Không nhận chuyển khoản để giảm thuế, trốn thuế phải nộp: Hộ kinh doanh có bị phạt không?

Không nhận chuyển khoản để giảm thuế, trốn thuế phải nộp: Hộ kinh doanh có bị phạt không?

Vừa qua, Nghị định 70/2025/NĐ-CP ngày 20 tháng 03 năm 2025 của Chính phủ đã được ban hành.

Theo đó, một nội dung nổi bật đã làm tâm điểm cho sự chú ý của hàng nghìn hộ kinh doanh đang hoạt động trên cả nước là quy định "Hộ kinh doanh có doanh thu trên 01 tỷ đồng phải xuất hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối với cơ quan thuế".

Cụ thể, căn cứ Điều 11 Nghị định 123/2020/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 8 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ quy định các trường hợp phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế như sau:

Hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền

1. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo quy định tại khoản 1 Điều 51 có mức doanh thu hằng năm từ 01 tỷ đồng trở lên, khoản 2 Điều 90, khoản 3 Điều 91 Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 và doanh nghiệp có hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, trong đó có bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng (trung tâm thương mại; siêu thị; bán lẻ (trừ ô tô, mô tô, xe máy và xe có động cơ khác); ăn uống; nhà hàng; khách sạn; dịch vụ vận tải hành khách, dịch vụ hỗ trợ trực tiếp cho vận tải đường bộ, dịch vụ nghệ thuật, vui chơi, giải trí, hoạt động chiếu phim, dịch vụ phục vụ cá nhân khác theo quy định về Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam) sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế.

...

Theo quy định trên, có thể thấy từ ngày 01/06/2025 thì hộ kinh doanh có mức doanh thu hằng năm từ 01 tỷ đồng trở lên thuộc trường hợp phải sử dụng sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế.

Quy định trên nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan quản lý thuế trong việc kiểm soát, xác minh chính xác doanh thu thực tế mà hộ kinh doanh đạt được để từ đó có cơ sở tính thuế đối với hộ kinh doanh đảm bảo đúng theo quy đinh pháp luật, tránh các hành vi che giấu doanh thu thực tế để được giảm mức thuế phải nộp, trốn thuế...

Tuy nhiên, trước tình hình này nhiều hộ kinh doanh đã đồng loạt thông báo với khách hàng của mình về việc "Không nhận chuyển khoản", "Chỉ nhận tiền mặt"...Cũng có trường hợp một số đơn vị kinh doanh không từ chối nhận chuyển khoản nhưng thông báo cộng thêm phí thuế, hoặc giữ nguyên giá nếu khách trả tiền mặt. Việc không nhận chuyển khoản nói trên trên sẽ gây khó khăn cho cơ quan chức năng khi xác định doanh thu thực tế của hộ kinh doanh và hành vi không nhận chuyển khoản trở thành dấu hiệu nghi ngờ cho hành vi che giấu doanh thu.

Đối với các hành vi như cố tình che giấu doanh thu, kê khai thuế không trung thực, đầy đủ sẽ bị xử lý truy thu, ấn định thuế, xử phạt hành vi khai sai, trốn thuế hoặc có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Cụ thể như sau:

Căn cứ khoản 5 Điều 24 Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định xử phạt hành vi vi phạm quy định về lập hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ như sau:

Xử phạt hành vi vi phạm quy định về lập hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ

...

5. Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho người mua theo quy định, trừ hành vi quy định tại điểm b khoản 2 Điều này.

Đồng thời, căn cứ điểm g khoản 4 Điều 24 Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định:

Xử phạt hành vi vi phạm quy định về lập hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ

...

4. Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng đối với một trong các hành vi sau đây:

...

g) Lập hóa đơn điện tử từ máy tính tiền không có kết nối, chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế.

Theo quy định trên, hành vi không lập hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng. Trường hợp cơ sở kinh doanh có lập hóa đơn điện tử từ máy tính tiền nhưng không có kết nối, chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế thì bị phạt từ 4.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng.

Lưu ý: Mức phạt tiền trên là mức phạt của tổ chức. Đối với cá nhân, hộ kinh doanh có cùng hành vi vi phạm mức phạt tiền bằng một nửa tổ chức.

(Theo khoản 5 Điều 5 Nghị định 125/2020/NĐ-CP và điểm a khoản 4 Điều 7 Nghị định 125/2020/NĐ-CP).

Ngoài ra, hành vi trốn thuế của hộ kinh doanh còn có thể bị xử lý hình sự theo quy định tại Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 được sửa đổi bởi điểm a khoản 47 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2017 về tội trốn thuế với mức phạt tù cao nhất là 07 năm tù.

Không nhận chuyển khoản để giảm thuế, trốn thuế phải nộp: Hộ kinh doanh có bị phạt không?

Xác định số thuế GTGT, thuế TNCN mà hộ kinh doanh phải nộp theo công thức nào?

Căn cứ khoản 3 Điều 10 Thông tư 40/2021/TT-BTC quy định về xác định số thuế phải nộp như sau:

Căn cứ tính thuế

...

3. Xác định số thuế phải nộp

Số thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế GTGT x Tỷ lệ thuế GTGT

Số thuế TNCN phải nộp = Doanh thu tính thuế TNCN x Tỷ lệ thuế TNCN

Trong đó:

- Doanh thu tính thuế GTGT và doanh thu tính thuế TNCN theo hướng dẫn tại khoản 1 Điều này.

- Tỷ lệ thuế GTGT và tỷ lệ thuế TNCN theo hướng dẫn tại Phụ lục I ban hành kèm Thông tư này.

Theo quy định trên thì công thức để xác định số thuế TNCN, thuế GTGT mà hộ kinh doanh phải nộp là:

(1) Số thuế GTGT phải nộp = Doanh thu tính thuế GTGT x Tỷ lệ thuế GTGT

(2) Số thuế TNCN phải nộp = Doanh thu tính thuế TNCN x Tỷ lệ thuế TNCN

Trong đó:

- Doanh thu tính thuế GTGT và doanh thu tính thuế TNCN theo hướng dẫn tại khoản 1 Điều 10 Thông tư 40/2021/TT-BTC.

- Tỷ lệ thuế GTGT và tỷ lệ thuế TNCN theo hướng dẫn tại Phụ lục I ban hành kèm Thông tư 40/2021/TT-BTC.

Kinh doanh dịch vụ ăn uống thì tỉ lệ % để tính thuế GTGT là bao nhiêu?

Căn cứ Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 40/2021/TT-BTC quy định như sau:

Theo quy định trên, tỉ lệ % để tính thuế GTGT đối với hoạt động kinh doanh dịch vụ ăn uống là 3%.