Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4556:1988 về nước thải - phương pháp lấy mẫu, vận chuyển và bảo quản mẫu

• Số hiệu: TCVN4556:1988
• Loại văn bản: Tiêu chuẩn Việt Nam
• Nơi ban hành: ***
• Người ký: ***
• Ngày ban hành: Năm 1988

TIÊU CHUẨN VIỆT NAM

TCVN 4556:1988

NƯỚC THẢI

PHƯƠNG PHÁP LẤY MẪU, VẬN CHUYỂN, VÀ BẢO QUẢN MẪU

Water water

Method for selection keeping, transpor – of samples

Tiêu chuẩn này quy định phương pháp lấy, bảo quản và vận chuyển mẫu để phân tích các tính chất hóa lý cho nước thải.

1. Dụng cụ hóa chất

1.1. Chai thuỷ tinh (bền vững hóa học (có nút mài hoặc nút bấc đã tráng parafin hoặc chai polyetylen, dung tích 250; 500; 1000 ml.

...

...

...

Tất cả chai lọ dùng để lấy và giữ mẫu cần phải rửa thật sạch bằng nước xà phòng, bằng chất kiềm axit hoặc hỗn hợp kali bicromat trong axit sunfuric, sau đó rửa kỹ bằng nước sạch, tráng bằng nước cất, trước khi lấy mẫu phải tráng ít nhất 1 lần bằng chính nước thải mấy mẫu rồi mới lấy mẫu đó.

2. Tiến hành lấy mẫu

2.1. Chọn địa điểm

Địa điểm chọn để lấy mẫu phải phụ thuộc vào đặc điểm nguồn nước như: quy trình sản xuất của nhà máy, điều kiện chu kỳ thải nước, hệ thống xử lý nếu có, cụ thể.

2.1.1. Trong nhà máy

Nếu nhà máy có nhiều loại hình sản xuất phải lấy mẫu theo từng loại hình rồi lấy mẫu tại điểm tập trung của tất cả các loại hình trên.

Nếu có hệ thống xử lý phải lấy trước và sau khi xử lý.

2.1.1. Ngoài nhà máy

Nước thải chảy ra sông hồ phải lấy mẫu như sau:

...

...

...

Điểm nước thải chảy vào sôngl;

Trên điểm thải 500 ; 1000 m.

Dưới điểm thải lấy theo dòng chảy ở những điểm khác nhau, 100, 500, 1000 m. Khi cần thiết phải lấy xa hơn nữa. Độ sâu tốt nhất là 20 ¸ 3o cm dưới mặt nước. Lấy mẫu cách bờ từ 1,5 đến 2cm có thể lấy cả bờ phải và bờ trái và giữa sông.

b) Ở hồ chứa nước, đầm, ao

Phải lấy mẫu ở những độ sâu và địa điểm khác nhau, không lấy mẫy ở những nơi có rong rêu mọc, không lấy mẫu trung bình ở hồ.

2.2. Chọn thời gian

Lấy mẫu theo mùa, mùa khô và mùa mưa;

lấy mẫu theo từng ngày;

lấy mẫu theo giờ, mỗi lần cách nhau từ 1 – 3 g, theo một chu kỳ sản xuất (một ca hoặc một ngày) thời gian gốc quy định từ sau thời điểm thải ra.

...

...

...

2.3.1. Lấy mẫu đơn giản: khi chất lượng nước không thay đổi lấy mẫu một lần, tại một điểm mà có thể đánh giá đầy đủ chất lượng nước.

2.3.2. Lấy mẫu lẫn có tính chất xác xuất.

2.3.3. Lấy mẫu trung bình

2.3.3.1. Trung bình theo thời gian: Nếu nước thải ra ổn định về khối lượng có thể chỉ lấy mẫu trung bình trong một ngày, một ca sản xuất, cách từ 1 ¸ 1 giờ lấy một lần. Sau mỗi lần đó lấy một thể tích nước như nhau vào một bình lớn. Trộn đều rồi rút ra một thể thích nước cần thiết để phân tích.

