|
BAN
CHẤP HÀNH TRUNG ƯƠNG
*
|
ĐẢNG
CỘNG SẢN VIỆT NAM
---------------
|
|
Số 09-CT/TW
|
Hà Nội, ngày 20 tháng 7 năm 2026
|
CHỈ THỊ
CỦA BỘ CHÍNH TRỊ
VỀ TĂNG CƯỜNG SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG ĐỐI VỚI VIỆC THỰC
HIỆN DÂN CHỦ Ở CƠ SỞ TRONG GIAI ĐOẠN MỚI
-----
Trong quá
trình lãnh đạo cách mạng, nhất là từ khi thực hiện đường lối đổi mới, Đảng, Nhà
nước ta luôn quán triệt sâu sắc quan điểm "Dân là gốc"; Nhân dân là
chủ thể, là trung tâm của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, chú trọng
hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân,
thực hiện hiệu quả dân chủ ở cơ sở. Qua đó, nhận thức và thực hành dân chủ của
Nhân dân được nâng cao; dân chủ được mở rộng trên nhiều lĩnh vực; dân chủ trực
tiếp có nhiều đổi mới về nội dung, phương thức, huy động được sự tham gia của
Nhân dân vào quá trình xây dựng, thực thi chính sách, pháp luật; dân chủ đại diện
tiếp tục được phát huy. Thực hiện tốt dân chủ ở cơ sở đã góp phần phát huy dân
chủ xã hội chủ nghĩa; đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp uỷ, quản lý, điều
hành của chính quyền các cấp; củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; huy động
các nguồn lực, tạo động lực để phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, giữ vững ổn
định chính trị, trật tự, an toàn xã hội; bảo đảm quốc phòng, an ninh, hội nhập
quốc tế sâu rộng; tăng cường niềm tin, sự gắn bó mật thiết của Nhân dân đối với
Đảng, Nhà nước.
Tuy
nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, một số cấp uỷ, tổ chức đảng, cán bộ, đảng
viên và Nhân dân chưa nhận thức đầy đủ, sâu sắc về vai trò, ý nghĩa, tầm quan
trọng của việc thực hiện dân chủ ở cơ sở. Công tác nghiên cứu, cụ thể hóa, xây
dựng và tổ chức thực hiện dân chủ ở cơ sở còn chậm, chưa đồng bộ. Việc thực hiện
dân chủ ở một số nơi vẫn còn hình thức, xuôi chiều, kém hiệu quả; niềm tin, động
lực và trách nhiệm của một bộ phận Nhân dân trong việc tham gia ý kiến vào quá
trình hoạch định đường lối, chính sách, quyết định những vấn đề lớn và quan trọng
của đất nước có nội dung chưa cao. Mối quan hệ giữa thực hành dân chủ và bảo đảm
kỷ luật, kỷ cương chưa đồng bộ; hoạt động lợi dụng dân chủ còn phức tạp, nhất
là trên không gian mạng, gây mất đoàn kết, chia rẽ nội bộ, ảnh hưởng tiêu cực đến
an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
Đất nước
bước vào giai đoạn phát triển mới đặt ra yêu cầu tiếp tục đổi mới, nâng cao chất
lượng, hiệu quả thực hành dân chủ. Thực hiện dân chủ ở cơ sở phải góp phần xây
dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, gắn với
xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, xây dựng Nhà nước
pháp quyền xã hội chủ nghĩa, nền quản trị quốc gia hiện đại. Dân chủ ở cơ sở phải
trở thành một trong những động lực mạnh mẽ khơi thông nguồn lực xã hội, phát
huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và Nhân dân, thực hiện thắng lợi
các mục tiêu phát triển đất nước. Bộ Chính trị yêu cầu các cấp uỷ, tổ chức đảng
tập trung quán triệt, thực hiện đồng bộ, hiệu quả các nội dung sau:
1. Thống nhất trong toàn Đảng và hệ thống chính trị quan điểm
chỉ đạo về thực hiện dân chủ ở cơ sở trong giai đoạn mới
Quán triệt
sâu sắc, thực hành triệt để quan điểm "Dân là gốc"; dân chủ vừa là mục
tiêu, vừa là động lực của phát triển đất nước. Bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của
Đảng, quản lý của Nhà nước, vai trò nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các
tổ chức chính trị - xã hội và các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ
trong thực hiện dân chủ ở cơ sở.
Thực hiện
dân chủ ở cơ sở gắn với xây dựng Đảng, hệ thống chính trị, xây dựng Nhà nước
pháp quyền xã hội chủ nghĩa, chính quyền địa phương 2 cấp; phát huy sức mạnh đại
đoàn kết toàn dân tộc và vai trò làm chủ của Nhân dân. Mọi chủ trương, chính
sách phải xuất phát từ lợi ích, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân và vì mục
tiêu nâng cao đời sống và hạnh phúc của Nhân dân.
