Quay lén người khác và đăng video lên Facebook có thể phạm tội làm nhục người khác không?

Quay lén người khác và đăng video lên Facebook có thể phạm tội làm nhục người khác không?

Đời sống cá nhân của người khác là một trong những đối tượng được pháp luật bảo vệ. Cụ thể, Điều 38 Bộ luật Dân sự 2015 quy định quyền về đời sống riêng tư của cá nhân như sau: 

Điều 38. Quyền về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình

1. Đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình là bất khả xâm phạm và được pháp luật bảo vệ.

2. Việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân phải được người đó đồng ý, việc thu thập, lưu giữ, sử dụng, công khai thông tin liên quan đến bí mật gia đình phải được các thành viên gia đình đồng ý, trừ trường hợp luật có quy định khác.

…

Theo đó, đời sống riêng tư của cá nhân được pháp luật bảo vệ để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người đó. Vì vậy, hành vi quay lén và đăng lên các mạng xã hội như Facebook, Tiktok, …được xem là hành vi xâm phạm đến đời sống riêng tư của người khác theo pháp luật về dân sự, nghiêm trọng hơn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự, cụ thể là tội làm nhục người khác.

Theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định về tội làm nhục người khác như sau: 

Điều 155. Tội làm nhục người khác

1. Người nào xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác, thì bị phạt cảnh cáo, phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm:

a) Phạm tội 02 lần trở lên;

b) Đối với 02 người trở lên;

c) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;

d) Đối với người đang thi hành công vụ;

đ) Đối với người dạy dỗ, nuôi dưỡng, chăm sóc, chữa bệnh cho mình;

e) Sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, phương tiện điện tử để phạm tội;

g) Gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%

3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm:

a) Gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên

b) Làm nạn nhân tự sát.

4. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Căn cứ quy định này, xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự của người khác được hiểu là hành vi cố ý bôi nhọ, bêu xấu, sỉ nhục, chửi bới, … hoặc bất kỳ hành vi nào khác nhằm làm nhục người đó. Hành vi quay lén và đăng video lên Facebook ở đây không có sự đồng ý của người bị quay, không có mục đích chính đáng, gây ảnh hưởng xấu đến người bị quay lén nên có thể xem là hành vi xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự người khác.

Như vậy, người có hành vi quay lén và đăng video lên Facebook mà gây ảnh hưởng xấu đến danh dự, nhân phẩm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội làm nhục người khác và có thể chịu mức hình phạt cao nhất là 05 năm tù. 

Quay lén người khác và đăng video lên Facebook có thể phạm tội làm nhục người khác (Hình từ Internet)

Bồi thường thiệt hại cho người bị đăng video quay lén 

Ngoài trách nhiệm hình sự, người có hành vi quay lén và đăng video của người khác lên Facebook còn phải bồi thường thiệt hại cho người tổn hại. Cụ thể sẽ bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do xâm phạm danh dự, nhân phẩm theo quy định của pháp luật về dân sự.

Theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 có thể xác định căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại do xâm phạm danh dự, nhân phẩm gồm:

(1) Có hành vi xâm phạm danh dự, nhân phẩm của người khác;  

(2) Có thiệt hại thực tế (có thể về vật chất hoặc tinh thần hoặc cả hai) của người bị xâm phạm: việc chứng minh thiệt hại thuộc về bên bị xâm phạm, cần chứng minh được những thiệt hại mình đã gánh chịu; 

(3) Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi xâm phạm và thiệt hại thực tế: cần chứng minh những thiệt hại do chính hành vi xâm phạm gây ra, có thể thông qua hóa đơn chi phí khắc phục thiệt hại, kết luận khám chữa bệnh, …

Mức tiền mà người có hành vi quay lén và đăng video phải bồi thường cho người bị quay có thể được thỏa thuận giữa hai bên, trường hợp không có thỏa thuận thì không quá 10 lần mức lương cơ sở (Điều 592 Bộ luật Dân sự 2015). 

Như vậy, người có hành vi quay lén và đăng video của người khác lên Facebook phải bồi thường thiệt hại cho người bị quay lén do đã làm tổn hại đến danh dự, nhân phẩm của họ và mức bồi thường có thể được chủ động thỏa thuận. 

Người bị quay lén cần làm gì khi phát hiện bị đăng video lên Facebook để bảo vệ quyền lợi của mình?

Khi phát hiện bị quay lén và đăng video lên Facebook, điều quan trọng là cần giữ bình tĩnh và có thể thực hiện các công việc sau để bảo đảm quyền lợi của mình:

- Lưu lại video bị đăng tải để làm bằng chứng;

- Trình báo với cơ quan chức năng để được hỗ trợ;

- Khi khắc phục thiệt hại bằng các hình thức có tốn chi phí thì giữ lại các hóa đơn, chứng từ để chứng minh thiệt hại khi yêu cầu bồi thường thiệt hại. 

Như vậy, người bị quay lén và bị đăng video cần tự mình hoặc nhờ người khác giúp đỡ, lưu lại các bằng chứng cần thiết để cung cấp cho cơ quan chức năng giải quyết, hạn chế tối đa quyền lợi của mình bị xâm phạm, nhưng quan trọng nhất vẫn là trang bị những kỹ năng cần thiết, nâng cao cảnh giác khi đến những nơi có nguy cơ cao bị quay lén, chụp lén để tránh tổn hại đáng tiếc.