2.3.3.2. Mẫu trung bình tỷ lệ

Khi khối lượng nước thải ra trong ngày không đồng đều lấ mẫu sau: Lấy mẫu ở cùng một địa điểm theo thời gian cách đều nhau (1 ¸ 3 giờ một lần) mỗi lần lấy một khối lượng nước thải ra tỷ lệ với lượng nước thải ra ở thời điểm đó, đổ chung vào một bình lớn, trộn đều rồi rút ra một thể tích đủ để phân tích theo yêu cầu.

Chú thích:

a) Mẫu này cho biết thành phân trung bình của nước nơi ta nghiên cứu hoặc là thành phần trung bình của nước thải đó trong một khoảng thời gian xác định.

b) Mẫu trộn không thể dùng để xác định những thành phần dễ thay đổi như pH, các chất khí hoà tan v.v...

...

...

...

2.5. Khối lượng mẫu phải để và phải phù hợp với yêu cầu phân tích từ 1 ¸ 5 lít và được quy định trong tiêu chuẩn cụ thể.

2.6. Kèm theo mẫu cần có nhãn hoặc biên bản lấy mẫu ghi rõ thời gian (giờ, ngày, tháng, năm) địa điểm lấy mẫu (có thể miêu tả bằng sơ đồ, ảnh...); các điều kiện thiên nhiên như thời tiết, nhiệt độ (cả nước và không khí khi lấy mẫu); điều kiện sản xuát. Khi cần ghi chú rõ điều kiện sản xuất, tình hình thời tiết của mấy ngày trước đó. Ghi rõ phương pháp đã làm để bảo quản.

3. Bảo quản và vận chuyển mẫu

3.1. Thời gian vận chuyển từ nơi lấy mẫu đến phòng thí nghiệm càng ngắn càng tốt. Phải giữ mẫu ở chỗ tối và nhiệt độ thấp.

3.2. Khi vận chuyển mẫu phải bọc chai, chèn lót giữa các chai bằng giấy mềm, đặt chai vào hộp gỗ, túi da sao cho an toàn tránh đổ vỡ trong khi vận chuyển.

3.3. Các điều kiện bảo quản và thời hạn lưu mẫu để phân tích các chất cụ thể xem phần phụ lục của tiêu chuẩn này.

3.4. Hóa chất dùng để bảo quản mẫu phải là loại tinh khiết để phân tích (TCPT)

PHỤ LỤC CỦA TCVN 4556-88

Đối tượng phân tích

...

...

...

Thời gian lưu mẫu

Lưu ý đặc biệt

1. Al Nhôm

1.       Không bả quản

2.       3ml HNO₃ (d = 1,42)/ 1l pH là 2

3.       5ml HCl (1:1)/ 1l pH là 2

1.       Không quá 4 giờ

2.       Để 1 tháng

3. Một tháng

...

...

...

2. Amoniac

1.       Không bảo quản

2.       2 – 4 ml clorofooc / 1l

3.       1 ml H₂SO₄ (d = 1,84) / 1l

1.       a) Không quá 4 giờ

b) Trong một ngày

2. Trong 1 – 2 ngày

3. Trong 1 – 2 ngày

...

...

...

3. Asen (As)

1.       Không bảo quản

2.       3ml HNO₃ (d = 1,42) /1l đến pH là 2

1.       Trong 1 ngày

2.       Trong 1 tháng

4. Bari (Ba^++)

1.       3ml HNO₃ (d = 1,42) /1l

2.       5ml HCl (1:1)/1l đến pH là 2

...

...

...

2.       1 tháng

5. Beryl (Be)

1.       3ml HNO₃ (d = 1,42/1 l đến pH là 2.

2.       5ml HCl (1:1) /1l đến pH là 1

1.       1 tháng

2.       1 tháng

Lấy mẫu trong bình polyetylen hay thuỷ tinh bền vững để lọc không bị khử kiềm

6. Bo (B)

...

