho các đại lượng và đơn vị nhiệt. Các hệ số chuyển đổi cũng được đưa ra ở những chỗ thích hợp.

2. Tiêu chuẩn trích dẫn

...

TCVN 6398-8 : 1999 (ISO 31-8 : 1992) Đại lượng và đơn vị - Phần 8: Hóa lý và vật lý phân tử Metrologia, 27 (1990), No.1.

3. Tên và ký hiệu

Tên và ký hiệu các đại lượng và đơn vị nhiệt được quy định trong các trang sau.

NHIỆT

Đại lượng

Số mục

...

Ký hiệu

Định nghĩa

Chú thích

4-1

nhiệt độ nhiệt động lực

T, (Q)

Nhiệt độ nhiệt động lực là một trong những đại lượng cơ bản của SI.

4-2

...

t, J

t = T – T₀

trong đó T₀ được định nghĩa bằng 273,15 K

Nhiệt độ nhiệt động lực T₀ thấp hơn nhiệt độ nhiệt động lực tại điểm ba của nước chính xác là 0,01 K.

Đơn vị

...

Số mục

Tên đơn vị

Ký hiệu quốc tế

Định nghĩa

Hệ số chuyển đổi và chú thích

4.1.a

kenvin

Kenvin, đơn vị nhiệt độ động lực là 1/273,16 nhiệt độ nhiệt động lực của điểm ba của nước

...

CGPM khuyến nghị các khoảng hoặc hiệu như thế phải được biểu thị theo kenvin (K) hoặc độ Celsius (⁰C). Các tên gọi khác như “độ” hoặc “độ bách phân” không nên áp dụng.

Cần chú ý là trước ký hiệu ⁰C cho độ Celsius phải có một khoảng cách (xem TCVN 6398-0 : 1998 mục 3.4).

Thang nhiệt độ quốc tế 1990 (ITS-90)

Để đáp ứng các phép đo nhiệt độ trong thực tiễn, phù hợp với Nghị quyết số 7 của CGPM lần thứ 18 (1987), CIPM năm 1989 đã thông qua Thang nhiệt độ quốc tế 1990 (ITS-90). Thang được xây dựng dựa trên một số các điểm cố định và các thủ tục nội suy với sự trợ giúp của các dụng cụ đo nhất định. Thang cũng đã xác định nhiệt độ xuống đến 0,65 K. ITS-90 thay thế Thang Nhiệt độ thực dụng quốc tế 1968 – 75 (IPTS-68-75) và Thang Nhiệt độ tạm thời 1976 từ 0,5 K đến 39 K.

Các đại lượng tương ứng với nhiệt độ nhiệt động lực và nhiệt độ Celsius xác định theo thang này (ITS-90) được biểu thị bởi T₉₀ và t₉₀ (thay thế cho T₆₈ và t₆₈ của IPTS-68-75).

Trong đó:

t₉₀ = T₉₀ – T₀

T₉₀ gọi là nhiệt độ kenvin quốc tế và t₉₀ gọi là nhiệt độ Celsius quốc tế. Đơn vị của T₉₀ và t₉₀ tương ứng là kenvin (K) và độ Celsius (⁰C) như của T và t. Để biết chi tiết hơn xem Metrologia 27 (1990) No.1.

4.2.a

...

⁰C

Độ Celsius là tên riêng của kenvin dùng để thể hiện các giá trị của nhiệt độ Celsius

NHIỆT (tiếp theo)

Đại lượng

Số mục

Đại lượng

...

Định nghĩa

Chú thích

4-3.1

Hệ số nở dài

a_l

Các đại lượng từ 4.3.1 đến 4.4 không thể định nghĩa một cách đầy đủ trừ khi dạng biến đổi được quy định.

4-3.2

hệ số nở thể tích

...

Chỉ số trong ký hiệu có thể bỏ nếu không sợ bị nhầm lẫn.

4-3.3

hệ số áp suất tương đối

a_p

Tên gọi hệ số áp suất và ký hiệu b cũng được dùng cho đại lượng 4.3.3

4-4

hệ số áp suất

...