Mở rộng
dân chủ ở cơ sở phải trên nguyên tắc kết hợp dân chủ - kỷ cương - pháp quyền; gắn
quyền lợi và trách nhiệm, thúc đẩy đối thoại xã hội, tôn trọng sự khác biệt
trong khuôn khổ pháp luật song hành với thực thi kỷ cương, kỷ luật, thượng tôn
pháp luật; kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện, hành vi lợi dụng dân chủ để
gây mất đoàn kết, chia rẽ nội bộ, chống phá Đảng, Nhà nước.
2. Tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo; tiếp tục hoàn thiện
chính sách, pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở
Các cấp uỷ,
tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và
người đứng đầu cơ quan, đơn vị xác định việc thực hiện dân chủ ở cơ sở là nhiệm
vụ chính trị thường xuyên, quan trọng trong công tác xây dựng Đảng và hệ thống
chính trị. Cấp uỷ các cấp ban hành, cập nhật, bổ sung nội dung cụ thể trong các
nghị quyết, chương trình, kế hoạch về thực hiện dân chủ ở cơ sở trong giai đoạn
mới phù hợp với hệ thống chính trị và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp gần
dân, sát dân, phục vụ dân; bảo đảm phân cấp, phân quyền, thúc đẩy phát triển
kinh tế - xã hội; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; giữ vững quốc
phòng, an ninh, mở rộng đối ngoại.
Nghiên cứu
đưa kết quả thực hiện dân chủ ở cơ sở thành tiêu chí đánh giá, xếp loại tổ chức
đảng, cơ quan, đơn vị, địa phương, doanh nghiệp và cán bộ, đảng viên hằng năm.
Cấp uỷ, tổ chức đảng và người đứng đầu chịu trách nhiệm nếu để xảy ra vi phạm
dân chủ hoặc lợi dụng dân chủ gây mất đoàn kết, chia rẽ nội bộ, ảnh hưởng đến
an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội.
Xây dựng,
rà soát, bổ sung, hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật về dân chủ xã hội chủ
nghĩa, dân chủ ở cơ sở. Cụ thể hóa các cơ chế, chính sách nhằm thực hiện hiệu
quả Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, nhất là dân chủ ở xã, phường, đặc khu, bảo
đảm công khai, minh bạch; thể chế hóa, cụ thể hóa thành quy trình, quy định đối
với phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát,
dân thụ hưởng".
3. Đổi mới phương thức tuyên truyền, vận động, nâng cao chất
lượng, hiệu quả thực hiện dân chủ ở cơ sở
Đẩy mạnh
công tác tuyên truyền, vận động nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm về dân chủ
và thực hành dân chủ, quyền và trách nhiệm công dân; hình thành văn hóa thực
hành dân chủ gắn với tuân thủ pháp luật. Tăng cường quản lý, định hướng và chủ
động cung cấp thông tin chính thống đầy đủ, kịp thời về những vấn đề Nhân dân
quan tâm; xây dựng không gian mạng lành mạnh, an toàn.
Tăng cường
lắng nghe ý kiến Nhân dân, phản hồi hai chiều, tương tác, đối thoại trực tiếp,
trực tuyến giữa cấp uỷ, chính quyền với người dân, doanh nghiệp. Nêu cao trách
nhiệm tiếp thu, trả lời, giải đáp, giải quyết, giải trình của các cơ quan đảng,
nhà nước đối với những kiến nghị, đề xuất của Nhân dân, bảo đảm công khai, minh
bạch, đúng thời hạn, đúng thẩm quyền, trách nhiệm. Phát huy đầy đủ quyền làm chủ
của Nhân dân, nhất là quyền giám sát và phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng,
xây dựng chính quyền; tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với sự lãnh đạo của
Đảng và sự quản lý, quản trị, điều hành của chính quyền tại cơ sở.
Nâng cao
chất lượng, chủ động dự báo, nắm bắt, phân tích và giải quyết kịp thời, hiệu quả
thông tin dư luận xã hội, tình hình Nhân dân, nhất là kiến nghị của cử tri và
Nhân dân trên ứng dụng công nghệ số. Thực hiện tốt việc tiếp công dân, giải quyết
khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh, nhất là những vấn đề bức xúc, nổi cộm,
dư luận xã hội quan tâm, không để hình thành điểm nóng, không để khiếu nại, tố
cáo vượt cấp, kéo dài. Kịp thời phát hiện và đấu tranh phản bác các luận điệu
xuyên tạc, chống phá, lợi dụng vấn đề dân chủ, nhất là trên không gian mạng.
Kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm dân chủ, đặc biệt là các hành vi
đăng tải, phát tán thông tin sai sự thật, xuyên tạc, kích động, gây mất đoàn kết
nội bộ, ảnh hưởng đến an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội.
4. Đổi mới phương thức thực hiện dân chủ ở cơ sở thích ứng
không gian số, dữ liệu mở, bảo đảm công khai, minh bạch
Đổi mới nội
dung, phương thức lãnh đạo của các cấp uỷ đảng, quản lý, điều hành, lề lối làm
việc của chính quyền trong thực hiện dân chủ ở cơ sở, theo hướng gần dân và có
trách nhiệm với dân. Nghiên cứu ban hành Bộ tiêu chí "3 công khai - 3 giám
sát": Công khai mục tiêu - nguồn lực - tiến độ; giám sát bởi Nhân dân - Mặt
trận - Báo chí; trước mắt ưu tiên áp dụng đối với chương trình an sinh xã hội,
bảo đảm có mốc thời hạn, chuẩn đầu ra, chỉ số tác động, định kỳ đánh giá công
khai, lấy ý kiến người thụ hưởng.
Đổi mới mạnh
mẽ nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị
- xã hội theo hướng thiết thực, hiệu quả, hướng về cơ sở. Nâng cao hiệu quả
giám sát, phản biện xã hội bảo đảm khách quan, thực chất; số hóa và mở rộng các
hình thức giám sát của cộng đồng dân cư và Nhân dân.
Đẩy mạnh
cải cách hành chính, tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và
số hóa các văn bản có nội dung liên quan đến Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, bảo
đảm đầy đủ, kịp thời, dễ tiếp cận, nhất là các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến
quyền và lợi ích chính đáng của Nhân dân như quy hoạch, đất đai, xây dựng, thuế,
thủ tục hành chính... gắn với yêu cầu phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Nghiên cứu
các hình thức thực hiện dân chủ trên các nền tảng số, dữ liệu mở, tương tác trực
tuyến… Xây dựng không gian dân chủ số quốc gia với các nền tảng dữ liệu và quy
trình số, tạo cơ chế, điều kiện thuận lợi để Nhân dân tham gia góp ý, hiến kế,
giám sát, phản biện và đánh giá hoạt động của cơ quan nhà nước một cách công
khai, minh bạch; đồng thời có nguyên tắc, quy định bảo đảm an toàn, bảo mật
thông tin, tránh bị lợi dụng hoặc gây tâm lý e ngại khi tham gia góp ý, phản biện.
5. Kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực, hiệu quả của
đội ngũ cán bộ, công chức trong thực hiện dân chủ ở cơ sở
Kết thúc
hoạt động của ban chỉ đạo thực hiện quy chế dân chủ các cấp. Cấp uỷ, đồng chí
bí thư cấp uỷ các cấp trực tiếp lãnh đạo việc thực hiện dân chủ ở cơ sở, phân
công chỉ đạo, chịu trách nhiệm việc thực hiện dân chủ ở cơ sở tại địa phương,
cơ quan, đơn vị; phát huy vai trò, hiệu quả của tổ chức đảng, các tổ chức chính
trị - xã hội trong doanh nghiệp ngoài nhà nước trong việc thực hiện dân chủ ở
cơ sở.
Hoàn thiện
mô hình và cơ chế hoạt động của ban thanh tra nhân dân, ban giám sát đầu tư của
cộng đồng; hình thành các mô hình "tự quản - tự chủ - tự giám sát" ở
cộng đồng dân cư, gắn kết chặt chẽ giữa chính quyền và Nhân dân, thực hành phát
huy dân chủ tại cơ sở; phát huy vai trò dẫn dắt, lan toả của người có uy tín,
già làng, trưởng bản, chức sắc, chức việc; phòng ngừa từ sớm, từ xa, ngay từ cơ
sở các bất đồng, mâu thuẫn, khiếu kiện phức tạp, nguy cơ hình thành điểm nóng;
xây dựng nếp sống văn hóa, tinh thần thượng tôn pháp luật, giữ gìn an ninh
chính trị, trật tự, an toàn xã hội.
Tăng cường
tập huấn, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ, công chức về kiến thức, kỹ năng thực
hành dân chủ ở cơ sở; đưa tiêu chí niềm tin, sự hài lòng của người dân, doanh
nghiệp là một tiêu chí quan trọng để đánh giá cán bộ, công chức trong thực thi
chức trách, nhiệm vụ được giao. Bố trí ngân sách, các nguồn lực phù hợp để tổ
chức tốt việc thực hiện dân chủ cơ sở. Kịp thời khen thưởng, nhân rộng những mô
hình mới, cách làm hay, sáng tạo, gương điển hình trong thực hiện dân chủ ở cơ
sở.
6. Tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện dân chủ ở cơ sở gắn với thực hiện trách nhiệm nêu gương của cán bộ,
đảng viên, nhất là người đứng đầu
Hoàn thiện
cơ chế kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực hiện pháp luật về dân chủ ở cơ sở;
quy định rõ trách nhiệm, quyền hạn, thời hạn giải quyết, chế tài xử lý vi phạm
trong thực hiện dân chủ hoặc lợi dụng quyền tự do dân chủ để chống phá Đảng,
Nhà nước, gây mất ổn định an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, chia rẽ
khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xâm phạm quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp của
tổ chức, cá nhân.
Đưa nội
dung thực hiện dân chủ ở cơ sở vào chương trình kiểm tra, giám sát định kỳ hằng
năm hoặc đột xuất; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện, bảo
đảm nền nếp, thực chất, tránh hình thức; làm rõ trách nhiệm, tăng chế tài, xử
lý kịp thời, dứt điểm những yếu kém, bất cập. Đổi mới mạnh mẽ công tác giám sát
của Quốc hội và hội đồng nhân dân các cấp về thực hiện dân chủ ở cơ sở theo hướng
có trọng tâm, trọng điểm, thiết thực, hiệu quả.
Cấp uỷ, tổ
chức đảng, các tổ chức trong hệ thống chính trị và cán bộ, đảng viên, công chức,
viên chức, đặc biệt là người đứng đầu phát huy vai trò, trách nhiệm nêu gương về
thực hành dân chủ, tuân thủ pháp luật, trách nhiệm, đạo đức xã hội, nhất là kỷ
luật phát ngôn, sử dụng mạng xã hội. Người đứng đầu cơ quan, đơn vị định kỳ đối
thoại, tiếp xúc, lắng nghe, giải quyết kịp thời những vấn đề Nhân dân, cán bộ,
công chức, viên chức, người lao động quan tâm.
7. Tổ chức thực hiện
- Các tỉnh
uỷ, thành uỷ, đảng uỷ trực thuộc Trung ương, các cơ quan, ban đảng, đơn vị sự
nghiệp của Đảng ở Trung ương tổ chức quán triệt và xây dựng kế hoạch, chương
trình thực hiện Chỉ thị phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, tình hình thực tiễn của
địa phương, cơ quan, đơn vị; định kỳ báo cáo kết quả tổ chức thực hiện.
- Đảng uỷ
Quốc hội lãnh đạo, chỉ đạo rà soát, xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật và
cơ chế giám sát thực hiện dân chủ ở cơ sở, các chính sách, pháp luật có liên
quan về phát huy dân chủ; nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử, đại
biểu dân cử, bảo đảm thực thi hiệu quả quyền làm chủ của Nhân dân thông qua cơ
chế đại diện dân cử.
- Đảng uỷ
Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo nghiên cứu, tổng kết, tham mưu, đề xuất sửa đổi, bổ
sung Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở; xây dựng bộ tiêu chí đánh giá việc thực hiện
dân chủ ở cơ sở của cơ quan hành chính và chính quyền các cấp; xây dựng, hoàn
thiện các quy trình thực hiện dân chủ trên các nền tảng số.
- Đảng uỷ
Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương lãnh đạo, chỉ đạo việc phát huy vai
trò chủ thể, nòng cốt của Mặt trận Tổ quốc trong thực hiện quyền làm chủ của
Nhân dân ở cơ sở; thực hiện hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội, tiếp
nhận, tổng hợp, phản ánh ý kiến của Nhân dân, dư luận xã hội, việc tiếp thu, giải
quyết, giải trình ý kiến góp ý, phản ánh của Nhân dân.
- Ban
Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, giám
sát, định kỳ sơ kết, tổng kết việc thực hiện Chỉ thị, báo cáo Bộ Chính trị, Ban
Bí thư.
Chỉ thị
này thay thế Chỉ thị số 30-CT/TW, ngày 18/02/1998 của Bộ Chính trị về xây dựng
và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở và được phổ biến đến Chi bộ.
|
Nơi nhận:
- Các tỉnh uỷ,
thành uỷ, đảng uỷ trực thuộc Trung ương;
- Các cơ quan, ban đảng, đơn vị sự nghiệp của Đảng ở
Trung ương;
- Các đảng uỷ bộ, ngành, tổ chức chính trị - xã hội ở
Trung ương;
- Các đồng chí Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng;
- Lưu Văn phòng Trung ương Đảng.
|
T/M BỘ
CHÍNH TRỊ
Trần Cẩm Tú
|