TIÊU CHUẨN QUỐC GIA
TCVN 11984-3:2017
ISO 15242-3:2006
Ổ LĂN - PHƯƠNG PHÁP ĐO RUNG - PHẦN 3: Ổ ĐỠ CẦU VÀ Ổ ĐỠ CÔN CÓ LỖ
VÀ BỀ MẶT NGOÀI HÌNH TRỤ
Rolling
bearings - Measuring methods for vibration - Part 3: Radial spherical and
tapered roller bearings with cylindrical bore and outside surface
Lời nói đầu
TCVN 11984-3:2017 hoàn
toàn tương đương ISO 15242-3:2006
TCVN 11984-3:2017 do Ban kỹ
thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 4, Ổ lăn ổ đỡ biên soạn, Tổng cục Tiêu
chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ khoa học và Công nghệ công bố.
Bộ TCVN 11984 (ISO 15242),
Ổ lăn - Phương pháp đo rung bao gồm các phần sau:
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
- TCVN 11984-2:2017 (ISO
15242-2:2015), Phần 2: Ổ bi đỡ có lỗ và bề mặt ngoài hình trụ
- TCVN 11984-3:2017 (ISO
15242-3:2006), Phần 3: Ổ đỡ cầu và ổ đỡ côn có lỗ và bề mặt ngoài hình trụ
- TCVN 11984-4:2017 (ISO
15242-4:2007), Phần 4: Ổ đỡ đũa trụ có lỗ và bề mặt ngoài hình trụ
Ổ
LĂN - PHƯƠNG PHÁP ĐO RUNG - PHẦN 3: Ổ ĐỠ CẦU VÀ Ổ ĐỠ CÔN CÓ LỖ VÀ BỀ MẶT NGOÀI
HÌNH TRỤ
Rolling
bearings - Measuring methods for vibration - Part 3: Radial spherical and
tapered roller with cylindrical bore and outside surface
1 Phạm
vi áp dụng
Tiêu chuẩn này quy định
phương pháp đo rung cho các ổ đỡ cầu đỡ hai dãy và các ổ đỡ côn đỡ một và hai
dãy, có góc tiếp xúc đến 45° trong các điều kiện thử đã xác lập.
Tiêu chuẩn này bao gồm các
ổ đỡ cầu đỡ hai dãy cũng như các ổ đỡ côn đỡ một và hai dãy có lỗ và bề mặt
ngoài hình trụ.
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
Các tài liệu viện dẫn sau
rất cần thiết cho áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm
công bố thì chỉ áp dụng phiên bản đã nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không
ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, (nếu
có).
ISO 286-2, ISO
system for limits and fits - Part 2: Tables of standard tolerance grades and
limit deviations for holes and shafts (Hệ thống
dung sai và lắp ghép theo ISO - Phần
2: Các bảng về cấp dung sai tiêu chuẩn và các sai lệch giới hạn cho lỗ và trục).
ISO 554, Standard atmospheres
for conditioning and/or testing - Specifications (Môi trường
tiêu chuẩn cho xử lý ổn định hóa và/hoặc thử nghiệm - Điều kiện kỹ thuật).
ISO 558, Conditioning
and testing - Standard atmospheres
- Definitions (Xử lý ổn định hóa và thử nghiệm
- Môi trường tiêu chuẩn - Định nghĩa).
ISO 1132-1, Rolling
bearings - Tolerances - Part 1:
Terms and definitions (Ổ
lăn - Dung sai - Phần
1: Thuật ngữ và định nghĩa).
ISO 2041, Vibration
and shock - Vocabulary (Rung và va chạm - Từ vựng).
ISO 3205, Preferred
test temperatures (Nhiệt độ thử
ưu tiên).
ISO 3448, Industrial
liquid lubricants - ISO
viscosity classification (Chất lỏng bôi trơn công nghiệp -
Phân loại độ nhớt theo ISO).
TCVN 8288:2009 (ISO 5593:1997 và
Amendment 1:2007), Ổ lăn - Từ
vựng (Rolling bearings - Vocabulary).