...

...

7. Br

1. Không bảo quản

1. Trong hai ngày

8. Cadimi (Cd)

3ml HNO₃ (d = 1,42)/1 l đến pH là 2

3 ngày

Có khả năng hấp thụ vào thành chai

9. Canxi

...

...

...

Trong 2 ngày

10. Cặn lơ lửng

1.       Không bảo quản

2.       2 ¸ 4 ml clorofooc/ 1 l

1.       Trong 4 giờ

2.       Trong 1 đến 2 ngày

Trước khi phân tích cần phải khuấy đều.

11. Cặn

...

...

...

Vào ngày lấy mẫu

12. Clo hoạt tính

Không bảo quản

Tại chỗ lấy mẫu

13. Clorua Cl^-

Không bảo quản

Trong 1 ngày

...

...

...

14. Chì (Pb^++)

1.       1 ¸ 3 ml HNO₃ (d = 1,42) 1l pH là 2.

2.       5 ml HCl (1:1)/1l pH là 2

1.       1 tháng

2.       1 tháng

15. Coban (Co^++)

1.       1 ¸ 3 ml HNO₃ (d = 1,42)/1 l pH là 2.

2.       2,5 ml HCl (1:1)/1 l là 2

...

...

...

2.       1 tháng

16. Crom (Cr)

3 ml HNO₃ (d = 1,42)/ 1l đến pH là 2

Trong 1 ¸ 2 ngày xác định riêng Cr^III và Cr^VI vào ngày lấy mẫu.

17. Dầu mỏ và các sản phẩm dầu mỏ

1.       2 ¸ 4 ml clorofooc /1l

2.       Chiết bằng clorofooc ngay tại chỗ lấy mẫu.

...

...

...

2.       Xác định dung dịch trong vòng 3 ngày.

18. Độ axit

Không bảo quản

1.       Ngay khi lấy mẫu

2.       Trong 1 ngày

Lấy mẫu để còn bọt, tránh nung nóng

19. Độ cứng

Không bảo quản

...

...

...

20. Độ đục

1.       Không bảo quản

2.       2 ¸ 4 ml clorofooc/ 1l

1.       Không quá 4 giờ

2.       Trong 1 – 2 ngày

21. Độ kiềm

Không bảo quản

...

...

...

2.       Trong 1 ngày

Lấy đày để tràn bong bóng, khi vận chuyển tránh nung nóng, giữ ở t^o = 4^oC

22. Độ oxy hóa (theo KMnO₄)

1.       Không bảo quản

2.       5ml H₂SO₄ (1:3)/100ml

1.       Trong 4 giờ

2.       Trong 1 ngày

- Giữ ở t^oC = 4^0C cần tính đến lượng H₂SO₄ đã cho vào mỗi mẫu.

23. Độ oxy hóa (theo K₂Cr₂O₇) Nhu cầu hóa học về oxy

...

...

...

2.       1ml H₂SO₄ (d = 1,84)/1 l

1.       Trong 4 giờ

2.       Trong 1 ngày

24. Sắt (Fe)

1.       Không bảo quản

2.       2 ¸ 4 ml clorofooc/1l

3.       3 ml HNO₃ (d = 1,42)/1l

1.       Trong 4 tiếng

...

...

...

3.       Trong 1 – 2 ngày

25. Fe^- rocianua [(Fe (CN)6]^-4

Không bảo quản

Trong vòng 4 giờ

26. Kẽm Zn^++

1.       3 ml HNO₃ (d = 1,42)/1 l đến pH là 2

2.       5 ml HCl (1:1) đến pH là 2

...

...

...

1 tháng

27. Magiê (M^++)

Khong bảo quản

Trong 2 ngày

28. Mangan

1.       3 ml HNO₃ (d = 1,42) / 1l đến pH là 2

2.       5ml HCl (1:1) / 1l đến pH là 2

...

...

...

