Khi vận chuyển hàng hóa lưu thông trên đường bộ bắt buộc phải có hóa đơn đi kèm không?

Khi vận chuyển hàng hóa lưu thông trên đường bộ bắt buộc phải có hóa đơn đi kèm không?

Căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 44 Nghị định 123/2020/NĐ-CP hướng dẫn về nguyên tắc tra cứu, cung cấp, sử dụng thông tin hóa đơn điện tử, cụ thể việc tra cứu, cung cấp, sử dụng thông tin hóa đơn điện tử được áp dụng để thực hiện các thủ tục về thuế, thủ tục thanh toán qua ngân hàng và các thủ tục hành chính khác; chứng minh tính hợp pháp của hàng hóa lưu thông trên thị trường.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 45 Nghị định 123/2020/NĐ-CP hướng dẫn tra cứu thông tin hóa đơn điện tử phục vụ kiểm tra hàng hóa lưu thông trên thị trường, cụ thể khi kiểm tra hàng hóa lưu thông trên thị trường, đối với trường hợp sử dụng hóa đơn điện tử, cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền truy cập Cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế để tra cứu thông tin về hóa đơn điện tử phục vụ yêu cầu quản lý, không yêu cầu cung cấp hóa đơn giấy. Các cơ quan có liên quan có trách nhiệm sử dụng các thiết bị để truy cập tra cứu dữ liệu hóa đơn điện tử.

Đồng thời, căn cứ quy định tại khoản 13 Điều 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP đề cập định nghĩa và giải thích xác định "Hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ". Cụ thể "hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ” là hàng hóa lưu thông trên thị trường không có căn cứ xác định được nguồn gốc nơi sản xuất hoặc xuất xứ của hàng hóa.

Căn cứ xác định nguồn gốc nơi sản xuất hoặc xuất xứ của hàng hóa bao gồm thông tin được thể hiện trên nhãn hàng hóa, bao bì hàng hóa, tài liệu kèm theo hàng hóa; chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa, hợp đồng, hoá đơn mua bán, tờ khai hải quan, giấy tờ khác chứng minh quyền sở hữu hợp pháp đối với hàng hóa và giao dịch dân sự giữa tổ chức, cá nhân sản xuất hàng hóa với bên có liên quan theo quy định của pháp luật.

Như vậy, theo các quy định pháp luật trích dẫn nêu trên, hiện hành không có quy định bắt buộc phải có hóa đơn cùng hàng hóa vận chuyển, việc sử dụng hóa đơn cùng hàng hóa vận chuyển là nhằm mục đích chứng minh "hàng hóa có nguồn gốc xuất xứ". Tuy nhiên ngoài hóa đơn thì doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận chuyển, vận tải hàng hóa có thể sử dụng những tài liệu, giấy tờ khác để chứng minh về nguồn gốc của hàng hóa được liệt kê tại khoản 13 Điều 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP để chứng minh hàng hóa có xuất xứ rõ ràng.

 Khi vận chuyển hàng hóa lưu thông trên đường bộ bắt buộc phải có hóa đơn đi kèm không? (Hình từ internet)

Có thể yêu cầu vê thuê vận chuyển (bên bán) cung cấp hóa đơn để thực hiện dịch vụ vận chuyển hay không?

Như nội dung đề cập nêu trên ngoài hóa đơn thì doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ vận chuyển, vận tải hàng hóa có thể sử dụng những tài liệu, giấy tờ khác để chứng minh về nguồn gốc của hàng hóa được liệt kê tại khoản 13 Điều 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP để chứng minh hàng hóa có xuất xứ rõ ràng. Các tài liệu này hay hóa đơn doanh nghiệp vận chuyển hoàn toàn có thể yêu cầu bên thuê cung cấp hóa đơn để phục công tác kiểm tra của cơ quan có thẩm quyền. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp nào cũng sẽ có hóa đơn vì cũng có thể do chưa đến thời điểm lập hóa đơn, cụ thể:

Căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 9 Nghị định 123/2020/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Điểm a Khoản 6 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP) đề cập về thời điểm lập hóa đơn đối với bán hàng hóa (bao gồm cả bán, chuyển nhượng tài sản công và bán hàng dự trữ quốc gia) là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.

Theo quy định tại Điều 62 Luật Thương mại 2005 xác định quyền sở hữu được chuyển từ bên bán sang bên mua kể từ thời điểm hàng hóa được chuyển giao, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác hoặc các bên có thỏa thuận khác.

Theo các quy định nêu trên, thời điểm lập hóa đơn là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa cho bên mua, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền, không phân biệt có biên bản nghiệm thu hay không. Thời điểm quyền sở hữu được chuyển từ bên bán sang bên mua là thời điểm hàng hóa được chuyển giao.

Tuy nhiên, một số trường hợp hàng hóa đã giao nhưng trong hợp đồng thỏa thuận chưa chuyển quyền sở hữu như hàng hóa mua trả chậm, trả dần thì cũng chưa phải là lúc lập hóa đơn, do đó một số trường hợp đặc thù doanh nghiệp vận chuyển chưa thể yêu cầu bên thuê cung cấp hóa đơn.