4-5.1

độ nén đẳng nhiệt

k_T

k_T = -

4-5.2

độ nén đẳng entropy

k_s

...

4-6

nhiệt, nhiệt lượng

Nhiệt lượng truyền trong quá trình chuyển pha đẳng nhiệt, trước đây gọi là “nhiệt ẩn” với ký hiệu L, cần trình bày thành sự biến đổi của hàm nhiệt động lực phù hợp, thí dụ T, DS, ở đây DS là sự biến đổi entropy, hoặc DH là sự biến đổi entanpy.

4-7

thông lượng nhiệt

...

Đơn vị

NHIỆT (tiếp theo)

Số mục

Tên đơn vị

...

Định nghĩa

Hệ số chuyển đổi và chú thích

4-3.a

kenvin mũ trừ một

K^-1

4-4.a

pascan trên kenvin

...

4-5.a

pascan mũ trừ một

Pa^-1

4-6.a

jun

...

4-7.a

oat

NHIỆT (tiếp theo)

...

Đại lượng

Số mục

Đại lượng

Ký hiệu

Định nghĩa

Chú thích

4.8

thông lượng nhiệt bề mặt mật độ thông lượng nhiệt

...

Thông lượng nhiệt chia cho diện tích

4-9

hệ số dẫn nhiệt, độ dẫn nhiệt

l (k)

Thông lượng nhiệt bề mặt chia cho gradien nhiệt độ

4-10.1

hệ số truyền nhiệt

...

Thông lượng nhiệt bề mặt chia cho hiệu nhiệt độ

Trong công nghệ xây dựng đại lượng này ký hiệu là U.

4-10.2

hệ số truyền nhiệt bề mặt

h, (a)

q = h (T_s – T_r)

Trong đó:

T_s là nhiệt độ bề mặt

T_r là nhiệt độ gốc của môi trường bao quanh bên ngoài

...

độ cách nhiệt, hệ số cách nhiệt

Hiệu nhiệt độ chia cho thông lượng nhiệt bề mặt

M = 1/K

Trong công nghệ xây dựng đại lượng này thường được gọi là nhiệt trở ký hiệu là R.

4-12

nhiệt trở

Hiệu nhiệt độ chia cho thông lượng nhiệt

...

4-13

nhiệt dẫn

G = 1/R

Xem chú thích 4-11.

4-14

độ khuyếch tán nhiệt

a =

...

l là hệ số dẫn nhiệt

r là khối lượng riêng

c_p là nhiệt dung khối đẳng áp

Đơn vị

...

Số mục

Tên đơn vị

Ký hiệu quốc tế

Định nghĩa

Hệ số chuyển đổi và chú thích

4-8.a

oat trên mét vuông

W/m²

...

4-9.a

oat trên mét kenvin

W/(m.K)

4-10.a

oat trên mét vuông kenvin

W/(m².K)

...

4-11.a

mét vuông kenvin trên oat

m².K/W

4-12.a

kenvin trên oat

K/W

...

4-13.a

oát trên kenvin

W/K

4-14.a

mét vuông trên giây

m²/s

...

NHIỆT

Đại lượng

Số mục

Đại lượng

Ký hiệu

...

Chú thích

4-15

nhiệt dung

C = dQ/dT

Trong đó:

dQ là nhiệt lượng hệ nhận thêm

dT là biến thiên nhiệt độ của hệ sau khi hệ nhận thêm dQ

Đại lượng này không thể định nghĩa một cách đầy đủ trừ khi dạng biến đổi được quy định.

...

nhiệt dung khối, nhiệt dung riêng

Nhiệt dung chia cho khối lượng

Đối với các đại lượng mol tương ứng, xem TCVN 6398-8.

4-16.2

nhiệt dung khối đẳng áp,

nhiệt dung riêng đẳng áp

c_p

...

4-16.3

nhiệt dung khối đẳng tích,

nhiệt dung riêng đẳng tích

c_v

4-16.4

nhiệt dung bão hòa,

nhiệt dung riêng bão hòa

...

