Đánh nhau gây hậu quả chết người, người không cứu giúp có phạm tội không?

Đánh nhau gây hậu quả chết người, người không cứu giúp có phạm tội không? 

Trong các vụ việc mâu thuẫn đánh nhau không ít trường hợp có nhiều người chứng kiến. Điều đáng chú ý số lượng người chứng khá đông nhưng lại không có ai can ngăn dẫn đến hậu quả đáng tiếc xảy ra. Và theo quy định hiện nay, những trường hợp không can ngăn mà có hậu quả chết người xảy ra thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng theo Điều 132 Bộ luật Hình sự 2015. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào không can ngăn, không cứu giúp cũng đều bị truy cứu trách nhiệm hình sự mà cần phải đầy đủ các yếu tố cấu thành tội phạm. 

Theo đó, cấu thành tội phạm của tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng tại Điều 132 Bộ luật Hình sự 2015 được xác định như sau: 

(1) Khách thể: xâm phạm đến tính mạng của người khác một cách gián tiếp. Ở đây được hiểu là do sự không can ngăn của chủ thể mà dẫn tới người đó chết, vi phạm nguyên tắc xử xự mà pháp luật đặt ra.

(2) Mặt khách quan:

- Hành vi: hành vi không cứu giúp người đang trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, mặc dù có khả năng và điều kiện để cứu giúp, ở đây là hành vi ở dạng không hành động.

- Hậu quả: hậu quả chết người là bắt buộc.

(3) Chủ thể:

- Người từ đủ 16 tuổi trở lên, có đầy đủ năng lực trách nhiệm hình sự.

- Điều kiện về khả năng cứu giúp: người có đủ khả năng và điều kiện để cứu giúp người đang gặp nguy hiểm, có thể đảm bảo được an toàn cho bản thân khi ra tay cứu giúp.

(4) Mặt chủ quan: lỗi cố ý gián tiếp hoặc lỗi vô ý. Trường hợp này người phạm tội có thể nhận thức được sự nguy hiểm, không mong muốn hậu quả chết người xảy ra nhưng cố ý bỏ mặc hoặc tin rằng hậu quả sẽ không xảy ra nên không can ngăn hoặc không nhận thức được hậu quả nên không can ngăn. 

Như vậy, trường hợp người chứng kiến hành vi đánh nhau đang xảy ra, có đủ khả năng và điều kiện để cứu giúp nhưng không can ngăn cũng không cứu giúp mà dẫn đến hậu quả chết người thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng theo Điều 132 Bộ luật Hình sự 2015. 

Đánh nhau gây hậu quả chết người, người không can ngăn có phạm tội không?(Hình từ Internet)

Người không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng có thể bị xử lý như thế nào? 

Theo Điều 132 Bộ luật Hình sự 2015 quy định như sau: 

Điều 132. Tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng

1. Người nào thấy người khác đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng, tuy có điều kiện mà không cứu giúp dẫn đến hậu quả người đó chết, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:

a) Người không cứu giúp là người đã vô ý gây ra tình trạng nguy hiểm;

b) Người không cứu giúp là người mà theo pháp luật hay nghề nghiệp có nghĩa vụ phải cứu giúp.

2. Phạm tội dẫn đến hậu quả 02 người trở lên chết, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm.

3. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Như vậy, người không cứu giúp người đang trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng có thể bị áp dụng một trong các hình phạt như cảnh cáo, cải tạo không giam giữ, tù có thời hạn, trường hợp nặng nhất có thể bị phạt tù đến 07 năm. Ngoài ra còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm. 

Quy định về quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt theo Bộ luật Hình sự 2015

Mỗi tội trong Bộ luật Hình sự đều quy định những khung hình phạt nhất định tương ứng với tính chất, mức độ nguy hiểm của tội phạm, và khi Tòa án xét xử thì sẽ dựa vào những khung hình phạt đó để đưa ra mức hình phạt phù hợp với người phạm tội. 

Tuy nhiên, trong một số trường hợp người phạm tội có nhiều tình tiết giảm nhẹ thì có thể được áp dụng hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt bị truy tố. 

Cụ thể, Điều 54 Bộ luật Hình sự 2015 quy định các trường hợp được quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt như sau:

Điều 54. Quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng

1. Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật khi người phạm tội có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ quy định tại khoản 1 Điều 51 của Bộ luật này.

2. Tòa án có thể quyết định một hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt được áp dụng nhưng không bắt buộc phải trong khung hình phạt liền kề nhẹ hơn của điều luật đối với người phạm tội lần đầu là người giúp sức trong vụ án đồng phạm nhưng có vai trò không đáng kể.

3. Trong trường hợp có đủ các điều kiện quy định tại khoản 1 hoặc khoản 2 Điều này nhưng điều luật chỉ có một khung hình phạt hoặc khung hình phạt đó là khung hình phạt nhẹ nhất, thì Tòa án có thể quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt hoặc chuyển sang một hình phạt khác thuộc loại nhẹ hơn. Lý do của việc giảm nhẹ phải được ghi rõ trong bản án

Như vậy, người phạm tội có nhiều tình tiết giảm nhẹ tại khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự 2015 hoặc phạm tội lần đầu với vai trò là người giúp sức trong đồng phạm nhưng không đáng kể thì có thể được áp dụng hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt hoặc được chuyển sang hình phạt khác nhẹ hơn khi tội danh chỉ có một khung hình phạt. 

Một số bản án về tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng

- Bản án 76/2020/HSST ngày 12/11/2020 về tội không cứu giúp người đang trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng và lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản
- Bản án 08/2020/HS-ST về tội không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng
- Bản án 26/2019/HS-PT về tội xâm phạm thi thể và không cứu giúp người đang ở trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng