Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4739:1989 về gỗ xẻ - khuyết tật - thuật ngữ và định nghĩa

• Số hiệu: TCVN4739:1989
• Loại văn bản: Tiêu chuẩn Việt Nam
• Nơi ban hành: Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước
• Người ký: ***
• Ngày ban hành: 25/07/1989

TIÊU CHUẨN VIỆT NAM

TCVN 4739:1989

GỖ XẺ - KHUYẾT TẬT

THUẬT NGỮ VÀ ĐỊNH NGHĨA

Cơ quan biên soạn: Viện nghiên cứu Lâm nghiệp – Bộ Lâm nghiệp

Cơ quan đề nghị ban hành: Bộ Lâm nghiệp

Cơ quan trình duyệt:

Tổng cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng

Uỷ ban Khoa học và kỹ thuật Nhà nước

...

...

...

Định nghĩa

Những phần của cành nằm trong phần gỗ tuỳ theo vào hình dáng của mặt cắt trên bề mặt gỗ xẻ chia mấu mắt ra thành các loại: tròn, bầu dục, dài

Mắt mày tỷ lệ đường kính lớn của mặt cắt so với đường kính nhỏ không vượt quá 2

Mắt mà tỷ lệ đường kính lớn của mặt cắt so với đường kính nhỏ không vượt quá 4

Mắt mà tỷ lệ bề dài so với bề rộng lớn hơn 4

Những mắt nằm gọn trong mặt trên gỗ xẻ

Những mắt nằm trên mặt cạnh gỗ xẻ

Những mắt nằm ở gờ gỗ xẻ

Những mắt nằm kéo dài đến hai mép ván ở một phía

...

...

...

Những mắt riêng lẻ nằm rải rác theo chiều dài

Những mắt tròn, mắt bầu dục, mắt mép có số lượng lớn hơn 2 tập trung trên mặt cắt có chiều dài bằng chiều rộng (khi chiều rộng lớn hơn 150 mm thì chiều dài lấy 150 mm)

Hai mắt dài từ cùng một vòng mắt hoặc mắt dài hợp với mắt bầu dục hay mắt mép cũng cùng một vòng mắt

Tuỳ theo mức độ kết hợp giữa các mắt xung quanh với nhau, được chia ra thành: mắt hợp, mắt bán hợp và mắt không hợp

Những mắt có vòng năm hợp với nhau không ít hơn ắ chu vi mặt cắt của vòng năm mắt khác

Những mắt có vòng năm hợp với gờ kéo dài khoảng từ 3/4 đến 1/4 chu vi mặt cắt vòng năm mắt khác

Những mắt có vòng năm không liền hoặc chỗ liền không lớn hơn vòng mắt khác

Tuỳ theo tình trạng gỗ mắt gỗ lại chia ra: mắt sống, mắt màu sáng, mắ màu tối, mắt mục nhẹ và mắt mục nát

Mắt mà gỗ của nó không có dầu hiệu bị mục, chúng chia thành mắt màu sáng và mắt màu tối

...

...

...

Những mắt có màu tối hơn hẳn màu gỗ bao quanh

Mắt bị mục nhưng phần phục không lớn hơn 1/3 diện tích mắt

Mắt có phần bị mục lớn hơn 1/3 diện tích mắt

2. Nứt nẻ

Những vết nứt của gỗ theo chiều dọc sợi gỗ được chia thành các loại: nứt hướng tâm, nứt do lạnh, nứt do co, nứt vành khăn

Nứt theo hướng xuyên tâm xuất phát từ tuỷ và kéo thao chiều dọc gỗ xẻ

Nứt theo hưỡng xuyên tâm đi từ gỗ giác vào lõi và kéo dài theo chiều dọc gỗ xẻ, nảy sinh trongqtt phát triển của cây làm sẫm màu gỗ xung quanh và vòng năm bị cong cục bộ

Nứt theo hưỡng xuyên tâm nảy sinh ở gỗ mới chặt

Nứt ở trong lõi, vết nứt đi giữa các lớp vòng năm và kéo dài theo chiều dài gỗ xẻ

...

...

...

Vết nứt nằm ở mép gỗ nhưng có thể kéo dài tới đầu gỗ

Vết nứt nằm ở đầu gỗ nhưng không kéo dài tới mặt và mép gỗ xẻ

Vết nứt chỉ kéo dài theo một phía tới mặt hoặc mép và đầu gỗ xẻ

Với gỗ có chiều dày không lớn hơn 50 mm thì chiều sâu vết nứt không quá 5 mm. Với gỗ có chiều dài lớn hơn50 mm thì chiều sâu vết nứt không lớn hơn 1/10 chiều dày tấm gỗ

Với gỗ có chiều dày không lớn hơn 50 mm thì chiều sâu vết nứt không lớn hơn 5 mm. Với gỗ có chiều dày lớn hơn 50 mm thì chiều sâu vết nứt không lớn hơn 1/10 chiều dày của tấm gỗ, nhưng không được kéo dài ra tới bề mặt mép thứ hai của gỗ

Vết nứt kéo dài tới cả hai mép, trong trường hợp nứt vanh khăn, cùng trên một mặt mép có hai vết

3. Khuyết tật về cấu tượng và màu sắc

Thớ gỗ nghiên so với trục chính của thân gỗ

Sự thay đổi từng phần cấu tượng gỗ lá kim thể hiện dưới dạng dày lên ở phần gỗ muộn của các vòng năm

...

...

...