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
3 Thuật
ngữ và định nghĩa
Tiêu chuẩn này áp dụng các
thuật ngữ và định nghĩa được cho trong ISO 1132-1, ISO 2041-1, TCVN 8288:2009
(ISO 5593:1997 và Amendment 1:2007)
và TCVN 11984-1:2017 (ISO 15242-1:2015).
4 Qui
trình đo
4.1 Tốc độ quay
Tốc độ quay mặc định phải
là 15s-1 (900 r/min) với dung sai
%.
Có thể sử dụng các tốc độ
quay và dung sai khác theo thỏa thuận giữa nhà sản xuất và khách hàng, ví dụ,
có thể cần phải sử dụng một tốc độ cao hơn cho các ổ trục trong phạm vi cỡ kích
thước nhỏ hơn [20 s-1 đến 30 s-1 (1200
r/min đến 1800 r/min)] để đạt được một tín hiệu rung đủ lớn, có thể cần
phải sử dụng một tốc độ thấp hơn cho các ổ trục trong phạm vi cỡ kích thước lớn
hơn [7,5 s-1 đến 10 s-1 (450 r/min đến 600 r/min)] để
tránh gây hư hỏng cho con lăn, vành gỡ và mặt lăn.
4.2 Tải trọng chiều trục
của ổ trục
Tải trọng của ổ trục phải
theo hướng chiều trục và các giá trị mặc định phải theo quy định trong Bảng 1.
Bảng
1 - Các giá trị mặc định cho tải trọng chiều trục của ổ trục
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
Ổ
đỡ cầu hai dãy
Ổ
đỡ côn một dãy và hai dãy
góc
tiếp xúc ≤ 23°
góc
tiếp xúc > 23° ≤45°
Các
giá trị mặc định cho tải trọng chiều trục của ổ tục
>
≤
min.
max.
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
max.
min.
max.
mm.
N
N
N
30
50
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
55
90
110
180
220
50
70
90
110
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
220
360
440
70
100
180
220
360
440
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
880
100
140
360
440
720
880
1080
1320
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
170
540
660
1080
1320
1440
1760
170
200
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
880
1440
1760
1800
2200
Có thể sử dụng các tải trọng
chiều trục và dung sai khác theo thỏa thuận giữa nhà sản xuất và khách hàng, ví
dụ, tùy theo thiết kế ổ trục và chất bôi trơn được sử dụng, có thể cần phải sử
dụng một tải trọng lớn hơn để ngăn ngừa sự trượt của con lăn/ mặt lăn hoặc một
tải trọng nhỏ hơn để có thể tránh gây hư hỏng cho con lăn, vành gờ và mặt lăn.
5 Các
phương pháp đo và đánh giá
5.1 Đại lượng vật lý được
đo
Đại lượng vật lý mặc định
được đo là vận tốc rung, vrms (µm/s) theo chiều hướng tâm.
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
Phải đo tín hiệu vận tốc
trong một hoặc nhiều dải tần với các dải tần số mặc định như đã quy định trong
Bảng 2.
Bảng
2 - Các dải tần số mặc định
Tần
số quay
Dải
tần thấp (L)a
Dải
tần trung bình (M)a
Dải
tần cao (H)a
Các
tần số mặc định
min.
max.
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
fhigh
flow
fhigh
flow
fhigh
r/min
Hz
Hz
Hz
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
909
50
150
150
900
900
5000
a
Đối với các tốc độ quay khác với tốc độ quay danh nghĩa 900 r/min, nên điều chỉnh
dải tần số theo tốc độ. Vì lý do thực tế, không nên sử dụng các tần số thấp hơn
50 Hz hoặc cao hơn 10000 Hz, trừ khi có sự thỏa thuận giữa nhà sản xuất và
khách hàng.
CHÚ THÍCH: có thể xem xét
đến các dải tần số khác theo thỏa thuận giữa nhà sản xuất và khách hàng trong
các trường hợp khi các dải riêng có tầm quan trọng lớn hơn cho vận hành có kết
quả của ổ trục.
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
Sự phát hiện các đỉnh tín
hiệu vận tốc trong miền thời gian thường là do các khuyết tật bề mặt và/hoặc sự
nhiễm bẩn trong ổ trục được thử, có thể được xem như một sự lựa chọn bổ sung
theo thỏa thuận giữa nhà sản xuất và khách hàng. Có các phương pháp đánh giá
khác nhau tùy thuộc vào kiểu ổ trục và ứng dụng.
