Di chúc bằng văn bản lập trước BLDS 2015 có hiệu lực thì giải quyết như thế nào?

Chào chị, Ban biên tập xin giải đáp như sau:

1. Di chúc bằng văn bản có phải giao dịch dân sự hợp pháp hay không?

Theo Điều 16 Bộ luật Dân sự 2015 quy định Giao dịch dân sự là hợp đồng hoặc hành vi pháp lý đơn phương làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự.

Theo đó, tại Điều 624 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về di chúc như sau di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. 

Do đó di chúc được lập bằng văn bản là một giao dịch dân sự hợp pháp.

2. Điều kiện để di chúc bằng văn bản hợp pháp

Căn cứ theo khoản 1 Điều 630 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định về điều kiện để di chúc có hiệu lực bao gồm:

- Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;

- Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.

Tại khoản 4 Điều 630 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều 630 Bộ Luật Dân sự 2015.

Như vậy, để di chúc bằng văn bản hợp pháp thì khi lập di chúc, người lập di chúc phải minh mẫn, sáng suốt và không bị lừa dối, đe dọa hay có hành vi bị cưỡng ép.

Đồng thời nội dung của di chúc không được vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội và hình thức di chúc không trái quy định của luật.

3. Nội dung di chúc bằng văn bản theo BLDS 2015

Căn cứ theo Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015 thì nội dung của di chúc bằng văn bản được quy định như sau:

- Di chúc gồm các nội dung chủ yếu sau:

+ Ngày, tháng, năm lập di chúc;

+ Họ, tên và nơi cư trú của người lập di chúc;

+ Họ, tên người, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản;

+ Di sản để lại và nơi có di sản.

- Ngoài các nội dung quy định tại khoản 1 Điều 631 Bộ luật Dân sự 2015, di chúc có thể có các nội dung khác.

- Di chúc không được viết tắt hoặc viết bằng ký hiệu, nếu di chúc gồm nhiều trang thì mỗi trang phải được ghi số thứ tự và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc.

Trường hợp di chúc có sự tẩy xóa, sửa chữa thì người tự viết di chúc hoặc người làm chứng di chúc phải ký tên bên cạnh chỗ tẩy xóa, sửa chữa.

4. Di chúc bằng văn bản lập trước BLDS 2015 có hiệu lực thì giải quyết như thế nào?

Căn cứ theo Điều 688 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về điều khoản chuyển tiếp như sau:

- Đối với giao dịch dân sự được xác lập trước ngày Bộ luật Dân sự 2015 có hiệu lực thì việc áp dụng pháp luật được quy định như sau:

+ Giao dịch dân sự chưa được thực hiện mà có nội dung, hình thức khác với quy định của Bộ luật Dân sự 2015 thì chủ thể giao dịch tiếp tục thực hiện theo quy định của Bộ luật Dân sự 2005 và các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết Bộ luật Dân sự 2005, trừ trường hợp các bên của giao dịch dân sự có thỏa thuận về việc sửa đổi, bổ sung nội dung, hình thức của giao dịch để phù hợp với Bộ luật Dân sự 2015 và để áp dụng quy định của Bộ luật Dân sự 2015.

Giao dịch dân sự đang được thực hiện mà có nội dung, hình thức khác với quy định của Bộ luật Dân sự 2015 thì áp dụng quy định của Bộ luật Dân sự 2005 và các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết Bộ luật Dân sự 2005;

+ Giao dịch dân sự chưa được thực hiện hoặc đang được thực hiện mà có nội dung và hình thức phù hợp với quy định của Bộ luật Dân sự 2015 thì áp dụng quy định của Bộ luật Dân sự 2015;

+ Giao dịch dân sự được thực hiện xong trước ngày Bộ luật Dân sự 2015 có hiệu lực mà có tranh chấp thì áp dụng quy định của Bộ luật Dân sự 2005 và các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết Bộ luật Dân sự 2005 để giải quyết;

+ Thời hiệu được áp dụng theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.

- Không áp dụng Bộ luật Dân sự 2015 để kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm đối với vụ việc mà Tòa án đã giải quyết theo quy định của pháp luật về dân sự trước ngày Bộ luật Dân sự 2015 có hiệu lực.

Từ quy định trên, trường hợp nếu không có thỏa thuận về lựa chọn Luật để áp dụng thì đối với di chúc chưa được thực hiện hoặc đang được thực hiện mà có nội dung và hình thức phù hợp với quy định của Bộ luật Dân sự 2015 thì áp dụng quy định của Bộ luật Dân sự 2015 để giải quyết. 

Trường hợp giao dịch dân sự được thực hiện xong trước ngày Bộ luật Dân sự 2015 có hiệu lực mà có tranh chấp thì áp dụng quy định của Bộ luật Dân sự 2005 và các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết Bộ luật Dân sự 2005 để giải quyết.

Trân trọng!