Các thớ gỗ xoắn theo một chiều hoặc không theo trật tự nào

Các khoảng trống ở bên trong hoặc giữa các lớp vòng năm chứa đầy nhựa

Túi nhựa kéo ra một phía mặt gỗ xẻ

Túi nhựa được kéo ra cả hai phía đối diện nhau của mép gỗ xẻ

Phần gỗ bị thấm nhựa

Vỏ lẫn trong phần gỗ đã được làm liên lại một phần hay toàn bộ

Lộn vỏ chỉ kéo ra một phía bề mặt gỗ xẻ

Lộn vỏ kéo ra cả hai phía bề mặt đối nhau của mép gỗ xẻ

Phần giữa của thân cây gồm các tổ chức xốp

...

...

...

Từng điểm hoặc từng phần gỗ giác các loài cây lá rộng nảy sinh khi cây còn sống và có màu sắc gần giống màu sắc gỗ lõi nhưng không làm giảm ứng lực gỗ

Những vòng năm nằm lẫn trong phần gỗ lõi của các loài cây gỗ lá rộng có đặc điểm giống gỗ giác

Mặt gỗ cây lá rộng có đốm màu xanh xám hoặc đỏ nâu chiều sâu không lớn hơn 5 mm do ôxy hoá các chất trong gỗ

4. Nhiễm nấm

Những chỗ có màu sắc không bình thường ở gỗ lõi, nhưng không làm giảm ứng lực gỗ, xuất hiện ngay khi cây còn sống do các tá dụng của nấm biến màu hay nấm phá hoại

Các sợi hoặc quả thể của các loại mốc trên bề mặt gỗ

Màu sắc không bình thường ở gỗ giác không làm giảm ứng lực gỗ, xuất hiện ở gỗ mới chặt do tác dụng của nấm biến màu gỗ không mục

Gỗ giác có màu xanh hoặc xanh lá cây

Gỗ giác có màu da cam, vàng hồng đến tím sáng và nâu

...

...

...

Màu gỗ giác đậm, không che khuất được cấu trúc gỗ

Tuỳ thuộc vào độ sâu của phạm vi biến màu do nấm ở gỗ giác, lại chia thành: biến màu ở bề mặt và biến màu sau

Biến màu bề mặt có độ sâu không quá 2 mm

Biến màu bề mặt có độ sâu quá 2 mm

Màu sáng khồng bình thường ở gỗ giác cây lá rộng, có màu sắc phân bố khác nhau, xuất hiện ở gỗ mới chặt do các quá trình sinh hoá với sự tham gia của nấm (hoặc không có sự tham gia) làm giảm một phần ứng lực của gỗ

Những phần gỗ có màu sắc không bình thường do tác động phá hoại của nấm có thể giảm hoặc không giảm ứng lực gỗ

Tuỳ theo nguồn gốc của mục mà chia ra mục giác, mục lõi

ở giác gỗ lá kim thì có màu sắc không bình thường, màu vàng xám hoặc hồng xám. ở gỗ lá rộng thì màu loang lổ sặc sỡ giống như hình thù của vân trên đá cẩm thạch, không hoặc có làm giảm ứng lực gỗ mới chặt do tác động của nấm phá hoại có thể lan tới lõi

Tuỳ theo tình trạng gỗ mà mục giác lại chia ra mục cứng và mục mềm

...

...

...

Mục giác làm giảm ứng lực gỗ

Màu sắc không bình thường, làm giảm ứng lực của lõi, xuất hiện ở cây sống do tác động của nấm phá hoại gỗ.

5. Tổn thương do côn trùng

Những đường và những lỗ do côn trùng tạo ra trong lỗ

Tuỳ thuộc vào độ sâu của đường mọt mà chia ra đường mọt nông và đường mọt sâu

Có chiều sâu không quá 5 mm

Có chiều sâu quá 5 mm

Tuỳ thuộc váo kích thước lỗ mọt của đường mọt sâu mà chia ra đường mọt lớn và đường mọt nhỏ

Đường mọt sâu có đường kính không quá 5 mm

...

...

...

Có các lỗ trong gỗ, xuất hiện do sự hoạt động của các loại thực vật ký sinh

Vết tổn thương sâu không quá 5 mm

Vết tổn thương sâu quá 5 mm

6. Khuyết tật gia công (cưa xẻ)

Phần mép ngoài của khúc gỗ còn lại trên gỗ xẻ

Mặt gỗ xẻ không phẳng do cưa gây ra

Khuyết tật mạch cưa lại chia ra: vết cườm, lượn sóng, xơ gỗ

Những vết sâu do răng cưa gây ra trên bề mặt gỗ xẻ

Mặt sản phẩm lượn sóng do cưa xẻ

...

...

...

Cong vênh gây ra trong quá trình xẻ gỗ, sấy, cất giữ

Tuỳ theo từng đặc điểm cong vênh mà chia ra cong dọc mặt ván (đơn và kép), cong dọc mép (bìa, ván), cong lòng máng và cong vặn

Cong theo chiều dài, thẳng góc với mặt ván

Tuỳ theo số lượng lần cong mà cong dọc với mặt ván lại chia ra: cong đơn giản và cong kép

Chỉ biểu thị bằng một đường cong

Cong lượn theo chiều dọc biểu thị bằng nhiều đường cong

Cong theo chiều dài, song song với mặt ván

Vặn (xoắn) theo chiều dài

Cong theo chiều rộng mặt ván

...

...

...