5.4. Trình
tự thử
Các ổ đỡ cầu đỡ hai dãy và
các ổ đỡ côn đỡ hai dãy phải được thử với tải trọng chiều trục tác dụng từ một
mặt bên của vòng ngoài và phép thử được lặp lại với tải trọng chiều trục tác dụng
trên mặt bên kia của vòng ngoài. Ổ đỡ côn đỡ một
dãy phải được thử với tải trọng chiều trục tác dụng chỉ theo một chiều.
Đối với mục đích chẩn
đoán, cần thực hiện nhiều phép đo với vòng ngoài ở các vị
trí góc khác nhau so với đầu đọc của bộ chuyển đổi.
Để chấp nhận ổ trục, số đọc
cao nhất về rung cho dải tần số thích hợp phải ở trong phạm vi các giới hạn đã
được thỏa thuận cùng nhau giữa nhà sản xuất và khách hàng.
Về khoảng
thời gian thử, xem TCVN 11984-1 (ISO 15242-1), 6.5.
6 Điều
kiện đo
6.1 Điều kiện của ổ trục
6.1.1 Bôi trơn trước
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
CHÚ THÍCH: Một số mỡ, dầu
và chất bôi trơn rắn làm tăng hoặc giảm các mức rung của ổ trục khi so sánh với
các điều kiện tham chiếu trong 6.1.2 và 6.1.3.
Các quy trình cho điều kiện
tham chiếu sau (6.1.2 và 6.1.3) thường áp dụng cho các ổ trục không được bôi
trơn trước. Tuy nhiên, các quy trình này cũng có thể được sử dụng trong các trường
hợp có sự tranh cãi về nguồn gốc của các mức rung không chấp nhận được.
6.1.2 Độ sạch của ổ trục
Vì sự nhiễm bẩn ảnh hưởng
đến các mức rung cho nên các ổ trục phải được làm sạch có hiệu quả, chú ý để
không đưa sự nhiễm bẩn hoặc các nguồn khác vào rung.
CHÚ THÍCH: Một số chất bảo
quản có thể đáp ứng các yêu cầu về bôi trơn (xem 6.1.3) cho thử rung. Trong trường
hợp này không cần thiết phải loại bỏ chất bảo quản.
6.1.3 Bôi trơn
Trước khi thử, các ổ trục
phải được bôi trơn đầy đủ bằng dầu đã được lọc (bộ lọc có lưới lọc tối đa 0,8 µm)
có độ nhớt trong phạm vi 10 mm2/s đến 100 mm2/s. Thông
tin bổ sung được cho trong ISO 3448.
Qui trình bôi trơn phải có
sự chạy rà để đạt được sự phân bố đồng nhất của chất bôi trơn trong phạm vi ổ
trục.
6.2 Điều kiện của môi trường
thử
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
6.3 Điều kiện cho thiết bị
thử
6.3.1 Độ cứng vững của gá
đặt trục chính/trục gá
Trục chính (bao gồm cả trục
gá) sử dụng để kẹp giữ và dẫn động vòng trong của ổ trục phải được thiết kế và
cấu tạo sao cho, ngoại trừ sự truyền chuyển động quay, đặc trưng cho một hệ cứng
vững chuẩn đối với trục quay của vòng ổ trục. Sự truyền rung giữa gá đặt trục
chính/trục gá và vòng trong ổ trục trong dải tần số sử dụng phải là không đáng
kể so với các vận tốc được đo (trong các trường hợp có tranh cãi, các giá trị
chính xác phải được thỏa thuận giữa nhà sản xuất và khách hàng).
6.3.2 Cơ
cấu chất tải
Hệ thống chất tải dùng để
đặt tải cho vòng ngoài ổ trục phải được thiết kế và cấu tạo sao cho vòng ổ trục
không bị rung hướng tâm, chiều trục, góc hoặc rung uốn theo kiểu ổ trục.
6.3.3 Độ lớn và độ thẳng
hàng của tải trọng bên ngoài tác dụng vào ổ trục
Một tải trọng chiều trục
không đổi bên ngoài có độ lớn quy định trong 4.2 phải được tác dụng vào vòng
ngoài ổ trục.