4-17.1

tỷ số nhiệt dung khối,

tỷ số nhiệt dung riêng

g = c_p/c_v

4-17.2

...

k = -

Với khí lý tưởng k bằng g

Đơn vị

NHIỆT (tiếp theo)

...

Tên đơn vị

Ký hiệu quốc tế

Định nghĩa

Hệ số chuyển đổi và chú thích

4-15.a

jun trên kenvin

J/K

...

jun trên kilôgam kenvin

J/(kg.K)

4-17.a

một

Xem lời giới thiệu, mục 0.3.2

...

NHIỆT (tiếp theo)

Đại lượng

Số mục

Đại lượng

Ký hiệu

Định nghĩa

Chú thích

...

entropy

Khi hệ nhận một lượng nhiệt dQ entropy của một hệ có nhiệt độ nhiệt động lực T tăng thêm một lượng dS = dQ/T, khi quá trình biến đổi của hệ là thuận nghịch

4-19

entropy khối, entropy riêng

Entropy chia cho khối lượng

Đối với các đại lượng mol tương ứng, xem TCVN 6398-8.

...

năng lượng

Tất cả các loại năng lượng

4-20.2

năng lượng nhiệt động lực

Đối với hệ nhiệt động lực kín

DU = Q + W

...

Q là nhiệt lượng hệ nhận

W là công thực hiện trên hệ

Năng lượng nhiệt động lực còn gọi là nội năng

4-20.3

entanpy

H = U + pV

4-20.4

...

A, F

A = U - TS

4-20.5

năng lượng tự do Gibbs, hàm Gibbs

G = U + pV - TS

G = H – TS

...

NHIỆT (tiếp theo)

Số mục

Tên đơn vị

Ký hiệu

Định nghĩa

Hệ số chuyển đổi và chú thích

...

jun trên kenvin

J/K

4-19.a

jun trên kilôgam kenvin

J/(kg.K)

...

jun

NHIỆT (kết thúc)

Đại lượng

...

Đại lượng

Ký hiệu

Định nghĩa

Chú thích

4-21.1

năng lượng khối,

năng lượng riêng

Năng lượng chia cho khối lượng

...

4-21.2

năng lượng nhiệt động lực khối,

năng lượng nhiệt động lực riêng

Năng lượng nhiệt động lực chia cho khối lượng

Năng lượng nhiệt động lực khối còn gọi là nội năng khối.

4-21.3

entanpy khối,

entanpy riêng

...

Entanpy chia cho khối lượng

4-21.4

năng lượng tự do Helmholz khối,

hàm Helmholz riêng

a, f

Năng lượng tự do Helmholz chia cho khối lượng

4-21.5

...

năng lượng tự do Gibbs riêng

Năng lượng tự do Gibbs chia cho khối lượng

4-22

hàm Massieu

J = - A/T

...

hàm Planck

Y = - G/T

Đơn vị

...

Số mục

Tên đơn vị

Ký hiệu quốc tế

Định nghĩa

Hệ số chuyển đổi và chú thích

4-21.a

jun trên kilôgam

J/kg

...

4-22.a

jun trên kenvin

J/K

4-23.a

jun trên kenvin

J/K

...

Phụ lục A

(tham khảo)

Các đơn vị dựa trên foot, pound, giây và vài đơn vị khác

Không nên sử dụng các đơn vị này

Số mục của đại lượng

Đại lượng

Số mục của đơn vị

Tên đơn vị và ký hiệu

...

4-1

nhiệt độ nhiệt động lực

4-1.A.a

độ Rankine:

⁰R

1 ⁰R =

Trước ký hiệu ⁰R của độ Rankine cần phải có một khoảng cách

nhiệt độ Fahrenhiet, t_F

...

độ Fahrenheit: ⁰F

Đơn vị độ Fahrenheit và độ Rankine là như nhau.

Trước ký hiệu ⁰F của độ Fahrenheit cần phải có một khoảng cách.

