TOÀN VĂN dự thảo Nghị quyết hướng dẫn giải quyết tranh chấp hợp đồng đặt cọc mới nhất đang được TAND Tối cao lấy ý kiến
Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đang xây dựng dự thảo Nghị quyết hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong giải quyết tranh chấp đặt cọc được đăng tải trên Cổng TTĐT Tòa án nhân dân tối cao.
Tờ trình Dự thảo 2.3 Nghị quyết hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong giải quyết tranh chấp đặt cọc: https://cdn.thuvienphapluat.vn/uploads/DanLuat-BanAn/2026/4/document%20(3).pdf
Dự thảo 2.3 Nghị quyết hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong giải quyết tranh chấp đặt cọc: https://cdn.thuvienphapluat.vn/uploads/DanLuat-BanAn/2026/4/document.pdf
Ngày 16/4/2003, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Nghị quyết 01/2003/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng pháp luật trong việc giải quyết một số loại tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình trong đó có hướng dẫn về đặt cọc.
Từ đó đến nay, Bộ luật Dân sự đã được sửa đổi, bổ sung hai lần (Bộ luật Dân sự 2005, Bộ luật Dân sự 2015). Điều 328 của Bộ luật Dân sự 2015 không còn quy định việc đặt cọc phải được lập thành văn bản.
Quá trình thi hành quy định về đặt cọc của Bộ luật Dân sự 2015 đã phát sinh một số vướng mắc, khó khăn trong việc áp dụng thống nhất pháp luật về điều kiện có hiệu lực của giao dịch đặt cọc; tài sản đặt cọc; thỏa thuận phạt cọc…
Từ khi Bộ luật Dân sự 2015 có hiệu lực đến nay, vẫn chưa có văn bản quy phạm pháp luật được ban hành để hướng dẫn cụ thể các vấn đề tranh chấp về đặt cọc.
Trong khi đó, qua tổng kết thực tiễn thi hành pháp luật về đặt cọc, một số Tòa án địa phương đề nghị xây dựng Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán hướng dẫn giải quyết các tranh chấp về đặt cọc.
Với các lý do nêu trên, việc ban hành Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và pháp luật có liên quan về đặt cọc trên tinh thần kế thừa các hướng dẫn còn phù hợp của Nghị quyết 01/2003/NQ-HĐTP, đồng thời bổ sung những hướng dẫn mới nhằm khắc phục các vướng mắc, bất cập trong trong thực tiễn giải quyết các tranh chấp về đặt cọc.
Dự thảo Nghị quyết có kế thừa một số nội dung đã hướng dẫn tại Nghị quyết 01/2003/NQ-HĐTP, đồng thời, bổ sung một số nội dung mới trên cơ sở những vướng mắc trong thực tiễn xét xử. Dự thảo Nghị quyết gồm có 9 điều.
TOÀN VĂN dự thảo Nghị quyết hướng dẫn giải quyết tranh chấp hợp đồng đặt cọc mới nhất đang được TAND Tối cao lấy ý kiến (hình từ internet)
Hướng dẫn về thứ tự ưu tiên thanh toán khi tài sản đặt cọc được dùng để bảo đảm thực hiện nhiều nghĩa vụ tại Dự thảo Nghị quyết thế nào?
Theo đó, tại Điều 4 Dự thảo 2.3 Nghị quyết hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong giải quyết tranh chấp đặt cọc đề cập về thứ tự ưu tiên thanh toán khi tài sản đặt cọc được dùng để bảo đảm thực hiện nhiều nghĩa vụ như sau:
(1) Trường hợp tài sản đặt cọc được chuyển giao cho bên nhận đặt cọc nắm giữ, chiếm giữ đồng thời tài sản đó cũng là tài sản bảo đảm trong một giao dịch khác và đã được đăng ký biện pháp bảo đảm khác theo quy định của pháp luật. Khi các biện pháp bảo đảm đều phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba theo quy định tại Điều 297 của Bộ luật Dân sự thì thứ tự thanh toán được xác định là thứ tự xác lập hiệu lực đối kháng theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Dân sự.
Ví dụ: Ngày 01/01/2026, A chuyển giao ô tô cho B nắm giữ để đặt cọc cho việc giao kết, thực hiện hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với thửa đất thuộc sở hữu hợp pháp của B. Ngày 15/01/2026, A dùng giấy tờ của chiếc ô tô nói trên để đăng ký biện pháp đặt cọc theo đúng quy định của pháp luật nhằm bảo đảm thực hiện nghĩa vụ khác với C. Trường hợp này B có quyền ưu tiên thanh toán theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Dân sự.
- Trường hợp tài sản đặt cọc được chuyển giao cho bên nhận đặt cọc nắm giữ, chiếm giữ, đã phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba mà tài sản đặt cọc này đồng thời được dùng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ khác, nếu biện pháp bảo đảm này không phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba thì bên nhận đặt cọc nắm giữ, chiếm giữ tài sản đặt cọc được ưu tiên thanh toán nghĩa vụ trong thỏa thuận đặt cọc theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Dân sự.
Ví dụ: A là bên nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất thuộc sở hữu hợp pháp của B. A đã bàn giao ô tô cho B làm tài sản đặt cọc. Trước đó, A ký hợp đồng thế chấp ô tô cho C để vay 500 triệu đồng, hợp đồng thế chấp đã được công chứng tuy nhiên chưa đăng ký biện pháp thế chấp tại cơ quan có thẩm quyền.
Hợp đồng thế chấp giữa A và C không phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba, thỏa thuận đặt cọc giữa A và B phát sinh hiệu lực đối kháng với C kể từ thời điểm B nhận xe từ A. Trường hợp này, B có quyền được ưu tiên thanh toán theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Dân sự.
- Trường hợp tài sản được dùng để đặt cọc đồng thời được dùng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ khác mà đặt cọc và biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ này đều không phát sinh hiệu lực đối kháng với người thứ ba thì thứ tự thanh toán được xác định theo thứ tự xác lập biện pháp bảo đảm quy định tại điểm c khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Dân sự.
Ví dụ: Ngày 02/01/2026, A chuyển giao ô tô cho B nắm giữ để đặt cọc cho việc giao kết, thực hiện hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với thửa đất thuộc sở hữu hợp pháp của B, thỏa thuận đặt cọc giữa A và B quy định biện pháp đặt cọc phải được đăng ký theo đúng quy định của pháp luật nhưng A và B chưa thực hiện việc đăng ký.
Ngày 07/01/2026, A sử dụng giấy tờ của chiếc ô tô để ký hợp đồng thế chấp ô tô cho C và vay của C 500 triệu đồng, hợp đồng thế chấp đã được công chứng tuy nhiên chưa đăng ký biện pháp thế chấp tại cơ quan có thẩm quyền.
Trường hợp này, B có quyền được ưu tiên thanh toán theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 308 của Bộ luật Dân sự.
Bài viết này có hữu ích không?
- - Nội dung nêu trên là phần giải đáp, tư vấn của chúng tôi dành cho khách hàng của THƯ VIỆN PHÁP LUẬT. Nếu quý khách còn vướng mắc, vui lòng gửi về Email [email protected];
- - Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo;
- - Điều khoản được áp dụng có thể đã hết hiệu lực tại thời điểm bạn đang đọc;
- - Mọi ý kiến thắc mắc về bản quyền của bài viết vui lòng liên hệ qua địa chỉ mail [email protected];