Sự biến dạng của các vòng ổ
trục gây ra bởi sự tiếp xúc với các con lăn của bộ phận cơ khí phải là không
đáng kể so với độ chính xác hình học vốn có của ổ trục được thử.
Vị trí và chiều tác dụng của
tải trọng bên ngoài phải trùng với trục quay của trục chính trong phạm vi các
giới hạn cho trên Hình 1 và Bảng 3. Về mô tả
phép đo, xem Phụ lục A).
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
CHÚ DẪN:
A Đường
trục tác dụng của tải trọng bên ngoài
b Đường
trục quay của vòng trong ổ trục
c xem
Bảng 3
Hình
1 - Sai lệch của đường trục tác dụng của tải trọng so với đường trục quay của
vòng trong ổ trục
Bảng
3 - Giá trị sai lệch của đường trục tác dụng của tải trọng so với đường trục
quay của vòng trong ổ trục
Đường
kính ngoài của ổ trục
Sai
lệch hướng tâm so với đường trục quay của vòng trong ổ trục
Sai
lệch góc so với đường trục quay của vòng trong ổ trục
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
H
β
>
≤
max.
max.
mm
mm
o
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
50
0,4
0,5
50
100
0,8
100
140
1,6
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
170
2,0
170
200
2,5
6.3.4 Vị trí chiều trục của
đầu đọc (bộ chuyển đổi) và chiều (hướng) đo
Đầu đọc (bộ chuyển đổi) phải
được đặt và định hướng như sau:
Vị trí chiều trục mặc định:
Trên bề mặt ngoài của vòng ngoài ổ trục trong mặt phẳng đi qua trung điểm của
các mặt tiếp xúc mặt lăn/con lăn của vòng ổ trục chịu tải (xem Hình 2). Nhà sản
xuất phải cung cấp dữ liệu này.
Một khi xác định được vị
trí của đầu đọc (bộ chuyển đổi), sai lệch chiều trục lớn nhất cho phép như:
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
Đối với đường kính ngoài: >70
mm: ±1,0 mm
Chiều: Vuông góc với đường
trục quay (xem Hình 3). Sai lệch so với một đường trục hướng tâm không được vượt
quá 5° theo bất cứ hướng nào.

Hình
2 - Phép đo - Vị trí chiều trục mặc định của đầu đọc (bộ chuyển đổi)

a theo
bất cứ hướng nào
Hình
3 - Sai lệch so với một đường trục hướng tâm
6.3.5 Trục gá
Bề mặt trụ của trục gá
trên đó lắp vòng trong của ổ trục phải có đường kính ngoài đạt tới dung sai cấp
f5, phù hợp với ISO 286-2 với sai lệch hình học nhỏ nhất. Yêu cầu này đảm bảo lắp
ghép trượt trong lỗ ổ trục.
...
...
...
Bạn phải
đăng nhập hoặc
đăng ký Thành Viên
TVPL Pro để sử dụng được đầy đủ các tiện ích gia tăng liên quan đến nội dung TCVN.
Mọi chi tiết xin liên hệ:
ĐT: (028) 3930 3279 DĐ: 0906 22 99 66
Người vận hành có kỹ năng
phải bảo đảm rằng các phép đo được thực hiện phù hợp với tiêu chuẩn này.
Phụ lục A
(Quy
định)
Đo độ thẳng hàng chất tải chiều trục bên
ngoài
Phải đo độ dịch chuyển của
dụng cụ chất tải bằng hai đồng hồ chỉ thị có mặt số được đặt cách nhau một khoảng
cách theo chiều trục, các đồng hồ chỉ thị này lắp trên một thanh được kẹp chặt
vào trục chính (xem Hình A.1). Trục chính phải được quay chậm và các đồng hồ chỉ
thị có mặt số phải đo độ đảo hướng tâm của pittông chất tải.
Độ đảo hướng tâm đo được từ
hai đồng hồ chỉ thị có mặt số phải được hiệu chỉnh theo vị trí chiều trục của ổ
trục được thử để có thể so sánh với các giới hạn cho trong Bảng 3.

Hình A.1 - Đo độ thẳng
hàng của chất tải chiều trục bên ngoài