Trong 1 tháng

29. Mầu

1.       Khong bảo quản

2.       2 ¸ 4ml clorofooc/ 1 l đến pH là 2

1.       Vào ngày lấy mẫu

2.       Trong 1 ¸ 3 ngày

30. Molip đen

...

...

...

1 tháng

31. Mùi, vị

Không bảo quản

Ngay sau khi lấy mẫu hoặc không muộn quá 2 giờ

Chỉ lấy trong chai thuỷ tinh

32. Nhu cầu sinh hóa về oxy (CBO)

1.       Không bảo quản

2.       Không bảo quản

...

...

...

2.       Không quá 24 giờ

Giữ ở t^oC 4^oC

33. Niken

3 ml HNO₃ (d = 1,42)/ 1 l đến pH là 2

34. Niobi (Nb)

1.       3 ml HNO₃ (d = 1,42)/ 1l đến pH là 2

2.       5ml HCL (1:1) đến pH là 2

...

...

...

1 tháng

35. Nitrat (NO₃)

1.       Không bảo quản

2.       2 – 4 mm

3.       1 ml H₂SO₄ (d = 1,84)/1l

1.       a) trong 4 giờ

b) Trong 1 ngày

...

...

...

3.       Trong 1 – 2 ngày

Giữ ở t^oC 4^oC

36. Nitrit

1.       Không bảo quản

2.       2 – 4ml clorofooc / 1l

3.       1 ml H₂SO₄ (d = 1,84)/ 1l

1.       a) trong 4 giờ

b) Trong 1 ngày

2.       Trong 1 - 2 ngày

...

...

...

37. Oxy hoà tan

1.       Không bảo quản

2.       Cố định bằng:

-          NaOH và KI

-          MnCl₂ hoặc MnSO₄

1.       Trong 1 ngày

2.       Trong 1 tuần

Lấy đầy tràn

...

...

...

38. pH

Không bảo quản

1.       Ngay sau khi lấy mẫu

2.       Trong vòng 6 giờ

Khi lấy cần lấy đầy tràn tránh bọt khí, tránh làm nung nóng.

39. pH

1.       Không bảo quản

2.       4g NaOH / 1l

1.       Vào ngày lấy mẫu

...

...

...

40. Polya crinamit

Không bảo quản

Không quá 4 giờ

41. Selen

1. 5 ml HNO₃ (d = 1,42) và 0,5 amoni pesunfat / 1l

1 tháng

...

...

...

Không bảo quản

Trong 1 ngày

Lấy đầy để tránh có bọt khí và cố định ngay tại chỗ

43. Sunfat

Không bảo quản

Trong 7 ngày

44. Stronti

1.       3ml HNO₃ (d = 1,42)/1 l đến pH là 2

...

...

...

1 tháng

45. Thioxianat (SCN)

Không bảo quản

Vào ngày lấy mẫu

46. Thủy ngân (Hg)

1. 3 ml HNO₃ (d = 1.42)/1l đến pH là 2

...

...

...

47. Titan

1.       3ml HNO₃ (d = 1,42)/1l

2.       5ml HCl (1: 1)/ 1l đến pH là 2

1 tháng

1 tháng

48. Vanadi

1.       3ml HNO₃ (d = 1,42)/1 l đến pH là 2

2.       2,5 ml HCl (1:1)/ 1l

...

...

...

1 tháng

49. Vonfram

1.       3 ml HNO₃ (d = 1,42)/ 1l đến pH là 2

2.       5ml HCl (1:1)/1 l đến pH là 2

1 tháng

1 tháng

50. Xyanua (CN)

...

...

...

2.       3 ¸ 4 g NaOH /1 l đến pH là 2

1. Vào ngày lấy mẫu

51. Các chất hữu cơ

1. Không bảo quản

52. Các chất trừ sâu, diệt cỏ

1. 2 ¸ 4 ml clorofooc / 1l

...

...

...

53. Các chất hoạt tính bề mặt

1. 2 ¸ 4 ml clorofooc/1l

Trong 1 – 2 ngày