4-6

nhiệt,

nhiệt lượng

4-6.A.a

đơn vị nhiệt

...

Btu

1 Btu = 788,169 ft . lbt

= 1 055,056 J

Đây là giá trị của đơn vị nhiệt Anh dùng trong phụ lục này. Nó phù hợp với “Bảng Quốc tế Đơn vị Nhiệt Anh” đã được thừa nhận tại Hội nghị Quốc tế về Tính chất của Hơi nước lần thứ năm (London tháng 7 năm 1956). Ngoài giá trị này còn một loạt giá trị khác của “đơn vị nhiệt Anh” đã dùng trước đây.

4-7

thông lượng nhiệt

4-7.A.a

đơn vị nhiệt Anh trên giờ:

Btu/h

...

4-9

hệ số dẫn nhiệt

4-9.A.a

đơn vị nhiệt Anh trên giây foot độ Rankine:

Btu/(s . ft . ⁰R)

1 Btu/(si . ft . ⁰R) = 6 230,64 W/(m . K)

4-10

hệ số truyền nhiệt

4-10.A.a

...

Btu/(s . ft² . ⁰R)

1 Btu/(s . ft² . ⁰R) = 20 441,7 W/(m² . K)

4-10.A.b

đơn vị nhiệt Anh trên giờ foot bình phương độ Rankine:

Btu/(h . ft² . ⁰R)

1 Btu/(h . ft² . ⁰R) = 5,678 26 W/(m² . K)

4-14

...

4-14.A.a

foot bình phương trên giây: ft²/s

1 ft²/s = 0,092 903 04 m²/s (chính xác)

4-16.1

nhiệt dung khối,

nhiệt dung riêng

4-16.A.a

đơn vị nhiệt Anh trên pound độ Rankine: Btu/(Ib . ⁰R)

1 Btu/(Ib . ⁰R) = 4 186,8 J/(kg . K) (chính xác)

...

entropy khối,

entropy riêng

4-19.A.a

đơn vị nhiệt Anh trên pound độ Rankine: Btu/(Ib . ⁰R)

1 Btu/(Ib . ⁰R) = 4 186,8 J/(kg . K) (chính xác)

4-21.1

năng lượng khối,

năng lượng riêng

4-21.A.a

...

1 Btu/Ib = 2 326 J/kg (chính xác)

4-21.2

năng lượng nhiệt động lực khối

năng lượng nhiệt động lực riêng

4-21.3

entanpy khối,

...

4-21.4

năng lượng tự do Helmholz khối,

năng lượng tự do Helmholz riêng,

hàm Helmholz riêng

4-21.A.a

đơn vị nhiệt Anh trên pound: Btu/Ib

...

4-21.5

năng lượng tự do Gibbs khối,

năng lượng tự do Gibbs riêng,

hàm Gibbs riêng

Phụ lục B

...

Những đơn vị khác đưa ra để tham khảo, đặc biệt về hệ số chuyển đổi

Không nên sử dụng các đơn vị này

Số mục của đại lượng

Đại lượng

Số mục của đơn vị

Tên đơn vị và ký hiệu

Hệ số chuyển đổi và chú thích

4-6

nhiệt,

...

4-6.A.a

calo ở 15 ⁰C:

cal₁₅

1 cal₁₅ là nhiệt lượng cần thiết để làm nóng một gam nước không có không khí từ 14,5 ⁰C đến 15,5 ⁰C dưới áp suất là 101,325 kPa.

1 cal₁₅ = 4,185 5 J

Độ không đảm bảo của giá trị này là 0,0005 J.

Năm 1934 Hiệp hội Quốc tế về Vật lý thuần túy và Vật lý ứng dụng đã công bố định nghĩa tương tự cho “gam-calo”. Ủy ban tư vấn về đo nhiệt độ và đo nhiệt độ và đo nhiệt lượng đã chấp nhận hệ số chuyển đổi này và CIPM (1950) đã chấp nhận là giá trị chính xác nhất tại thời điểm đó được suy ra từ thực nghiệm.

...